Του Πάνου Ευαγγελόπουλου* Είναι πολύ δύσκολο να σκεφτεί κάποιος τον Μίλτον Φρίντμαν χωρίς αυτόματα να του έρθει αμέσως στο μυαλό το πνευματικό του τέκνο που αναμφίβολα είναι ο Μονεταρισμός. Παρόλα αυτά η συμβολή της σκέψης του Μίλτον Φρίντμαν είναι πολύ σπουδαιότερη στην ανάπτυξη της οικονομικής θεωρίας και στην εφαρμογή και άσκηση της μακροοικονομικής πολιτικής για […]
Του Τηλέμαχου Χορμοβίτη* Eβδομήντα χρόνια μετά το θάνατό του, ο Ελευθέριος Βενιζέλος εξακολουθεί να θεωρείται η κορυφαία πολιτική προσωπικότητα της νεώτερης Ελλάδας. Όλες οι πολιτικές παρατάξεις, με την εξαίρεση της δογματικής κομμουνιστικής Αριστεράς, έχουν κατά καιρούς διεκδικήσει την πολιτική κληρονομιά του «Εθνάρχη». Διαβάζοντας με πολύ προσοχή, την εξαιρετικά ενδιαφέρουσα ιδρυτική πολιτική διακήρυξη της «Φιλελεύθερης Συμμαχίας», […]
Του Ανδρέα Ανδριανόπουλου Πανικόβλητες οι πολιτικές δυνάμεις της χώρας έπεσαν συλλογικά θύμα των ιδεοληψιών και της κυριαρχίας της Αριστεράς στον κόσμο των ιδεών και απέρριψαν εδώ και χρόνια τον νεοφιλελευθερισμό σαν μια συνετή κι ελπιδοφόρα πολιτική επιλογή. Για την μεγάλη πλειοψηφία δεξιών, κεντρώων και μετριοπαθών αριστερών η επιλογή του «άκαρδου» νεοφιλελευθερισμού φαντάζει κίνηση επικίνδυνη, κοινωνικά […]
του Δημήτρη Σκάλκου «Σε μπελάδες δεν μας βάζουν τα πράγματα που δεν γνωρίζουμε. Σε μπελάδες μας βάζουν εκείνα που δεν γνωρίζουμε σωστά.» Artemius Ward Τίποτε δεν στοιχειώνει περισσότερο τις πολιτικές συζητήσεις στη χώρα μας όσο ο μπαμπούλας του νεοφιλελευθερισμού. Από τους ημιμαθείς συνδικαλιστές μέχρι τους βαριεστημένους αρχηγούς των πολιτικών κομμάτων, όλοι νιώθουν ότι «φυλάσσουν Θερμοπύλες» […]
The only purpose for which power can be rightfully exercised over any member of a civilized community, against his will, is to prevent harm to others John Stuart Mill 1 The burden of proof is on the shoulders of whomever advocates legal coercion. Joel Feinberg 2 Από το σχολείο ήδη μαθαίνουμε πως η ελευθερία μας […]
Όταν ο Francis Fukuyama δημοσίευσε το άρθρο του για το τέλος της ιστορίας στο περιοδικό National Interest το καλοκαίρι του 1989 και αργότερα το ανέπτυξε στο ομώνυμο βιβλίο του, πολλοί από αυτούς που του άσκησαν σκληρή κριτική μίλησαν απαξιωτικά για την υπεραισιόδοξη «φιλελεύθερη θριαμβολογία» του (liberal triumphalism). Δεν χρειάστηκε να φτάσουμε δέκα χρόνια μετά στην […]
Economic freedom is an essential requisite for political freedom. By enabling people to cooperate with one another without coercion or central direction, it reduces the area over which political power is exercised. Milton Friedman Ένα από τα θεμέλια του σύγχρονου φιλελευθερισμού είναι η προτεραιότητα που δίνει στο άτομο να διαχειρίζεται ελεύθερα χωρίς περιορισμούς του πόρους […]
H πρόβλεψη είναι πάντα επικίνδυνη στις κοινωνικές επιστήμες. Η κοινωνία, ευτυχώς ή δυστυχώς, δεν υπακούει αυστηρά σε σιδερένιους νόμους αλλά ακολουθεί σε δοσμένες ιστορικές στιγμές πολυποίκιλες και συχνά απρόβλέπτες διαδρομές. Ακόμα κι έτσι όμως, οι πεσιμιστικές προβλέψεις του αξιότιμου κυρίου Χάντιγκτον για το μέλλον της δημοκρατίας τη δεκαετία του ’80 μπορούν άνετα να θεωρηθούν από […]
Η έννοια «Παιδεία»[1] είναι μια ιδιαίτερα προβληματική λέξη. Σημαίνει όλα και σχεδόν τίποτα. Μπορεί να συμπεριλάβει κανείς κάτω από αυτή την έννοια τους όρους εκγύμναση, κατάρτιση, εκπαίδευση όπως επίσης και τον πολιτισμό γενικά ως καλλιέργεια και εξανθρωπισμό.
Η γραφειοκρατική οργάνωση είναι το σύνηθες μέσο τόσο στον κρατικό όσο και στον ιδιωτικό οικονομικό χώρο[2] που προσπαθεί σύμφωνα με το ορθολογικό κριτήριο οργάνωσης της κοινωνίας να συνζεύξει επιδιωκόμενους στόχους με τους προσήκοντες τρόπους επίτευξης των στόχων αυτών. Κάθε οργανωμένη ομάδα έχει ένα είδος γραφειοκρατικής οργάνωσης που συνοδεύεται από συγκεκριμένες νοοτροπίες. Νοοτροπίες και οργάνωση αποκρυσταλλώνουν τον πολιτισμό της ομάδας που διαχέει και διαποτίζει τις εκδηλώσεις των μελών της. Αυτές μπορεί να είναι οικονομικές, κοινωνικές, είτε συνυπάρχουσες με άλλες ομάδες (π.χ. εξωτερικές)…
Οι Άγγλοι landscape architects όταν σχεδιάζουν πάρκα, κήπους κτλ αφήνουν αρχικά ελεύθερους ανθρώπους να περπατήσουν όπου θέλουν στον δεδομένο χώρο που έχουν προς σχεδιασμό. Τα μονοπάτια που σχηματίζονται αυθόρμητα διαμορφώνουν τις λεγόμενες “γραμμές επιθυμίας”. Κατόπιν, και με βάση αυτά τα αυθόρμητα μονοπάτια σχεδιάζουν τον όλο χώρο. Το τελικό σχέδιο λοιπόν είναι χαρακτηριστικό ανθρώπινης δράσης, όχι ανθρώπινου σχεδιασμου. Κανένα σχέδιο του αρχιτέκτονα δεν θα μπορούσε να προβλέψει και να ανταποκριθεί στις γραμμές επιθυμίας τόσο αποτελεσματικά, και οι αρχιτέκτονες εξωτερικών χώρων έχουν σωφροσύνη να δεχτούν ότι δεν μπορούν να ξεπεράσουν την συνδυασμένη λειτουργία μερικών δεκάδων έλλογων όντων που κατευθύνονται σε διαφορετικές κατευθύνσεις.
Σημείωση: το κείμενο αποσύρθηκε ύστερα από παράκληση του κ. Βασιλάκη. Αποτελεί πάγια τακτική της ιστοσελίδας μας να σεβόμαστε την κυριότητα των κειμένων που φιλοξενούμε για αυτό και αφαιρέσαμε το αρχικό κείμενο του συγγραφέα. Ακολουθώντας την ίδια λογική, τα σχόλια θα παραμείνουν ως έχουν καθώς η αφαίρεση ή η οποιαδήποτε τροποποίησή τους θα αποτελούσε ασέβεια της […]
«Όλα τα ζώα είναι ίσα, αλλά κάποια ζώα είναι περισσότερο ίσα από τα άλλα.» Η Φάρμα των Ζώων Καθώς συμπληρώνονται εβδομήντα πέντε χρόνια από τον θάνατο του βρετανού συγγραφέα George Orwell (1903-1950) είναι, αν μη τι άλλο, ευκαιρία να αφιερώσουμε λίγες γραμμές στον συγγραφέα, η σκέψη του οποίου σφράγισε τα λογοτεχνικά και πολιτικά πράγματα του […]
Ο Disraeli συνήθιζε να λέει πως στην πολιτική υπάρχουν τα ψέματα, τα κακά ψέματα και οι στατιστικές. Οι ενστάσεις του βρετανού πολιτικού αφορούσαν φυσικά περισσότερο στην ερμηνεία, στην «αλήθεια» των αριθμών, παρά στα νούμερα καθαυτά. Έτσι, αν και τα αποτελέσματα των πρόσφατων δημοσκοπήσεων που φέρνουν την Ν.Δ. και τον πρωθυπουργό κ. Κ. Καραμανλή να προηγούνται, […]
«Αμφιβάλω αν μπορεί να υπάρξει κάτι που να ονομάζεται συντηρητική πολιτική φιλοσοφία» Friedrich Hayek Ο Τάκης Μίχας, στο κείμενο του «Η ιδεολογική σύγκλιση Νέας Δημοκρατίας και ΚΚΕ» στην ιστοσελίδα της Προοδευτικής Πολιτικής (14.5.2005) περιγράφει, με τον πραγματικά μοναδικό προβοκατόρικο και τεκμηριωμένο τρόπο του, την ιδεολογική σύμπλευση που παρατηρείται στις μέρες μας ανάμεσα στην μαρξιστική Αριστερά […]
Από τον πειρασμό του κομφορμισμού στην παρωδία της συνθηκολόγησης Γενιές και γενιές διανοούμενων ανδρώθηκαν πνευματικά κριτικάροντας την ελεύθερη οικονομία . Ακόμη και σήμερα που ο αντι-καπιταλισμός έχει περιπέσει στην ανυποληψία της στείρας επανάληψης, του κούφιου πολιτικού λόγου, του αγοραίου λαϊκισμού, χιλιάδες συμπολίτες μας συνεχίζουν αγόγγυστα να πλουτίζουν αυτήν την μακρά παράδοση. Μέσα από τη μαγεία […]
(ένα σύντομο σχόλιο) Οι πρόσφατες δηλώσεις του Γάλλου Προέδρου Jacques Chirac σύμφωνα με τις οποίες ο «υπερ- φιλελευθερισμός (ultra-liberalism) αποτελεί τον κομμουνισμό της εποχής μας», πέρα από τα όποια εννοιολογικά τους προβλήματα, δίνουν την αφορμή για μία σειρά χρήσιμων παρατηρήσεων. Αν και ο λαϊκισμός δεν αποτελεί αχαρτογράφητο μονοπάτι για τον Γάλλο πολιτικό, ιδιαίτερα καθώς βαδίζει […]
Η ιδεολογία στο γερμανόγλωσσο χώρο είναι αρνητικά προσδιορισμένη. Ιστορικά συνδέθηκε με ρεύματα ιδεών που πάντα στο τέλος συμπορεύονταν με ένα συναισθηματικό λαϊκισμό, που ποτέ δεν έφερε τα επιθυμητά αποτελέσματα που επιδίωκε. Ο φιλελευθερισμός του 19ου αιώνα συνδέθηκε νωρίς με τον εθνικισμό, ο κομμουνισμός με το θεοκρατικό ολοκληρωτισμό κι ο σοσιαλισμός πάλι στα μέσα του 20ου […]
Η συναρπαστική και ακαδημαϊκά έγκυρη βιογραφία του Jo Grimond, με τον αντιπροσωπευτικό τίτλο Liberal Lion: Jo Grimond- A Political Life (I.B. Tauris, 2005, 266 σελ.) που εκδόθηκε πρόσφατα, από τον συγγραφέα Peter Barbaris, επαναφέρει στην επικαιρότητα την πολιτική παρουσία του σκωτσέζου ηγέτη των άγγλων Φιλελεύθερων (Liberals) την περίοδο 1956-1967. O Grimond (1913-1993) υπήρξε πραγματικά χαρισματικός […]
Στο βιβλίο «Tι έκανε η κυβέρνηση τα χρήματά μας» που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις Eκδόσεις «Eλάτη», ο Mάρεϊ Pόθμπαρντ παρουσιάζει με αναλυτικό, αλλά απόλυτα κατανοητό τρόπο, μία σημαντική θεωρητική κατεύθυνση της φιλελεύθερης νομισματικής θεωρίας. Θα μπορούσαμε μάλιστα να ισχυριστούμε ότι με το βιβλίο του αυτό ο Mάρεϊ Pόθμπαρντ εισάγει το πλατύ κοινό στη θεωρία του […]
ΤΟ ΡΟΘΜΠΑΡΝΤΙΑΝΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ Παρουσίαση Βιβλίου Rothbard «Τι έκανε η κυβέρνηση στα Χρήματά μας;» Βιβλιοπωλείο εκδόσεων «Πατάκη», 22 Φεβρουαρίου 2005 1. H ζωή και το έργο του Murray Rothbard Το βιβλίο που κρατώ στα χέρια μου- και που πραγματικά ελπίζω να το έχετε και εσείς στα δικά σας αφήνοντας σήμερα το φιλόξενο χώρο των εκδόσεων […]
«Η ελευθερία είναι το μοναδικό πράγμα που δεν μπορείς να έχεις εκτός αν είσαι πρόθυμος να το παραχωρήσεις στους άλλους.» William Allen White Τα πρόσφατα γεγονότα στο Birmingham της Μεγάλης Βρετανίας, που οδήγησαν στη ματαίωση του θεατρικού έργου της Σιχ συγγραφέως Gurpreet Kaur Bhatti, με τίτλο Behtzi (Ατίμωση), προς αποφυγή βίαιων επεισοδίων από «προσβεβλημένους» Σιχ, […]
Ο σύγχρονος κόσμος αποτελείται από εκατομμύρια ανεξάρτητα άτομα/μονάδες τα οποία έχουν σε μεγάλο βαθμό τη δυνατότητα να επιλέξουν το οικονομικό, κοινωνικό και πολιτικό τους μέλλον. Τα μέλη των σύγχρονων κοινωνιών έχουν, χάρη στην τεράστια τεχνολογική, οικονομική και κοινωνική πρόοδο, άπειρες διαθέσιμες επιλογές για να κατευθύνουν την ενεργητικότητά τους, προκειμένου να επιβιώσουν και να ευημερήσουν. Η οικονομική και πολιτική ελευθερία των μελών των σημερινών δυτικών κοινωνιών δεν έχει ιστορικό προηγούμενο.
Από τον Hayek, τον Nozick και τον Rothbard έως τον Proudhon, τον Kropotkin και τον Bakunin το αίτημα περιορισμού, στο βαθμό ακόμη και της πλήρους κατάργησης, της κρατικής εξουσίας έχει συζητηθεί εκτενώς σε θεωρητικό επίπεδο. Σε πρόσφατη ενημέρωσή της η Παγκόσμια Τράπεζα περιγράφει ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον μοντέλο αναρχικής κοινωνίας στην πράξη. Η Σομαλία από το […]
Τι είναι ο πολιτικός φιλελευθερισμός? Ποια είναι η ουσία του? Που βρίσκεται η διαφορά του από όλα τα υπόλοιπα ιδεολογήματα που φλόγισαν τις ψυχές των ανθρώπων στην πορεία της ιστορίας? Είναι αλήθεια ότι ο 20ος αιώνας, αυτός ο μεγαλειώδης και ταυτόχρονα καταραμένος αιώνας των άκρων γνώρισε σε κάθε σημαντική του καμπή ποικιλόμορφες “κοσμοσωτήριες” ιδεολογίες. Σχεδόν […]
Έκανε και κάτι καλό η ιστορία με τον Ρόκο Μπουτιλιόνε. Πυροδότησε έναν διάλογο μέσα στην Ε.Ε. με ευρύτερο κοινωνικό ενδιαφέρον. Οι ηθικοί και νομικοί προβληματισμοί που δημιουργεί η σταδιακή αποδοχή των ομοφυλόφιλων ζευγαριών από την ευρωπαϊκή κοινωνία υπερβαίνουν τις στενές εθνικές γραμμές που συχνά ακολουθούνται από τα κράτη-μέλη. Έτσι είδαμε από την μία πλευρά τους […]
Δεν υπάρχει ίσως περισσότερο ταλαιπωρημένη λέξη στο πολιτικό λεξιλόγιο από τον Φιλελευθερισμό. Ακόμα και με τη Δημοκρατία έχουμε καταλήξει αν όχι σε έναν κοινά αποδεκτό ορισμό, τουλάχιστον σε μια κοινή ιδέα για το περιεχόμενο του όρου. Αλλά κι εκεί ο φιλελευθερισμός περιπλέκει τα πράγματα, διότι η συνταγματική δημοκρατία «δυτικού τύπου» ονομάζεται και φιλελεύθερη (constitutional/liberal democracy). Στο σύντομο αυτό κείμενο θα παρουσιάσουμε συνοπτικά την περιπέτεια της λέξης «φιλελευθερισμός» (liberalism) στον αγγλοσαξονικό χώρο και ιδιαίτερα στις Η.Π.Α. του 20ου αιώνα, εφόσον το μεγαλύτερο μέρος της σχετικής συζήτησης διεξήχθη εκεί.
