Αν κάποτε η ελευθερία του γραπτού τύπου ήταν δείγμα και μέτρο της ελευθερίας έκφρασης σε μια χώρα, τότε στην σημερινή ψηφιακή εποχή μια χώρα θα κρίνεται με βάση τις επιδόσεις της στην ελευθερία πρόσβασης και πλοήγησης στο διαδίκτυο. Πριν μερικούς μήνες είδαμε την προσπάθεια της Κούβας να μην επιτρέψει τη χρήση του ίντερνετ από κανένα οικιακό χρήστη! Μια παρόμοια, αν και πιο ήπια, λογοκρισία έρχεται από την Λαοκρατική (ο θεός να την κάνει) Δημοκρατία της Κίνας.

Οι συζητήσεις που διεξάγονται ακόμα αυτές τις μέρες για την καλλιτεχνική και την αισθητική αξία των τελετών έναρξης και λήξης των Ολυμπιακών Αγώνων είναι πραγματικά ατελείωτες και εξαντλητικές. Στην συντριπτική τους πλειοψηφία ούτε καν που προσεγγίζουν τον πυρήνα του ζητήματος. Η κρίσιμη ερώτηση για να κρίνουμε και τις δύο τελετές είναι: τι ακριβώς θέλαμε να πετύχουμε με αυτές; Ποια κέρδη σχεδιάζαμε να αποκομίσουμε από αυτές; Πληρώσαμε τα κέρατά μας ως χώρα, ώστε να αγοράσουμε λίγες ώρες από τον ακριβότερο τηλεοπτικό χρόνο στον πλανήτη για ποιο λόγο; Για να αυτοσαρκαστούμε; Για να σταθούμε γυμνοί μπροστά σε ένα πνευματικό καθρέφτη; Για να διασκεδάσουμε 70.000 θεατές ενός σταδίου; Για να ξεφαντώσουμε; Για να παράγουμε «τέχνη»; Τα λεφτά του ελληνικού λαού δαπανήθηκαν απλά για να κάνουμε ένα ευχάριστο (ή ποιοτικό) show;

Μπροστά στα μάτια μας εκτυλίσσεται άλλη μια πράξη στο 20χρονο και πλέον δράμα του εμφυλίου πολέμου στον Σουδάν. Τους τελευταίους μήνες έγινε στο Σουδάν, και συγκεκριμένα στην δυτική επαρχία Νταρφούρ μια μαζική γενοκτονία των μη Αράβων κατοίκων της από Άραβες μουσουλμάνους πολιτοφύλακες παραστρατιωτικούς του καθεστώτος του Χαρτούμ. Οι φανατικοί Άραβες ισλαμιστές παραστρατιωτικοί επιτίθεται αδιακρίτως εναντίον του αφρικανικού πληθυσμού της επαρχίας (κυρίως χριστιανοί αλλά και μουσουλμάνοι) προκαλώντας μια τεράστια ανθρωπιστική καταστροφή, που ελάχιστα έχει φτάσει στα αυτιά μας.

Το φετινό βραβείο Milton Friedman για την προώθηση της ελευθερίας φέτος δόθηκε στον Hernando de Soto, διακεκριμένο οικονομολόγο και ιδρυτή του Ινστιτούτου Ελευθερίας και Δημοκρατίας στην Λίμα του Περού. Μια σίγουρα δίκαιη διάκριση, αφού η προσφορά του de Soto και του βιβλίου του Το Μυστήριο του Κεφαλαίου στην κατανόηση των προβλημάτων ανάπτυξης των χωρών του τρίτου κόσμου και του πρώην κομμουνιστικού μπλοκ, αλλά και στη χάραξη στρατηγικών για την αντιμετώπισή τους μέσα σε ένα πλαίσιο ελεύθερης οικονομικής και πολιτικής δραστηριότητας, είναι τρομακτικά σημαντική.

Σε κάθε οργανωμένη κοινωνία ανακύπτει το πρόβλημα των «δωρεάν επιβατών». Σε απλά λόγια πρόκειται για μέλη της κοινωνίας που εκμεταλλεύονται το κοινωνικό σύνολο ώστε να αποσπούν μεγαλύτερα οφέλη, αγαθά και παροχές σε σχέση με την αντίστοιχη προσφορά τους. Μια πρόχειρη ματιά στην ελληνική κοινωνία θα μας πείσει ότι ξεχειλίζει από τέτοιους «δωρεάν επιβάτες» και από πρακτικές που υποσκάπτουν την συλλογική προσπάθεια. Από τους επιδοτούμενους αντιπαραγωγικούς αγρότες που πουλάνε τα προϊόντα τους μέσα σε ένα απαράδεκτο καθεστώς προστατευτισμού ή τους αργόσχολους υπαλλήλους των δημοσίων υπηρεσιών και των επιχειρήσεων του ευρύτερου δημόσιου τομέα μέχρι την πλήρη αδιαφορία για την νομιμότητα (είτε πρόκειται για φοροδιαφυγή, είτε για αυθαίρετα κτίσματα, είτε απλά για διπλοπαρκάρισμα σε κεντρικούς δρόμους) βλέπουμε μια κοινωνία εθισμένη στον παρασιτισμό και στη λογική της παράκαμψης του συστήματος.

Η ελληνική κυβέρνηση εξετάζει για άλλη μια φορά μέτρα για την καταπολέμηση της ανεργίας. Για άλλη μια φορά όμως ο προσανατολισμός των μέτρων είναι σε λογικές επιδοτήσεων. Αν κάτι περισσεύει σ’αυτή τη χώρα είναι η πρόχειρη αντιμετώπιση των προβλημάτων και τα παροδικά ημίμετρα. Κάποτε θα πρέπει να χαραχθεί μια μακροπρόθεσμη στρατηγική ανάπτυξης της οικονομίας.

Πριν λίγο καιρό είδαμε στις εφημερίδες άλλη μια σειρά πανηγυρικών δημοσιευμάτων περί «οριστικής» απόδειξης του φαινομένου του θερμοκηπίου. Μια πρόσφατη έρευνα στο Nature έγινε αφορμή να στηθεί άλλη μια παράσταση θριαμβολογιών και κατηγοριών ταυτόχρονα εναντίον του συνήθους υπόπτου, της κυβέρνησης των ΗΠΑ (που παρεμπιπτόντως είχε χρηματοδοτήσει και την έρευνα). Είναι όμως τόσο ξεκάθαρα τα πράγματα όπως μας τα παρουσιάζουν επαγγελματίες και ερασιτέχνες κινδυνολόγοι;

Καθώς η ώρα για το δημοψήφισμα για την Κύπρο πλησιάζει, γινόμαστε μάρτυρες μιας εντεινόμενης χρήσης της ιστορίας ως μηχανισμό δικαιολόγησης των διχαστικών λογικών, των συναισθηματικών επιλογών και των εθνικιστικών αντιλήψεων. Ο μεγαλύτερος εχθρός αυτή τη στιγμή του μόνου πραγματικά συμβιβαστικού σχεδίου για την Κύπρο δεν είναι η λογική επιχειρηματολογία αλλά οι εθνικιστικές αγκυλώσεις. Και αν ο εθνικισμός από την τουρκική πλευρά περιορίζεται στις κραυγές του Ντενκτάς και των Γκρίζων Λύκων, δυστυχώς στην ελληνική πλευρά έχει διαπεράσει όλα τα στρώματα της ελληνοκυπριακής κοινωνίας.

Είναι αλήθεια ότι η διαδικασία της Λουκέρνης μας άφησε την πικρή γεύση της ετεροβαρούς λύσης, της διπλωματικής αποτυχίας και των χαμένων ευκαιριών. Ανεξάρτητα όμως από το αν πετύχαμε στο διαπραγματευτικό τραπέζι το σύνολο των επιδιώξεών μας, ήρθε πλέον η ώρα-μηδέν της απόφασης για το μέλλον της Κύπρου. Μετά από 30 χρόνια (και ίσως για τελευταία φορά) μια πλήρης, ολοκληρωμένη και κατά το μέτρο του δυνατού συμβιβαστική λύση πρόταση λύσης. Μια πρόταση, για το σχηματισμό της οποίας εργάστηκε με πρωτοφανή ζήλο όλη η διεθνής κοινότητα με πρωτομάστορα τον ΟΗΕ. Προτού η ελληνική πλευρά πει το μεγάλο ναι ή το μεγάλο όχι, πρέπει να συνειδητοποιήσει το βάρος των ευθυνών που συνεπάγεται οποιαδήποτε απόφαση, την κρισιμότητα της κατάστασης αλλά κα τις ουσιαστικές βαθύτερες επιδιώξεις της από μια λύση του προβλήματος.

Ίσως το χρησιμότερο εργαλείο για να εξηγηθεί η συμπεριφορά του εκλογικού σώματος, αλλά και να εξαχθούν συμπεράσματα για τις απαιτήσεις της ελληνικής κοινωνίας από τη νέα κυβέρνηση είναι η εξέταση της ψήφο ανά κατηγορία πολιτών όπως φάνηκε στα exit poll.

Ένα από τα συχνότερα και διαρκώς επαναλαμβανόμενα συνθήματα που ακούμε είναι ότι η πείνα και η φτώχεια θερίζουν τον αναπτυσσόμενο κόσμο. Αυτό γίνεται αφορμή για να στηθεί ένα ολόκληρο γαϊτανάκι κατηγοριών εναντίον του καπιταλισμού, των ανοιχτών αγορών, της Δύσης μα κυρίως των ΗΠΑ και του διαβολικού (και συνάμα ηλίθιου) προέδρου τους. Φυσικά δε μπορεί κανένας νοήμων άνθρωπος να αρνηθεί ότι η πείνα και η φτώχεια είναι υπαρκτά και σοβαρά ζητήματα. Ωστόσο αυτό που πρέπει να έχουμε υπόψη είναι ότι τα πράγματα πάντα ήταν άσχημα, ότι συνεχώς έχουμε μια σταθερή βελτίωση της κατάστασης και ότι τελικά η παρούσα κατάσταση μας επιτρέπει να αισιοδοξούμε για το μέλλον.

Η αποτυχία της ΕΣΣΔ ήταν πρώτα και κύρια οικονομική. Αυτό φαίνεται όχι μόνο στα εισόδημα αλλά πολύ πιο εύγλωττα στην παραγωγικότητα. Ενώ το 1917 ο Ρώσος εργάτης ήταν 3 φορές πιο παραγωγικός από τον Ιάπωνα, το 1988 ο Ιάπωνας ήταν 4 φορές πιο αποδοτικός από τον αντίστοιχο Σοβιετικό. Στα 70 περίπου χρόνια που σπαταλήθηκαν σε σοσιαλιστικά πειράματα η κατά κεφαλήν παραγωγικότητα των Ρώσων μειώθηκε 12 φορές σε σχέση με τους Ιάπωνες.

Οποιοσδήποτε παρατηρητής έχει στάλα αμεροληψίας και αντικειμενικότητας θα διαπιστώσει ότι δεν έχουμε ένα λαό που υποφέρει από την τωρινή κατάσταση αλλά δύο, και τους Άραβες και τους Εβραίους. Και υποφέρουν και οι δύο γιατί είναι θύματα οι μεν του αραβικού εθνικισμού και του ισλαμικού φονταμενταλισμού και οι δε της ισραηλινής ακροδεξιάς. Το πράγμα είναι πολύ πιο σύνθετο από την τραγική λογική του ποιος ήταν εκεί πρώτος. Αν μπούμε σ’ αυτή την οδό σκέψης ας δώσουμε την περιοχή στους …Φιλισταίους να ησυχάσουμε.

The fall of 405 B.C., when the holy-ship Paralos informed the Athenians about the disaster at Aigos Potamous by the Spartan navy, did not only mark the end of one more war of the dozen wars the ancient Greek world faced in its long history but also the end of the Athenian struggle for the establishment of a broad rule. It was the first attempt of a democratic state (judging by those days standards) to organize an extended rule and it is a fact that Athenian imperialism was characterized by qualities that made it different than any imperial rule that preceded or succeeded (Egyptians, Assyrians, Persians, Macedonians, Romans etc).

Είναι θετικό ότι συνήθως δεν χρειάζεται να εμπλακούμε σε αντιπαραθέσεις προσπαθώντας να αποδείξουμε τα αυτονόητα, ότι δηλαδή οι φρικαλεότητες που συμβαίνουν από τους ανά τον κόσμο οπαδούς του Ισλάμ καθαγιάζονται από την κουλτούρα που εκφράζει. Δεν λέμε ότι αποκλειστικό κίνητρο της δράσης τους είναι η διάδοση των φονταμενταλιστικών τους ιδεών, αλλά ότι αυτές ιδέες διευκολύνουν την διάπραξη τόσων αγριοτήτων. Εχθροί τους είναι πολλοί, από τα θύματα των δίδυμων πύργων μέχρι τους μετριοπαθείς μουσουλμάνους των χωρών τους και οι στόχοι τους είναι εξίσου πολυπληθείς. Θα έλεγα ότι πιο πολύ παλεύουν για τη διατήρηση της πνευματικής τους επιρροής (και φυσικά της πολιτικής εξουσίας που την συνοδεύει) στον μουσουλμανικό κόσμο, παρά για την ανατροπή της Δύσης.

Καταρχήν θεωρώ αφάνταστο, και προκλητικό για οποιοδήποτε σκεπτόμενο πολίτη, λαϊκισμό τις εξαγγελίες της ΝΔ για τα κονδύλια. Εντάσσεται περισσότερο στη λογική του προεκλογικά τάζουμε τον ουρανό με τα άστρα και μετά την απομάκρυνση από την κάλπη ουδέν λάθος αναγνωρίζεται! Θα ήμουν διατεθειμένος να τις λάβω σοβαρά υπόψη μόνο αν η ΝΔ φρόντιζε να παρουσιάσει εκ των προτέρων ένα πλάνο οικονομικής διαχείρισης που να εξασφάλιζε τους εν λόγω πόρους σε πρακτικό επίπεδο.

Καθώς ο περιφερόμενος θίασος διαμαρτυρίας ετοιμάζεται να δώσει άλλη μια παράσταση στη Θεσ/νίκη, μετατρέποντάς την σε πεδίο μάχης, ενδιαφέρον θα είχε η αποτύπωση κάποιων χαρακτηριστικών του ιδιότυπου αυτού συνοθυλεύματος. Ήδη αρκετές πόλεις της Ευρώπης και της Αμερικής έχουν υποφέρει από αυτές τις σύγχρονες εκδοχές των βαρβαρικών επιδρομών πληρώνοντας για την ασύδοτη δράση και την ανεγκέφαλη αντίδραση. Το πλήθος που κάθε φορά παρατάσσεται για τον βανδαλισμό μνημείων, καταστημάτων, δημόσιων και ιδιωτικών περιουσιών είναι τόσο ετερόκλητο που αν δεν υπήρχαν τα όργανα της τάξης για την εκτόνωσή τους, πιθανότατα θα συμπλέκονταν μεταξύ τους.

Όπως και στην περίπτωση των δασών, χωρίς δηλαδή να έχουμε υπόψη μας τι προβλέπει η συνθήκη του Κυότο, συχνά κατηγορούμε της ΗΠΑ ότι δεν την υπογράφουν. Αγνοούμε ωστόσο αν η συνθήκη είναι πράγματι ωφέλιμη ή ποιους λόγους οδηγούν τις ΗΠΑ να αντιδρούν. Επειδή όμως ταιριάζει στην ρητορική δαιμονοποίησης των ΗΠΑ (που σαφώς έχει πολιτικά εφαλτήρια), συχνά αναπαράγεται στον ελληνικό και διεθνή τύπο η εικόνα της Αμερικής-δολοφόνου του περιβάλλοντος.

Το γιατί το WWF ψεύδεται για την μείωση της έκτασης των δασών, πιστεύω είναι προφανές . Το κάνει διότι έτσι προσελκύει ενδιαφέρον, αυξάνει τις οικονομικές συνδρομές του και δημιουργεί εντυπώσεις. Η μέθοδος είναι απλή, είτε εφαρμόζουν διαφορετικούς ορισμούς για τα δάση (περιλαμβάνοντας διαφορετικά οικοσυστήματα σε κάθε περίπτωση) όταν συγκρίνουν διαφορετικές εποχές, είτε παίρνουν αποσπασματικά ακραίες χρονιές (καθώς είναι επόμενο να υπάρχουν διακυμάνσεις) και να γενικεύουν.

Χωρίς κανείς μας σχεδόν να έχει υπόψη του πραγματικά στοιχεία, όλοι έχουμε την αίσθηση ότι ο πλανήτης κινδυνεύει από οικολογική καταστροφή. Αρκετά συχνά ακούμε κραυγές απόγνωσης από οικολογικές οργανώσεις ή αυθαίρετα στατιστικά από “ειδικούς”. Θα αναφέρω κάποια στοιχεία για την καταστροφή των δασών, η οποία είναι κλασικό παράδειγμα τρομοκράτησης του κοινού.

Ζούμε σε μια εποχή που οι ιδεολογίες δεν ταυτίζονται με συγκεκριμένους κομματικούς χώρους, βλέπουμε τεράστιες διαφορές μεταξύ στελεχών του ίδιου κόμματος σε οικονομικό, πολιτικό και κοινωνικό επίπεδο. Οι διαφορές αυτές χαρακτηρίζουν σχεδόν όλους τους κομματικούς μηχανισμούς. Π.χ. υπάρχουν πολλοί στο ΠΑΣΟΚ (Παπαθεμελής, Βερυβάκης κτλ) που θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν λαϊκοδεξιοί, ενώ πολλά μέλη του Συνασπισμού, της ΑΕΚΑ και του ΠΑΣΟΚ φιλελεύθεροι, ενώ το φάσμα της ΝΔ κυμαίνεται από την ακροδεξιά μέχρι τον φιλελυεθερισμό. . Η ΝΔ όμως σε καμία περίπτωση δεν είναι φιλελεύθερο κόμμα (άλλωστε ανήκει στο ευρωπαϊκό λαϊκό κόμμα, όχι στο φιλελεύθερο) αλλά συντηρητικό.