Ο Ludwig von Mises, το τραπεζικό σύστημα και οι επιχειρηματικοί κύκλοι

Δεκ 20th, 2008 | | Κατηγορία: Οικονομικά, Φιλελευθερισμός | Email This Post Email This Post | Print This Post Print This Post |

The Banking system must be regarded as the principal cause of Social evil in the United States.
William M. Googe : A Short History of Paper Money & Banking in the U.S. (1833)

1929 was made inevitable by the vast bank credit expansion throughout the Western world during the 1920s: A policy deliberately adopted by the Western governments, and most importantly by the Federal Reserve System in the United States. It was made possible by the failure of the Western world to return to a genuine gold standard after World War I, and thus allowing more room for inflationary policies by government… Ludwig von Mises had predicted the depression during the heyday of the great boom of the 1920s—
Murray Rothbard

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Ας υποθέσουμε πως κάποιος τυπώνει ένα πλαστό χαρτονόμισμα των €500, το οποίο ρίχνει σε κυκλοφορία αγοράζοντας κάποιο αγαθό. Όντας πλαστό, δεν αποτελεί αντάλλαγμα σε κάποια εργασία του. Ο ίδιος ο πλαστογράφος, δεν αισθάνεται καμία τύψη, τουναντίον, αισθάνεται πως η πράξη του ωφελεί το κοινωνικό σύνολο, αφού, όπως λένε οι οικονομολόγοι, «μετά το Keynes, είναι καλό για την οικονομία να ρίχνεται χρήμα στην αγορά για να κινείται». Ωστόσο, ο πλαστογράφος τιμωρείται από το Νόμο. Σε παλαιότερους καιρούς μάλιστα, θα τιμωρούταν με θάνατο.

Ας δούμε τώρα μια τράπεζα που κυκλοφορεί μια πιστωτική κάρτα, η οποία είτε δίδεται στον καταναλωτή από ένα συγκεκριμένο εμπορικό κατάστημα για να διευκολύνει τις αγορές του, είτε από την ίδια την τράπεζα με «bonus» αγορών από συγκεκριμένα εμπορικά καταστήματα. Η κάρτα μάλιστα αποτρέπει τον καταναλωτή από το να τράβα χρήματα από ATM με την χρέωση μεγαλύτερου επιτοκίου. Έτσι ο καταναλωτής χρησιμοποίει την κάρτα που τόσο γενναιόδωρα του δωρίσθηκε. Πλέον ο καταστηματάρχης είναι σίγουρος πως δεν θα λάβει πλαστό χαρτονόμισμα. Αγοράζει λοιπόν ο καταναλωτής από τα συμβεβλημένα μαγαζιά αγαθά, αξίας, ας πούμε, πάλι €500. Διαμέσου της κάρτας μεταφέρονται τα €500 από τον λογαριασμό που έχει ανοίξει επί πιστώσει η τράπεζα για τον καταναλωτή, στο λογαριασμό που διατηρεί στην τράπεζα το κατάστημα. Η τράπεζα καταγράφει τις παραπάνω ενέργειες στα λογιστικά της βιβλία. Αν παρατηρήσουμε προσεχτικά, η τράπεζα δεν έχει κυκλοφορήσει χρήμα, δηλαδή αυτό που έχει από τις καταθέσεις των πελατών της και το οποίο αντιπροσωπεύει πραγματικά κέρδη που αποταμιεύει ο κάθε καταθέτης. Η τράπεζα με την πιστωτική κάρτα, κυκλοφορεί χρήμα το οποίο δεν έχει και επιπλέον δύναται να κερδίση τόκο από αυτό.

Για την ίδια πράξη ο πλαστογράφος τιμωρείται, ενώ η Τράπεζα απολαμβάνει των προνομίων της κοινωνίας, θεωρείται δε, όπως ακούσαμε από τους ηγέτες της Γης «βάση του οικονομικού συστήματος». Το γεγονός πως η Τράπεζα είναι νόμιμη ενώ ο πλαστογράφος εγκληματίας, δεν αναιρεί ωστόσο το γεγονός πως η πράξη καθαυτή είναι παράλογη και ανήθικη1 : αυτό που προκαλεί το παραπανίσιο €500 είναι, πως κυκλοφορώντας και εξασφαλίζοντας «αγοραστική ικανότητα» στον καταναλωτή, επιτρέπει στον έμπορο να υψώση τη τιμή του αγαθού. Το φαινόμενο αυτό ονομάζεται «πληθωρισμός» (inflation). Για τους «μετά τον Keynes οικονομολόγους» θεωρείται φαινόμενο ευπρόσδεκτο και ελέγξιμο. Για κάποιους οικονομολόγους πριν από τον Keynes και συγχρόνους του, θεωρείται απευκταίο και ανεξέλεγκτο. Αυτοί οι τελευταίοι είναι οι εκπρόσωποι της «Αυστριακής Σχολής».

Όσο για το Τραπεζικό σύστημα, λειτουργεί έτσι από το 1697 όταν ιδρύθηκε η Τράπεζα της Αγγλίας. Αν αντικαταστήσετε την πιστωτική κάρτα του παραδείγματος με το χάρτινο χρήμα, το εμπορικό κατάστημα με οποιαδήποτε εμπορική τράπεζα, και την τράπεζα με την Κεντρική Κρατική Τράπεζα, θα έχετε μια αδρή περιγραφή του Χρηματοπιστωτικού μας συστήματος. Αν το οικονομικό μας σύστημα βασίζεται σε ένα τέτοιο ταχυδακτυλουργικό hocus-pocus σίγουρα απαιτεί «πίστη» για να λειτουργήση. Αλλά επειδή η «πίστη» δεν αρκεί σε λογικά συστήματα όπως είναι η οικονομία, δεν είναι να απορεί κανείς για όλα αυτά που συμβαίνουν τελευταίως και τα οποία έχουν επανασυμβεί αρκετές φορές στο παρελθόν.

Στο παρόν κείμενο θα πάμε να διαβάσουμε τα κείμενα του χαρακτηριστικότερου εκπροσώπου της «Αυστριακής Σχολής», Ludwig von Mises, που σχετίζονται με τις οικονομικές κρίσεις ή αλλιώς με τις χρονικές ανακυκλώσεις που ονομάζονται «Business» ή «Trade Cycles» και τη σχέση τους με τα Χρηματοπιστωτικά Ιδρύματα. Άλλα πρώτα θα χρειαστεί μια σύντομη γνωριμία με τους Βιεννέζους και την ερμηνεία που δίδουν στον Τόκο και το Χρήμα. Τέλος θα δούμε πως αυτά τα δύο διαστρεβλώνονται δημιουργώντας οικονομικές ανθήσεις και υφέσεις.

1. Η ΑΥΣΤΡΙΑΚΗ ΣΧΟΛΗ ΚΑΙ Ο MISES.

Έδειξα στην προηγούμενη ανάγνωση την έννοια της Μακιαβελλικής Ανακύκλωσης στον Πολιτειακό χώρο, και πως η Τύχη κάνει την είσοδό της με τον κόσμο του Εμπορίου, ο οποίος και παραμερίζει τον κόσμο της Θρησκείας. Ο Ludwig von Mises, γέννημα της βιεννέζικης Αναγέννησης του fin-de-siècle, στο magnum opus του «Human Action», συναρτά, όπως ο Machiavelli, την ανθρώπινη Δράση από την αβεβαιότητα του μέλλοντος, και την βαφτίζει «οικονομική». Η Αυστριακή Σχολή «της Οριακής Ωφελιμότητας», αντίθετα από τις οικονομικές θεωρίες του 20ου αι. οι οποίες χαρακτηρίζονται από μακροοικονομική αφαίρεση, επιστημονίζουσα εξειδίκευση και jargon, αντιμετωπίζει την οικονομία εγγράφοντάς-την στην ολότητα της ζωής2 , όπως ο Αριστοτέλης, οι ηθικοί φιλόσοφοι-οικονομολόγοι του 18ου αι. αλλά και ο Marx. Σκοπός των Aυστριακών είναι να περιγράψουν την οικονομία όπως πραγματικά είναι και όχι να προτείνουν πως πρέπει να είναι. Η σκοπιά τους είναι αυτή του δρώντος προσώπου μέσα στην Αγορά και όχι ενός εξωτερικού «θεού» που ρυθμίζει τα οικονομικά φαινόμενα. Η Αγορά είναι process όπως η Ιστορία, και όχι αντικείμενο εργαστηρίου, ερμηνευμένο και ελεγχόμενο à souhait.

κάθε Δράση είναι ορθολογική, χωρίς αυτό να προϋποθέτει πως ο Δρών κάνει ορθολογικές επιλογές (rational choice) ή πως ο σκοπός του είναι ορθός (pertinent) (όπως θεωρούν οι περισσότεροι οικονομολόγοι και ωφελιμιστές). Η ορθολογικότητα αυτή είναι μια μερική ορθολογικότητα του μέσου

Αλλά ας επιστρέψουμε στις πρώτες σελίδες του «Human Action» : Ο θνητός άνθρωπος αναγκάζεται να πράξη επειδή αδυνατεί να έχη γνώση του μέλλοντός του. Στον ατελή κόσμο της σπάνιδος των αγαθών που κατοικεί, αναζητά να εξοικονομήση τα μέσα εκείνα που θα περιορίσουν την αβεβαιότητα του. Έτσι δρα, από τη στιγμή που επιλέγει και προσαρμόζει στη συμπεριφορά του κάποια αντικείμενα του Κόσμου, θυσιάζοντας την ωφέλεια κάποιων άλλων. Αυτά αποτελούν τα μέσα της δράσης. Τα μέσα εκλογικεύουν, αντικειμενοποιούν και κοινωνικοποιούν τη συμπεριφορά του και την κάνουν όντος Δράση. Το χρήμα π.χ. εκλογικεύει, αντικειμενοποιεί και κοινωνικοποιεί την ανταλλακτική ανάγκη, ο ναός και το τελετουργικό το θρησκευτικό συναίσθημα κτλ. Επομένως κάθε Δράση είναι ορθολογική, χωρίς αυτό να προϋποθέτει πως ο Δρών κάνει ορθολογικές επιλογές (rational choice) ή πως ο σκοπός του είναι ορθός (pertinent) (όπως θεωρούν οι περισσότεροι οικονομολόγοι και ωφελιμιστές). Η ορθολογικότητα αυτή είναι μια μερική ορθολογικότητα του μέσου (Rationalität der Mittel). Έτσι ο Homo Agens, που στην οικονομική επιστήμη παίρνει το όνομα «Entrepreneur» (Undertaker, Übernehmer) , βρίσκεται ανάμεσα στους τύπους του ορθολογιστή ως προς το σκοπό του, Μηχανικού («Zweck-Rationalität» του Weber) και του αθύρματος της Τύχης, Παίκτη. Το σχήμα μέσα-σκοπός ονομάζεται σχέδιο δράσης (project). Έτσι, το μέλλον για τον Δρώντα έχει μορφή θεωρίας (speculation): «Θεωρεί το μέλλον με τα μάτια ενός ιστορικού». Το γεγονός πως η δράση ως εξωτερικό φαινόμενο υπακούει στο νόμο αιτίου-αποτελέσματος και λαμβάνει έτσι αντικειμενική μορφή από την διάταξη των μέσων της, κάνει δυνατή μια «θεωρία της Δράσης» ή «Πραξεολογία» που μελετά το νοητικό διαπροσωπικό «καμβά» πάνω στον οποίο αρμόζεται η ανθρώπινη συμπεριφορά. Είναι αυτός που κάνει δυνατή την επικοινωνία με τον Άλλο και την σύλληψη της δράσης του. Την Πραξεολογία επομένως δεν αφορούν τα κίνητρα και οι στόχοι της Δράσης τα οποία είναι φύσει υποκειμενικά και ανορθόλογα. Αυτά αποτελούν αντικείμενο μιας «Θυμολογίας» (Ψυχολογίας). Η Πραξεολογία είναι μια a priori-κη και κατηγορική επιστήμη και βασίζεται στην επαγωγή (deduction) και το σχηματισμό ceteris paribus ερμηνευτικών «as if» φανταστικών κατασκευών (imaginary constructions) φαινομένων και όχι στην a posteriori αναγωγή (reduction) από πάσης φύσεως δεδομένα. Τέτοιες a priori κατηγορίες της Πραξεολογίας είναι η αναζήτηση πλεονεκτήματος, το σχήμα μέσα-σκοπός, η αποκλειστική χρονική κατεύθυνση τώρα-μετά, κ.α.

2. ΤΟ ΚΕΡΔΟΣ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ: Ο ΤΟΚΟΣ

Μια βασική έννοια της ανθρώπινης δράσης είναι το φαινόμενο της «time-preference» (Zeitpräferenz) 3 του Böhm-Bawerk. Σύμφωνα με αυτήν, ο άνθρωπος αξιολογεί υψηλότερα τα παρόντα αγαθά από τα μελλοντικά (ο λαός το λέει «κάλλιο πέντε και στο χέρι, παρά δέκα και καρτέρει»). Ενώ ο Böhm-Bawerk δίδει μια ψυχολογική ερμηνεία του φαινομένου (i.e. ανεπάρκεια φαντασιακής ικανότητας, ρίσκο), ο νέο-καντιανός Mises το διαπραγματεύεται ως μια a priori ιδέα : αν ο άνθρωπος δεν καταναλώσει κανένα αγαθό σήμερα, δεν θα ζει αύριο για να κάνει τη χρήση τους. Όπως και νά ’χει, το φαινόμενο αυτό είναι η βάση αυτού που ονομάζουμε Κέρδος ή Τόκος (Ιnterest). Ας δούμε πως λειτουργεί :

Α. Πως ο Καπιταλισμός είναι άμεσα συνδεδεμένος με τον Χρόνο. Τόσο ο Μεσαιωνικός κόσμος όσο και Κομμουνιστικός είναι άχρονοι. Β. Πως η άρνηση της άμεσης ικανοποίησης είναι αυτό που δημιουργεί στην κοινωνία το Κεφάλαιο, εκμεταλλεύσιμο από τον ίδιο τον αποταμιεύοντα ή προς δανεισμό

Στη διάρκεια μιας παραγωγικής διαδικασίας, επειδή υποτιμούμε τα μελλοντικά αγαθά, υποτιμούμε (discount) τα κόστη παραγωγής τους. Με την ωρίμαση της παραγωγής και την απόδοση των καρπών της, αυτά τα προϊόντα όντας πλέον παρόντα, λαμβάνουν, ceteris paribus, τη πλήρη αξία τους. Όσο μεγαλύτερη η χρονική διάρκεια της παραγωγής, τόσο μεγαλύτερη η σκοπούμενη αξία των καρπών της. Η διαφορά ανάμεσα στην τελική πλήρη και την αρχική υποτιμημένη αξία είναι το κέρδος ή η υπεραξία. Το γεγονός πως ο εργάτης, ο υπάλληλος αλλά και ο οποιοσδήποτε διευθύνων ή συνεργαζόμενος δεν έχει μέρισμα στα κέρδη είναι επειδή θέλει την ανταμοιβή του την ίδια στιγμή που προσφέρει την υπηρεσία του. Κερδίζει ο επιχειρηματίας που αναβάλλει την άμεση ικανοποίησή του για το μέλλον, αυτός που σχεδιάζει και αντιβαίνει στην time-preference.

Κατά τον ίδιο τρόπο αν κάποιος κατέχει κάποια ανθεκτικά αγαθά (π.χ. γη, κτήρια, χρήμα) που του περισσεύουν στην καθημερινή του ενασχόληση ή ικανοποίηση, μπορεί να τα ενοικιάση και να απαιτήση το κέρδος που θα είχε εάν τα εκμεταλλευόταν ο ίδιος. Αυτό το κέρδος είναι ο Τόκος. Οι Αυστριακοί ερμηνεύουν ηθικά τον Τόκο ως «opportunity cost», πράγμα που είχαν κάνει οι ρωμαιοκαθολικοί καλόγεροι San Bernardino και Sant Antonino και η Ιησουΐτικη σχολή της Salamanca στην αυγή του μοντέρνου Καπιταλισμού, σε μια εποχή που ο Τόκος ―Usura― εθεωρείτο κολάσιμο αμάρτημα.

Συμπερασματικά μπορούμε να πούμε τα εξής: Α. Πως ο Καπιταλισμός είναι άμεσα συνδεδεμένος με τον Χρόνο. Τόσο ο Μεσαιωνικός κόσμος όσο και Κομμουνιστικός είναι άχρονοι. Β. Πως η άρνηση της άμεσης ικανοποίησης είναι αυτό που δημιουργεί στην κοινωνία το Κεφάλαιο, εκμεταλλεύσιμο από τον ίδιο τον αποταμιεύοντα ή προς δανεισμό (loanable).

3. Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΧΡΗΜΑΤΟΣ.

Η θεμελιώδης πράξη της Αγοράς, η ανταλλαγή, βασίζεται, στο γεγονός πως οι άνθρωποι έχουν διαφορετικές ορέξεις αλλά και ικανότητες, με αποτέλεσμα να παράγουν ή να κατέχουν πράγματα τα οποία θέλουν λιγότερο από άλλα που δεν έχουν. Αυτή ακριβώς η φυσική ανισότητα είναι η βάση του Καπιταλιστικού συστήματος. Επειδή ωστόσο είναι δύσκολο να βρεις κάποιον που έχει αυτό που εσύ θες και χρειάζεται αυτό που εσύ έχεις, αναγκάστηκαν να βρουν ένα κοινό μέσο ανταλλαγής, τρέποντας αυτή την ανταλλαγή, από άμεσο (troc, burter) σε έμμεσο (indirect exchange) ανταλλαγή ή «κατάλλαξι». Το μέσο ανταλλαγής ή χρήμα (Geld) δεν είναι κρατική εφεύρεση μας λέει ο Menger4 . Κάθε αγαθό με την πιο μεγάλη ικανότητα ανταλλαγής (marketability) λαμβάνει τη μορφή Χρήματος : αγελάδες, πρόβατα, σπυριά κακάο κτλ. Αργότερα έρχονται τα μέταλλα, χαλκός και κασσίτερος και τέλος τα σπάνια μέταλλα, ο άργυρος και ο χρυσός. Αυτά τα τελευταία είναι τα αγαθά με την πιο καθολική αξία, αφού από οποιοδήποτε μέρος της γης και αν εξορυχθούν έχουν την ίδια μοριακή δομή, αντίθετα π.χ. με το χαλκό. Τα πολύτιμα μέταλλα επιτρέπουν το κόψιμό νομισμάτων, διευκολύνοντας την συναλλαγή (traffic money). Ταυτόχρονα έχουν αντοχή στον χρόνο και μπορούν να αλλάξουν σε μορφή bullion για να αποθηκευτούν (store money). Η κρατική σφραγίδα που φέρουν εγγυάται την καθαρότητα και το βάρος τους από το οποίο λαμβάνουν την ονομαστική τους αξία.

Το πρόβλημα οικονομικού υπολογισμού σε μια Σοσιαλιστική οικονομία για τον Mises και τον Hayek ήταν ακριβώς η κατάργηση του χρήματος που αυτή επέβαλλε

Η αυστριακή σχολή υπεραμύνθηκε της σημασίας του χρήματος ως μέσο που αποδίδοντας τιμές στα αγαθά δίδει γνώση στους παραγωγούς για το πόσα αγαθά να παράγουν. Μας λέει ο Wieser5 πως όταν οι εξισώσεις προσφοράς-ζήτησης δίδουν την αξία του αγαθού κάτω του κόστους, ο παραγωγός καταλαβαίνει πως το αγαθό είναι υπεράφθονο (άφθονος = φθηνός) οπότε και χρειάζεται να περιορίση την παραγωγή. Όταν πάλι, η αξία είναι άνω του κόστους παραγωγής, πως πρέπει να αυξήση την παραγωγή. Επομένως, χάριν στην ύπαρξη των τιμών, οι ορέξεις των καταναλωτών αποτυπώνονται αντικειμενικά, δίχως την παρεμβολή ψυχολόγων, μας λέει ο Michaël Polanyi6 . Το πρόβλημα οικονομικού υπολογισμού σε μια Σοσιαλιστική οικονομία για τον Mises και τον Hayek ήταν ακριβώς η κατάργηση του χρήματος που αυτή επέβαλλε.

Μολοντούτο, όταν ο Mises μιλάει για χρήμα, δεν μιλάει για χάρτινο χρήμα (fiat paper money) που τυπώνει κάποια τράπεζα με κρατικές εγγυήσεις. Όταν ο Mises μιλάει για ελεύθερη αγορά μιλάει για ένα σύστημα με «commodity money» όπως ο χρυσός και όχι με πιστωτικά (fiduciary) υποκατάστατά του που φτιάχνει κατά βούληση το Κράτος ελέγχοντας τις διαθέσεις τις Αγοράς. Αν πάμε πίσω στην αρχέγονη ανταλλαγή («regressive theorem»), ο χρυσός, έχει ήδη, a priori, καταλλακτική αξία7 . Το χαρτονόμισμα αντίθετα αποτελεί a posteriori αφαίρεση της καταλλάξεως. Το χάρτινο χρήμα δεν έχει αξία, έλεγε ο W.Googe, παρά είναι ένδειξη χρέους, είναι πιστωτικό χρήμα. Και για να υπάρχει χρέος πρέπει να υπάρχει κάποιος που να το διακινεί. Και αυτός είναι το Τραπεζικό σύστημα και πίσω από αυτό, το Κράτος.

4.ΤΕΧΝΗΤΟ ΕΠΙΤΟΚΙΟ ΚΑΙ ΠΛΗΘΩΡΙΣΜΟΣ. ABC THEORY.

Ο λόγος για τον οποίο ο Mises κατευθύνει τους μύδρους του εναντίον του χάρτινου χρήματος είναι γιατί το χρήμα ως μέσο δεν είναι ουδέτερο8 . Ήδη η Currency School στα μέσα του 19ου αι. είχε διατυπώσει τις επιφυλάξεις της για την επιρροή του πιστωτικού χρήματος πάνω στο νόμισμα. Ας εξηγήσουμε την μη-ουδετερότητα του χρηματικού μέσου με ένα παράδειγμα : Το γεγονός πως έχω δύο ίδια εργαλεία αντί για ένα δεν επηρεάζει την συγκεκριμένη εργασία μου. Αν όμως, βγαίνοντας να ψωνίσω, έχω δύο νομίσματα να διαθέσω αντί για ένα, επηρεάζω την αγορά. Αν π.χ. υπάρχει ένα αγαθό διαθέσιμο σε 10 κομμάτια, και η αρχική του τιμή είναι ₤100 και ο πρώτος διαθέσιμος αγοραστής έχει αγοραστική ικανότητα ₤99, ο δεύτερος ₤98….ο 10ος ₤90 και ο 11ος ₤89 τα 10 αγαθά θα πωληθούν στους 10 πρώτους στα ₤90. Αν όμως πέσει από τον ουρανό ₤1 παραπάνω στα χέρια αυτού του 10ου «Marginal Buyer», η τιμή του αγαθού θα αυξηθεί στα ₤91. Θα αυξηθεί επίσης και το κέρδος του εμπόρου και ο μισθός του υπαλλήλου του. Και αυτό επευφημούν οι «μετά τον Keynes οικονομολόγοι» και προωθούν οι δημοκόποι πολιτικοί. Ωστόσο, στο παράδειγμά μας, κανείς δεν έγινε πιο πλούσιος, απλά η αξία του νομίσματος υποτιμήθηκε κατά 1,1%.

Ένα άλλο αποτέλεσμα του «παραπανίσιου» χρήματος στην αγορά είναι η διαστρέβλωση των επιχειρηματικών projects. Ας πούμε πως ως επιχειρηματίας έχω μπροστά μου τέσσερα σχέδια ιεραρχημένα βάσει των πιθανοτήτων επιτυχίας τους p1, p2, p3, p4. Υπό κανονικές συνθήκες έχω κεφάλαιο μόνο για τα δυο πρώτα. Με την επιπλέον οικονομική δυνατότητα που έχω (i.e. επιδότηση, θαλασσοδάνειο) τα δύο αμφιβόλου επιτυχίας p3, p4 μου φαίνονται εξίσου προσοδοφόρα. Το χρηματικό πλεόνασμα δημιουργεί υπερπληθώρα υπηρεσιών και αγαθών χαμηλότερης ποιότητας. Και πληθωρισμός είναι εξίσου αυτή η πτώση της ποιότητας. Και είναι το σημείο που μπορούμε να πούμε σαφώς πως το χρήμα προκαλεί αλλοτρίωση της ανθρώπινης δραστηριότητας και «πραγμοποίηση» (reification) των αγαθών.

Αν το χρήμα είναι αγαθό όπως ο χρυσός, κάθε είσοδος καινούριας ποσότητας στην αγορά είναι φυσική ανταλλαγή προϊόντος εργασίας. Αντίθετα η παραγωγή χάρτινου, πιστωτικού χρήματος είναι ανέξοδη και η είσοδός του γίνεται απλά αλλάζοντας τα πιστωτικά μεγέθη.

Όσο μεγαλύτερη η εμπορική και παραγωγική δραστηριότητα, τόσο περισσότερο κεφάλαιο δημιουργείται και σωρεύεται από περισσότερα χέρια. Και όσο μεγαλύτερος ο αριθμός των δανειστών, τόσο περισσότερο χαμηλώνει το επιτόκιο. Αντίθετα, οι οικονομολόγοι-γραφειοκράτες αντιστρέφουν στη σχέση αιτίου-αποτελέσματος

Για τον Mises το επιτόκιο (rate of interest) είναι φαινόμενο της Αγοράς (market phenomenon) και όχι τραπεζική ή κρατική υπόθεση. Όπως είχε πει και ο Hume9 , είναι η αύξηση του εμπορίου και της παραγωγής αυτή που το χαμηλώνει, και όχι η χρηματική πληθώρα. Όσο μεγαλύτερη η εμπορική και παραγωγική δραστηριότητα, τόσο περισσότερο κεφάλαιο δημιουργείται και σωρεύεται από περισσότερα χέρια. Και όσο μεγαλύτερος ο αριθμός των δανειστών, τόσο περισσότερο χαμηλώνει το επιτόκιο. Αντίθετα, οι οικονομολόγοι-γραφειοκράτες αντιστρέφουν στη σχέση αιτίου-αποτελέσματος. Ο λόρδος Keynes, αναφέρει ο Mises10 , δήλωνε πως η πιστωτική επέκταση (credit expansion) πραγματοποίησε «ένα θαύμα…την μετατροπή της πέτρας σε ψωμί» (Paper of the British Experts, April 8, 1943). Αυτό που βλέπουμε, συνεχίζει ο Mises, μετά το ξεφούσκωμα μιας επιχειρηματικής άνθησης που προκαλεί η μείωση του επιτοκίου, είναι πως όλο αυτό ήταν ένα «φακιρικό κόλπο». Η Αγορά μετά την τεχνητή άνθιση παρουσιάζει πληθωρισμό και τελικά κρίση και ύφεση. Με την υποτίμηση του νομίσματος τα αγαθά γίνονται φτηνά και ανταγωνιστικά στο εξωτερικό και μόνον έτσι ρέει ξανά χρήμα στη χώρα και η κατάσταση γυρνάει στην αρχική. Αυτή είναι η ουσία της A(ustran)B(usiness)C(ycle) theory11 . Ελλείψει τραπεζοπιστωτικού συστήματος δεν θα είχαμε «Κύκλους» ξαφνικών ανθίσεων και κρίσεων. Αν είχαμε, θα ήταν περιορισμένα φυσικά ανεβοκατεβάσματα, που οφείλονται στην καινοτόμο φύση του Καπιταλιστικού συστήματος, όπως θά ’λεγε ο Schumpeter12 .

5.ΤΟ ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

Ο Rothbard στο «Mystery of Banking» διηγείται, πως καταρχάς, υπάρχουν δυο είδη τράπεζας. Οι δανειστικές και οι καταθετικές. Π.χ. ένας αναγεννησιακός έμπορος μαλλιού και μεταξιού (i.e.Medici)., μπορεί να δανείζει έναντι τόκου τα κέρδη που έχει βάλει στην άκρη, σε ηγεμόνες για να καλύψουν τα πολεμικά τους έξοδα. Από την άλλη, υπάρχουν έμποροι που έχουν ανάγκη να φυλάξουν τον χρυσό που μάζεψαν, και κάποιος προσφέρει τα θησαυροφυλάκια του έναντι ενοικίου.

Όταν η Τράπεζα είναι μικτού τύπου, υπάρχουν δυο είδη πίστωσης, μας λέει ο Mises. Commodity credit (Sachkredit) και circulation credit (Zirkulationskredit)13 .

Το πρώτο είναι όταν η τράπεζα παίζει τον μεσίτη ανάμεσα στους αποταμιεύοντες και αυτούς που έχουν ανάγκη τις αποταμιεύσεις τους. Οι δεύτεροι τις δανείζονται, αγοράζουν αγαθά για τις επιχειρήσεις τους και επιστρέφουν ένα κομμάτι από τα κέρδη τους στους αποταμιεύοντες ως τόκο. Είναι μια απόλυτα λογική διεργασία που δεν ενοχλεί την αγοραστική ικανότητα του νομίσματος. Αυτή η τράπεζα είναι μια τράπεζα με πλήρες απόθεμα.

Το δεύτερο είναι όταν η τράπεζα είτε τυπώνει χρήμα, είτε πιστώνει τους οφειλέτες της σε καταθετικούς λογαριασμούς. Δημιουργεί πίστωση από το τίποτε («out of thin air»). Ο Rothbard περιγράφει λεπτομερώς πως δουλεύει το τραπεζικό σύστημα που γνωρίζουμε, με μια Κεντρική τράπεζα και εμπορικές τράπεζες με «κλασματικό απόθεμα» (fractional reserve) οι οποίες διαχειρίζονται ανταλλαγές πέραν των αποταμιεύσεων που έχουν. Αυτές, ως «επιχειρήσεις» είναι «εγγενώς χρεοκοπημένες» (inherently bankrupt). Αυτή την ευνοϊκή μοίρα την οφείλουν στο γεγονός πως έχουν πιστωτικούς λογαριασμούς στην Κεντρική Κρατική Τράπεζα μέσω της οποίας διαχειρίζονται λογιστικά τα χρέη τους. Το όλο σύστημα είναι ένα παιχνίδι «πυραμίδας» και επιτρέπει την πιστωτική επέκταση.

6. Η ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΚΑΙ Η ΚΡΑΤΙΚΗ ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΑ

Όταν μπήκαν οι Γάλλοι στο Άμστερνταμ, ανακάλυψαν πως τα υπόγεια της παντοδύναμης τράπεζας του Άμστερνταμ ήταν άδεια. Αντίθετα, με την εφεύρεση των Κεντρικών Τραπεζών οι εμπορικές τράπεζες γλυτώνουν την χρεοκοπία αφού έχουν ως κάλυψη την Κεντρική Τράπεζα. Οι Κεντρικές Τράπεζες δημιουργήθηκαν ως κρατικό τέχνασμα. Ήδη από τον καιρό των Αναγεννησιακών πολέμων οι πόλεις-κράτη αντί να ζητούν φόρους από τους πλουσίους, τους πρότειναν την αγορά ομολόγων (securities). Αυτά τα ομόλογα άλλαζαν χέρια σχηματίζοντας ένα άτυπο χρηματιστήριο. Στην Βρετανία μετά το τέλος των εμφυλίων της διενέξεων και την αρχή των επεκτατικών της πολέμων, οι πολιτικοί μηχανεύτηκαν το εξής: Εξέδωσαν κρατικά ομόλογα και τα παρεχωρήσαν σε ένα ίδρυμα που δημιούργησαν, την Τράπεζα της Αγγλίας, η οποία θα εξέδιδε έκτοτε χάρτινο χρήμα, έχοντας ως απόθεμα τα ομόλογα, δηλαδή τις μελλοντικές κρατικές εισπράξεις (κατά το πλείστον, φόρους)14 . Παρόμοια τακτική ακολούθησαν οι νεοϊδρυθείσες Η.Π.Α. αποφεύγοντας την άμεσο φορολόγηση που είχε αποτελέσει αίτιο της Επανάστασης. Έτσι λοιπόν σχηματίζεται το rationale της Κεντρικής τράπεζας. Με την τελική κατάργηση του Gold-Standard που υποχρέωνε τις τράπεζες να εξαργυρώνουν τα χαρτονομίσματα σε χρυσό, η κρατική σκοπιμότητα, διαμέσου του χρηματοπιστωτικού συστήματος, κυριάρχησε στην Αγορά ολοκληρωτικά.

Αφού παρερμήνευσαν την φυσική ανισότητα ως κοινωνική, οι κοσμορύστες και λυτρωτές κυβερνήτες κατόρθωσαν με την «ρύθμιση» της Αγοράς να δημιουργήσουν τεχνητές ανισότητες, ευνοώντας όποιον «πωλεί αέρα». Δυστυχώς για αυτούς η Αγορά έχει τη δική της λογική

Σήμερα τα δημόσια χρέη και ελλείμματα δεν προέρχονται τόσο από πολέμους αλλά από πολιτικούς οι οποίοι «πωλούν» στη μάζα τεχνητούς παραδείσους που θα εκμηδενίσουν τις «ανισότητες του Καπιταλισμού». Ο Καπιταλισμός στην ιδεοτυπική του μορφή (δηλαδή χωρίς το πληθωριστικό τραπεζοπιστωτικό σύστημα του fractional reserve) βασίζεται στη φυσική ανισότητα. Αφού παρερμήνευσαν την φυσική ανισότητα ως κοινωνική, οι κοσμορύστες και λυτρωτές κυβερνήτες κατόρθωσαν με την «ρύθμιση» της Αγοράς να δημιουργήσουν τεχνητές ανισότητες, ευνοώντας όποιον «πωλεί αέρα». Δυστυχώς για αυτούς η Αγορά έχει τη δική της λογική, αυτή που περιγράφουν οι Αυστριακοί σοφοί. Ό,τι είδαμε μπροστά μας τους τελευταίους μήνες ήταν η συσσώρευση της αποτυχίας τους να ξεγελάσουν τη φύση των πραγμάτων και τον Χρόνο. Το πρόβλημα είναι πως έχουν σκοπό να το συνεχίσουν, συγχύζοντας το νου κάθε ανθρώπου που μπορεί να σχηματίση την απλή λογική αναλογία: αν δεχτούμε πως οι οικονομολόγοι μπορούν να «ρυθμίζουν» την Αγορά, πρέπει να δεχτούμε πως οι κριτικοί τέχνης μπορούν να δημιουργούν Τέχνη και οι ψυχαναλυτές, ονείρατα.


Γιώργος Σιβρίδης

——————————————————————————

Σημειώσεις:

  1. Απόψεις για τον μη-νόμιμο χαρακτήρα των τραπεζών διατυπώνουν οι Victor Modeste, Le Billet des banques d’emission est-il fausse monnaie? ―Journal des economistes 4 (October 1866), Henri Cernuschi, Contre le billet de banque (1866).[πίσω]
  2. Συγγενείς της Αυστριακής Σχολής των οικονομικών είναι η θεωρία της Gestalt του Ehrenfels, η φαινομενολογία του Husserl, η φιλοσοφία του Wittgenstein. Εκπρόσωποι της είναι ο Carl Menger, o Friedrich von Wieser, o Eugen Böhm-Bawerk δάσκαλοι του Mises και του Joseph Alois Schumpeter. Ακολουθούν οι μαθητές του Mises, Friedrich A. von Hayek, Ludwig Lachmann και μετά την μετακόμισή του στις Η.Π.Α., οι Murray Rothbard, Henry Hazlitt, Hans-Hermann Hoppe. Στις κοινωνικές επιστήμες η Αυστριακή Σχολή έχει επηρεάσει εμμέσως τoυς νεο-καντιανούς Georg Simmel και Max Weber, του οποίου τελευταίου η ιδεοτυπική μεθοδολογία έρχεται από τους «τυπικές φαινομενικές μορφές» του Menger. Πολύ πιο άμεσα, τους Félix Kauffman, Michaël Polanyi, Alfred Schütz και Talcot Parsons. Λόγω του φιλοσοφικού της χαρακτήρα και του δοκιμιακού ύφους της, αλλά και της προσκόλλησης της στις καπιταλιστικές δομές του 19ου αι. παραμερίστηκε από τους οικονομολόγους, ενώ στο τέλος του 20ου αι, οι συνήγοροι της ελεύθερης αγοράς χρησιμοποίησαν τις ιδέες της επιλεκτικά, ως citation και αναφορά (άρνηση κρατικού παρεμβατισμού, εκτίμηση αγαθού βάσει της ωφελιμότητας και όχι του κόστους εργασίας, «κυρίαρχος καταναλωτής», «τυχαίες τάξεις», ανταγωνισμός κ.α.) ακρωτηριάζοντας έτσι την λογική της συνέχεια. Προσωπικά πιστεύω, πως η πιο παραγωγική στιγμή επαναδιαπραγμάτευσης των θεωριών του Mises (αλλά και του Hayek) στην φιλοσοφική τους ρίζα, δεν βρίσκεται στους νέους, μονεταριστές «free-traders», αλλά μέσα στο ρωμαλέο τελευταίο έργο του Παναγιώτη Κονδύλη, «Das Politische und der Mench» που στην ουσία φιλοδοξεί σε μια ολική θεωρία της Δράσης.[πίσω]
  3. EUGEN VON BÖHM-BAWERK, POSITIVE THEORIE DES KAPITALS 1889, αγγλ. μετ., THE POSITIVE THEORY OF CAPITAL, βιβλίο V.―MISES, HUMAN ACTION σελ. 483-90 : XVIII. Action in the Passing of Time 2.Time Preference as an Essential Requisite of Action[πίσω]
  4. CARL MENGER, Theory οf Money, appendix στο GRUNDSÄTZE DER VOLKWIRTSCHAFTSLEHRE, αγγλ.μετ. PRINCIPLES OF ECONOMICS [πίσω]
  5. FRIEDRICH VON WIESER, DER NATÜRLICHE WERT 1889, αγγλ. μετ., NATURAL VALUE, σελ. 176[πίσω]
  6. MICHAËL POLANYI, PROFITS & POLYCENTRICITY, στο THE LOGIC OF LIBERTY σελ. 172[πίσω]
  7. MISES, HUMAN ACTION, σελ.408-416 [πίσω]
  8. MISES, HUMAN ACTION, σελ.398-9[πίσω]
  9. DAVID HUME, OF INTEREST στο ESSAYS MORAL, POLITICAL & LITERARY[πίσω]
  10. MISES, THE TRADE CYCLE & CREDIT EXPANSION: THE ECONOMIC CONSEQUENCES OF CHEAP MONEY (1946) στο THE CAUSES OF ECONOMIC CRISIS σελ.197 [πίσω]
  11. MISES, THE CAUSES OF ECONOMIC CRISIS & OTHER ESSAYS BEFORE & AFTER THE GREAT DEPRESSION [πίσω]
  12. JOSEPH A. SCHUMPETER, THE EXPLANATION OF THE BUSINESS CYCLE, §7―επανατύπωση από το Economica, Dec. 1927, στο ESSAYS ON ENTREPRENEURS, INNOVATIONS, BUSINESS CYCLES & THE EVOLUTION OF CAPITALISM σελ.40[πίσω]
  13. MISES, THE THEORY OF MONEY & CREDIT σελ.265[πίσω]
  14. Η Τράπεζα της Αγγλίας ανέστελλε την εξαργύρωση των χαρτονομισμάτων σε χρυσό κάθε φορά που η Αυτοκρατορία είχε πόλεμο ή πρόβλημα ελλείμματος. Το γεγονός πως αυτό συνέβαινε μόνο εκτάκτως το κάνει λογικά ανεκτό. Αυτό που δημιουργεί πληθωρισμό είναι η συνεχής λειτουργία υπό «κλασματικό απόθεμα». Ακόμα και όταν με τον νόμο του πρωθυπουργού Sir Robert Peel το 1844 (Bank Charter Act), επεβλήθη πλήρες απόθεμα χρυσού για την Τράπεζα της Αγγλίας και απαγορεύτηκε η έκδοση χρήματος από τις υπόλοιπες, δεν επιτεύχθη ολοκληρωτικός περιορισμός των συνεπειών του χάρτινου χρήματος, αφού είναι η ίδια η ύπαρξη της κεντρικής τράπεζας που επιτρέπει «κλασματικό απόθεμα» στις εμπορικές τράπεζες, γράφει ο Rothbard.[πίσω]

14 σχόλια
Leave a comment »

  1. ΕΞΟΧΟ.

  2. …Hats off…!!

  3. «…αν δεχτούμε πως οι οικονομολόγοι μπορούν να «ρυθμίζουν» την Αγορά, πρέπει να δεχτούμε πως οι κριτικοί τέχνης μπορούν να δημιουργούν Τέχνη και οι ψυχαναλυτές, ονείρατα.»

    …επίσης μην ξεχνάμε και τους «Βροχοποιούς Μάγους»!

  4. «…οι κριτικοί τέχνης (σ.σ. δεν) μπορούν να δημιουργούν Τέχνη…»
    Αυτο και αν ειναι σωστο.

  5. http://www.j-bradford-delong.net/Politics/whynotthegoldstandard.html

  6. Προς halj
    τα πρόσφατα (και κατ’εμέ φυσιολογικά αναμενόμενα) οικονομικά φαινόμενα τείνουν να αφαιρέσουν τα όποια στηρίγματα από τις βεσικές αντιρρήσεις στο Κανόνα Χρυσού στο λινκ που παρέθεσες.
    Βέβαια ο χρόνος θα το δείξει ακόμα καλύτερα…
    (άλλωστε το κείμενο απ’ότι είδα γράφτηκε το 1996, και από τότε έχουν περάσει πάμπολλα φεγγάρια)

  7. Chrysotheras μπορεί να είναι και έτσι.

  8. Χρυσοθήρα, το ιδανικό είναι η παραγωγή χρήματος να ταιριάζει την αναπτυξη της οικονομίας.
    Ναι, είναι αδύνατο συμφωνούμε, να το καταφέρει αυτό μια κεντρική τράπεζα και περιστασιακά γίνονται και χοντράδες, αλλά ο κανόνας του χρυσού δεν βοηθάει σε κάτι.

    Ούτε ο χρυσός εχει σταθερή αξία, ούτε σταθερότητα του θα μας βοηθούσε σε κάτι.

  9. Σαφώς και υπάρχουν αντιρρήσεις πάνω στο «Gold Standard» και μάλιστα από την πληθώρα των οικονομολόγων και των δασκάλων τους. Δεν θα περιθωριοποιούσαν αλλιώς τον Mises αν ήταν αλλιώς. Ας είμαστε προσεκτικοί όμως όσον αφορά τα συμπεράσματα των οικονομολόγων: βασίζονται στην Στατιστική. Είναι το εργαλείο της λεγόμενης «Ιστορικής Σχολής» του Gustav Schmoller με τον οποίο ήρθε σε σύγκρουση ο Carl Menger, γενάρχης της «Αυστριακής Σχολής». Αυτή η αντιπαράθεση ονομάστηκε τότε «Methodenstreit» ― «καβγάς για τη μέθοδο». Αυτό που υποστήριζε ο Menger, ήταν πως η αποτύπωση κάποιων στατιστικών δεικτών δεν εξασφαλίζει την περιγραφή των φαινομένων. Αν διαπιστώσουμε π.χ. μια αλλαγή στις τιμές κάποιων προϊόντων σε μια χρονική στιγμή, αυτή και μόνο η πληροφορία δεν μας λέει τίποτε για την αιτία του. Για να το κάνουμε αυτό πρέπει να αναπαράγουμε το φαινόμενο διανοητικά σχηματίζοντας έναν Τύπο δράσης και να τον εφαρμόσουμε στην περίπτωση που μας ενδιαφέρει. Και αυτή είναι η πραγματική δουλειά της θεωρίας. Το να δεχτούμε τη Στατιστική ως Οικονομική Επιστήμη είναι σαν να αποδεχόμαστε αυτούς που μεταφέρουν πέτρες και άμμο ως αρχιτέκτονες, υποστηρίζει ο Menger. Και ωστόσο η Στατιστική όπως και άλλοι τρόποι παρουσίασης γεγονότων θεωρούνται «Μέθοδος» στα Πανεπιστήμια από τις επιστήμες του Πολιτισμού όπως είναι οι οικονομικές, οι κοινωνικές, οι ανθρωπολογικές. «Απόδειξη» γιαυτούς είναι κάτι σαν τις «Αποδείξεις» γνωστών δημοσιογράφων της τηλεόρασης, απλά έχουν υπογραφή πανεπιστημίου αντί τηλεοπτικού δικτύου.

    Αντίθετα, το σύνολο της Βιεννέζικης Σκέψης της εποχής έχει ένα κοινό χαρακτηριστικό: θεωρεί πως είναι άλλο το Γεγονός και άλλο η Σημασία του.

    Έτσι λοιπόν πόσες χώρες είχαν «Gold Standard» και πόσες όχι τις παραμονές του κραχ του ’29 και τη δεκαετία του τριάντα, την εποχή της “Great Transformation”, δεν μας λέει τίποτε. Αυτό που μας λέει κάτι είναι οι ΠΛΗΘΩΡΙΣΤΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ που ακολούθησαν οι χώρες μετά τον Μεγάλο Πόλεμο, έχοντας ξοδέψει τα αποθέματα χρυσού για τις πολεμικές τους δαπάνες. (Να θυμηθούμε τι έκαναν οι δικοί μας στην Μικρασιατική εκστρατεία: υποτιμώντας στο μισό την αξία της δραχμής, πήραν το μισό χρυσάφι της Τράπεζας της Ελλάδος ως «εσωτερικό δάνειο»). Αν κυκλοφορείς περισσότερο χρήμα από όσο έχεις σε χρυσό, η ύπαρξη «Gold Standard» κάνει σίγουρα λιγότερο «ευέλικτη» την διαχείριση του πληθωρισμού. Αυτό όμως δεν αναιρεί το αίτιο της κατάρρευσης, δηλαδή την ίδια την πληθωριστική πολιτική. Ο κ. F. D. Roosevelt, «έσωσε» την αμερικάνικη οικονομία, το ’34 νομίζω, καταργώντας το «Gold Standard». Στην ουσία κατήσχε το χρυσάφι των Αμερικανών πολιτών, όπως είχε κάνει ο Κάρολος Ι Stewart, για να πολεμήσει τον Cromwell. Αυτό ήταν το «New Deal». Τα υπόλοιπα είναι ευφημισμοί. Με τη συμφωνία «Bretton-Woods» μεταπολεμικά, και την ανοικοδόμηση του δυτικού κόσμου ο κεϋνσιανισμός έγινε της μόδας. Την καθολική αποδοχή του κεϋνσιανισμού πρέπει λοιπόν να την αναζητήσουμε σε μια ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΠΟΦΑΣΗ της συγκεκριμένης συγκυρίας. Είτε γιατί έτσι βόλευε τις ΗΠΑ, είτε γιατί έπρεπε να κάνουν πιο «δημοφιλή» τον Καπιταλισμό έναντι του Κομμουνισμού, είτε για τι άλλο, αδιάφορο. Είναι όπως θεωρούμε επίσης έκτοτε τις απόψεις του LeCorbusier για την Αρχιτεκτονική και την Πολεοδομία ως «θέσφατον», λες και τις υπόλοιπες χιλιετηρίδες οι άνθρωποι έχτιζαν με λάθος τρόπο!
    Και κλείνοντας, να θυμίσω κάτι που ανέφερα στο προηγούμενο κείμενό μου : ο εφευρέτης του χάρτινου χρήματος είναι ο John Law που στις αρχές του 18ου αι. δημιούργησε τη «φούσκα του Μισσισσιππή». Γιατί να απορεί κανείς για τα σημερινά ;

    Υ.Γ1. Στο http://www.mises.org μπορεί να βρει κανείς συμπληρωματική βιβλιογραφία για διάβασμα. Ενδεικτικά :
    THE GOLD STANDARD, PERSPECTIVES IN THE AUSTRIAN SCHOOL. (συλλογή κειμένων)
    του H.Hazlitt :
    THE FAILURE OF “NEW ECONOMICS”
    WHAT YOU SHOULD KNOW ABOUT INFLATION
    THE INFLATION CRISIS & HOW TO RESOLVE IT
    THE FEDERAL RESERVE AS CARTELIZATION DEVICE, M.Rothbard
    L.V.MISES ON THE GOLD STANDARD & FREE BANKING, J.M.Herbener

    Υ.Γ2. Monsieur le Capitaliste, σας παραπέμπω στα παραπάνω

  10. …πάντως παρόλο που δηλώνετε Αρχιτέκτονας/Μηχανικός , σας βρίσκω πλήρως καταρτισμένο και επί τα Οικονομικά!!!
    …εύγε.

  11. Η ύπαρξη τέτοιων άρθρων δηλώνει πως υπάρχουν ακόμη στην Ελλάδα οικονομολόγοι που σκέπτονται.
    Συγχαρητήρια.

    Μανώλης Στειακάκης

  12. Ahhh….music for my hears:) Now in greek too! Bravo…on the «conspiracy side» now to degrade the conversation (some «realists» will no doubt rush to criticize).

    Carroll Quigley (Bill Clinton’s mentor as himself claimed in his inaguration speech) writes in Tragedy and Hope:

    «…[T]he powers of financial capitalism had another far-reaching aim, nothing less than to create a world system of financial control in private hands able to dominate the political system of each country and the economy of the world as a whole. this system was to be controlled in a feudalist fashion by the central banks of the world acting in concert by secret agreements arrived at in frequent private meetings and conferences. The apex of the system was to be the Bank for International Settlements in Basle, Switzerland, a private bank owned and controlled by the world’s central banks which were themselves private corporations….

    «It must not be felt that these heads of the world’s chief central banks were themselves substantive powers in world finance. They were not. Rather, they were the technicians and agents of the dominant investment bankers of their own countries, who had raised them up and were perfectly capable of throwing them down. The substantive financial powers of the world were in the hands of these investment bankers (also called ‘international’ or ‘merchant’ bankers) who remained largely behind the scenes in their own unincorporated private banks. These formed a system of international cooperation and national dominance which was more private, more powerful, and more secret than that of their agents in the central banks. this dominance of investment bankers was based on their control over the flows of credit and investment funds in their own countries and throughout the world. They could dominate the financial and industrial systems of their own countries by their influence over the flow of current funds though bank loans, the discount rate, and the re-discounting of commercial debts; they could dominate governments by their own control over current government loans and the play of the international exchanges. Almost all of this power was exercised by the personal influence and prestige of men who had demonstrated their ability in the past to bring off successful financial coupes, to keep their word, to remain cool in a crisis, and to share their winning opportunities with their associates.»

    Τους λατρεύω τους Αυστριακούς κ σαν ακαδημαικός ξέρω τον «άγραφο κώδικα»…όμως με την πολλή την θεωρία να δεις που κάποτε θα μας πούνε και….γιατί καλές οι κριτικές και οι προτάσεις αλλά κάποιος πρέπει να ρωτήσει Qui bono?

  13. […] την οικονομία εγγράφοντάς-την στην ολότητα της ζωής2 , όπως ο Αριστοτέλης, οι ηθικοί […]

  14. […] δράσης είναι το φαινόμενο της «time-preference» (Zeitpräferenz) 3 του Böhm-Bawerk. Σύμφωνα με αυτήν, ο άνθρωπος αξιολογεί […]

Σχολιαστε