- e-rooster.gr - http://e-rooster.gr -

Μια προσωπική οπτική

Του Φώτη Περλικού

Βλέποντας ότι η προσπάθεια της Φιλελεύθερης Συμμαχίας έχει δημιουργήσει αρκετές απορίες και επειδή έχω δώσει πολλές διευκρινήσεις μέσω email, θεωρώ ότι πρέπει να εξηγήσω μερικά πράγματα, με βάση την προσωπική μου οπτική στην προσπάθεια και να εξηγήσω τα προσωπικά μου κίνητρα συμμετοχής σε αυτήν την προσπάθεια.

Πώς αντιλαμβάνομαι την Φιλελεύθερη Συμμαχία:

[1]Αυτό το οποίο είναι η προσπάθειά μας είναι μια κίνηση απλών, προβληματισμένων πολιτών, που ξεκινάμε μια προσπάθεια παρέμβασης στο σημερινό πολιτικό σκηνικό, που δεν μας εκφράζει, έχοντας κάθε συναίσθηση των περιορισμών και των δυνατοτήτων μας. Στόχος μας δεν είναι άλλος από το να δημιουργήσουμε έναν φορέα πολιτικής έκφρασης των φιλελεύθερων ιδεών.

Ποιος είναι ο στόχος της διακήρυξης;

Η διακήρυξη δεν είναι ένα κείμενο το οποίο έχει στόχο να πείσει τους Έλληνες να μας ψηφίσουν στις εκλογές. Έχει ένα πολύ συγκριμένο στόχο, να πείσει όλους τους ανώνυμους πολίτες που συμμερίζονται τις ιδέες, τις προτάσεις και τις ανησυχίες μας να έρθουν μαζί μας και να συναποτελέσουν ιδρυτικά μέλη της κίνησής μας. Σε αυτούς απευθύνεται και αυτός είναι ο κύριος ρόλος της.

Γιατί μια εκτεταμένη διακήρυξη και όχι μια δισέλιδη;

Επειδή είμαστε μια ομάδα ουσιαστικά ανώνυμων πολιτών, τους οποίους δεν γνωρίζει όποιος διαβάζει την διακήρυξή μας, δεν έχουμε την πολυτέλεια της σύντομης γενικόλογης διακήρυξης. Αν έκανε μια κίνηση ένας επώνυμος δεν θα χρειάζονταν ο ίδιος 16 σελίδες διακήρυξη αλλά πιθανώς 1-2 διότι ο ίδιος κουβαλάει μια ιστορία και κάποιες ιδέες, που οι περισσότεροι που συμφωνούν με αυτές τις γνωρίζουν. Άρα το όνομά του στην υπογραφή συνεπάγεται πολλές ακόμα σελίδες στο μυαλό του καθενός. Αντίθετα τα ονόματα που υπογράφουν αυτήν την διακήρυξη έχουν από μηδενική αναγνωρισιμότητα (πχ εγώ ή ο Παύλος) έως μια περιορισμένη σε ένα στενό κύκλο. Για να πειστεί κάποιος στην σοβαρή και υπεύθυνη απόφαση να συνταχθεί μαζί μας θα πρέπει να έχει μια καλή και ολοκληρωμένη άποψη για τι λέμε, τι πιστεύουμε και τι θέλουμε να πετύχουμε.

Ο δεύτερος ρόλος της διακήρυξης είναι, εκτός του να πείσει, να εξασφαλίσει ότι αυτοί που θα πειστούν θα είναι ιδεολογικά συγγενείς με τους υπόλοιπους. Μια γενικόλογη διακήρυξη που πείθει πολλούς, ενέχει τον κίνδυνο να πείσει ανθρώπους που διαφωνούν θεμελιακά μεταξύ τους. Και αυτό που θέλουμε είναι να εξασφαλίσουμε ένα αποδεκτό κοινό έδαφος μεταξύ των συμμετεχόντων, ώστε οι συζητήσεις μας να πάνε παρακάτω. Θέλουμε πχ ανθρώπους που να δέχονται εξαρχής ότι το δημόσιο πρέπει να αποσυρθεί από επιχειρηματικές δραστηριότητες, ώστε οι συζητήσεις μας να στραφούν στο ποια μέτρα θα προτείνουμε για να γίνει αυτό, και όχι να συζητάμε χωρίς τελειωμό για να πείσουμε τα μέλη για κάτι τέτοιο (οι Ταύροι του Στέφανου Μάνου αντιμετώπισαν τέτοια εσωτερικά προβλήματα). Δεν θέλουμε να παρασύρουμε κανέναν σε κάτι το οποίο δεν το πιστεύει ο ίδιος. Χρειάζεται ένα αρκετά σαφές και προσδιορισμένο στίγμα, του οποίου η περιγραφή μπορεί να γεννήσει διαφωνίες (και εγώ πχ έχω επιφυλάξεις για μερικά σημεία, αλλά όχι τόσες που να μην μου επιτρέπουν να εκφραστώ από το προτεινόμενο ιδεολογικό και πολιτικό στίγμα). Και πάλι, το ότι είμαστε άγνωστοι δεν μας επιτρέπει να περιοριστούμε σε μια σύντομη διακήρυξη για να γίνει αυτό, όπως θα μπορούσε πχ ένας επώνυμος (καταθέτοντας το γνωστό προσωπικό του στίγμα). Αλλά επώνυμες υπογραφές δεν υπάρχουν.

Βλέποντας το πόσες επιπλέον πληροφορίες μου έχουν ζητηθεί μέσω email αλλά και δημόσια, νομίζω ότι και οι 16 δεν ήταν αρκετές. Το ότι είναι κουραστικό για κάποιον να διαβάσει τόσες σελίδες, μου ακούγεται ελαφρώς αστείο, καθώς δεν μπορώ καταλάβω πώς μπορεί ένας άνθρωπος που ειλικρινά είναι αποφασισμένος να συμμετάσχει σε ένα νέο πολιτικό κόμμα, να τον αποτρέπει ένα τέτοιο ελάχιστο διάβασμα. Τι είδους ενεργή συμμετοχή και βοήθεια μπορούμε να περιμένουμε από κάποιον που δεν μπορούσε να μπει σε ένα τόσο ελάχιστο κόπο;

Πώς συντάχθηκε η διακήρυξη:

Η συγγραφή της διακήρυξης δεν έγινε στα κρυφά, μόνο από τα 9 άτομα που την υπογράφουν. Μπορεί να μην είχε όλη η Ελλάδα γνώση της (πράγμα απόλυτα κατανοητό, ότι μια αρχική ιδέα και μια αρχική πρωτοβουλία χρειάζεται μια επεξεργασία προτού παρουσιαστεί δημόσια, δεν γινόταν να δημοσιοποιηθεί πριν την μορφοποίησή της)., αλλά η διακήρυξη ενσωμάτωσε παρατηρήσεις πάνω από 30 ατόμων και την είχαν δει περισσότεροι από 100. Πολλοί από τους διαφωνούντες ή και επικριτές της διακήρυξης είχαν λάβει γνώση της εξαρχής. Κάποιοι είχαν συμμετάσχει κιόλας μέχρι και σε συναντήσεις για την διαμόρφωσή και έχουν γράψει ακόμα και ολόκληρα αποσπάσματά της. Εφόσον παρ’όλα αυτά δεν τους εκφράζει το τελικό κείμενο, οι ενστάσεις τους επί των θέσεών της είναι για μένα είναι κατανοητές και δεν κατηγορώ κανέναν για τίποτα.

Φυσικά τον τελικό λόγο και την ευθύνη την πήραν όσοι έβαλαν την υπογραφή τους, αλλά η όλη συγγραφή έγινε με όσο το δυνατόν πιο ανοιχτό τρόπο και με όσο το δυνατόν περισσότερο feedback. Μπορεί να έγιναν και λάθη (δεν είμαστε επαγγελματίες της πολιτικής αλλά πολίτες με διάθεση συμμετοχής), αλλά έγινε κάθε προσπάθεια αυτή η διακήρυξη να μην είναι κλειστή διαδικασία. Και στόχο έχει βασικά να καλέσει όλους όσους συμμερίζονται παρόμοιες αρχές και ιδέες να συνδιαμορφώσουν τις πιο αναλυτικές θέσεις και προτάσεις του κόμματος, με το να γίνουν ισότιμα μέλη.

Μερικά σχόλια για παρατηρήσεις που έχουν διατυπωθεί επί της διακήρυξης:

Πολλά από όσα προτείνουμε, στιγματίζονται ως ανέφικτα, τα οποία κατά την γνώμη μου δεν είναι καθόλου ανέφικτα. Είναι σίγουρα όμως δύσκολα και θέλουν βάθος χρόνου. Πχ οι προτεινόμενες αλλαγές στην παιδεία είναι πολύ πιο δύσκολες, και χρειάζονται συνταγματικές αλλαγές που τις καθιστούν πολύ λιγότερο επιτεύξιμες στο άμεσο μέλλον πχ από την διανομή ή την αποποινικοποίηση της χρήσης των ναρκωτικών.

Μπορεί πολλές μεταρρυθμίσεις, για την σημερινή πολιτική πραγματικότητα, να έχουν μηδενικές πιθανότητες εφαρμογής και ελάχιστη αποδοχή. Αλλά η πολιτική διακήρυξη ενός κόμματος δεν μπορεί να έχει προτάσεις με ορίζοντα τετραετίας, ούτε να περιλαμβάνει μόνο ευχάριστες και ανώδυνες προτάσεις! Δεν είναι πολιτικό πρόγραμμα εκλογών. Είναι διακήρυξη-κάλεσμα προς αυτούς που συμμερίζονται παρόμοιες αρχές και θέλουν να πετύχουν παρόμοιους στόχους. Και το βάθος χρόνου της υλοποίησης αυτών των στόχων δεν μπορεί να λειτουργεί περιοριστικά στην διατύπωσή τους.

Σχολιάστηκε η αναφορά μας στο αντιαμερικανισμό. Η αναφορά στον ελληνικό τυφλό αντιαμερικανισμό δεν είναι καθόλου άλλη ιστορία και δεν μας κάνει καθόλου αποικία. Ο αντιαμερικανισμός στην Ελλάδα δεν είναι απλά ένα τυχαίο δυσάρεστο γεγονός. Είναι από τους ισχυρότερους συνεκτικούς δεσμούς μεταξύ των δυνάμεων που εμείς πιστεύουν ότι κρατάνε την Ελλάδα πίσω από τα ισχυρότερα ιδεολογικά όπλα που χρησιμοποιούνται για την πολιτική παραπλάνηση του ελληνικού λαού. Οι ΗΠΑ ή η πολιτική τους είναι δευτερεύοντα και άσχετα θέματα με αυτό που καυτηριάζουμε. Κάποτε στο rooster ανέβηκε ένα άρθρο για το πώς χρησιμοποιείται ο αντιαμερικανισμός για να μην γίνουν στην Ελλάδα ψηλά κτήρια (δεν θα γίνει το Χαλάνδρι Μανχάταν κτλ). Πιστεύουμε ότι αν δεν πολεμήσουμε αυτόν τον θυμικό αντιαμερικανισμό δεν θα μπορέσουμε ποτέ να πείσουμε για αναγκαίες αλλαγές εσωτερικής πολιτικής που δεν έχουν τίποτα να κάνουν με τις ΗΠΑ (στην συγκεκριμένη περίπτωση για την ανάγκη ψηλών κτηρίων).

Για την αλαζονεία δεν έχω να πω τίποτα μιας και θεωρώ ότι ξεπερνά τα όρια της προσωπικής προσβολής.

Γιατί συμμετέχω;

Το μόνο πραγματικό μου κίνητρο είναι να εκφράσω τον εαυτό μου μέσα από την λειτουργία και την συμμετοχή του κόμματος στην πολιτική ζωή. Οι επαγγελματικές μου υποχρεώσεις δεν μου επιτρέπουν να γίνω κάτι περισσότερο από απλός ενεργός πολίτης. Δεν επιδιώκω να εξαργυρώσω την συμμετοχή μου σε μια τέτοια προσπάθεια (θα μπορούσα να κερδίσω προσωπικά πολλά περισσότερα με λιγότερο κόπο σε οποιοδήποτε από τα δύο κόμματα εξουσίας). Αυτή τη στιγμή η κίνηση και οι ιδέες της με εκφράζουν και θεωρώ ότι ένας ανεξάρτητος πολιτικός φορέας είναι ο καλύτερος τρόπος ώστε αυτή η έκφρασή μου να έχει έστω και τον ελάχιστο αντίκτυπο στην ελληνική κοινωνία.

Επειδή όμως πολλές προσπάθειες ξεκίνησαν με βάση τον ενθουσιασμό των μελών τους αλλά σύντομα ξεφούσκωσαν και έπαψαν να εκφράζουν όσους τις πίστεψαν στην αρχή, τι διαφορετικό έχει η Φιλελεύθερη Συμμαχία; Το διαφορετικό είναι ότι, αξιοποιώντας τεχνολογίες και δυνατότητες που δεν υπήρχαν παλαιότερα, έχει ως κεντρικό πυρήνα της έναν ελεύθερο ισότιμο διάλογο μεταξύ των μελών της για την διαμόρφωση των θέσεών και των προτάσεών της. Αυτό εξασφαλίζει μια διαρκή ανατροφοδότηση που την κρατά επίκαιρη και σύγχρονη, εγγυάται ότι θα έχω επίδραση στην διαμόρφωση των τελικών των θέσεων (αντίθετα με μέλη-πρόβατα άλλων κομμάτων), αλλά διασφαλίζει επιπλέον ότι ακόμα και αν δεν συμμετέχω ενεργά στο διάλογο θα έχω δυνατότητα άμεσης και ξεκάθαρης γνώσης και ενημερώσης της πορείας του. Φυσικά οι τελικές θέσεις θα ψηφιστούν από την πλειοψηφία των μελών στο πρώτο συνέδριο και στις υπόλοιπες καταστατικές διαδικασίες που θα δημιουργηθούν, αλλά πουθενά η άποψή μου δεν θα έχει αγνοηθεί χωρίς συζήτηση και χωρίς ψηφοφορία.

Τι νομίζω προσωπικά ότι χρειάζεται η χώρα;

Μια φιλελεύθερη ιδεολογική και πολιτική μεταστροφή στην Ελλάδα χρειάζεται πολλά μέσα. Χρειάζονται και φιλελεύθερα πολιτικά κόμματα, και φιλελεύθερα ινστιτούτα, και φιλελεύθερες λέσχες, και φιλελεύθερες ΜΚΟ, και φιλελεύθερα ΜΜΕ, και πάνω από όλα ενεργούς και συμμετοχικούς πολίτες. Από όλα αυτά σήμερα δεν υπάρχει τίποτα. Αν λοιπόν μπορώ να διαθέσω την ενεργητικότητά μου σε ένα από όλα αυτά τα παραπάνω μέσα, πιστεύω ότι κάθε ώρα που αφιερώνω στην προσπάθεια δημιουργίας ενός φιλελεύθερου κόμματος, έχει πολλή μεγαλύτερη απήχηση και επίδραση από μια ώρα αφιερωμένη πχ για ένα ινστιτούτο. Ελπίζω στο μέλλον ίσως η κατάσταση αυτή να αλλάξει και έχοντας την πολιτική βάση ενός κόμματος να γίνουν και άλλες παράλληλες προσπάθειες (είτε σε συνεργασία είται και ανεξάρτητα από αυτό). Αλλά κάπου πρέπει να γίνει η αρχή.

Δεν έχω φυσικά ούτε τα υλικά μέσα, ούτε την δυνατότητα, ούτε τις προσβάσεις, ούτε τίποτα που να μπορούν να δημιουργήσουν ένα κόμμα εξουσίας. Έχω όμως την ανάγκη να πω 5 πράγματα, και να δω τις φιλελεύθερες ιδέες και πάλι στο τραπέζι του πολιτικού διαλόγου. Πιστεύω ότι και μόνο η σταθερή και συνεπής προσφορά φιλελεύθερων προτάσεων [2] από έναν οργανωμένο πολιτικό φορέα είναι αρκετή για αρχίσει μια σταδιακή, ίσως και αργή, αλλά ανοδική πορεία της απήχησης του φιλελεύθερου χώρου. Με αυτά τα δεδομένα, ο πολιτικός πραγματισμός επιβάλει ένα μικρό, ιδεολογικά συμπαγές κόμμα που να συσπειρώνει αρχικά κόσμο για τις ιδέες του, και στη συνέχεια να πορευτεί ανάλογα με την απήχηση των ιδεών και των λόγων του. Δεν μπορώ να προδικάσω την επιτυχία του.

Αυτό όμως που μπορώ να προδικάσω είναι ότι αν περιμένουμε την παρθενογένεση ενός νέο μεγάλου κόμματος εξουσίας με έτοιμους πολιτικούς κτλ θα περιμένουμε για πολλά χρόνια (ήδη έχουν περάσει πάνω από 30 από την τελευταία φορά), και δεν υπάρχει κανένας λόγος μια τέτοια προσμονή να αναστέλλει την προσπάθεια να υπάρχει συγκροτημένη πολιτική έκφραση του φιλελευθερισμού στην Ελλάδα. Και γι’ αυτό συμμετέχω σε μια κίνηση απλών προβληματισμένων πολιτών για να αποκαταστήσουμε πρώτα και κύρια αυτό το πολιτικό έλλειμμα.

Γιατί δεν ελπίζω πια στους πολιτικούς των κομμάτων εξουσίας;

Δεν πιστεύω ότι μπορώ να περιμένω από τα υπάρχοντα κόμματα, τις αλλαγές που θεωρώ ότι χρειάζεται ο τόπος. Και αυτό δεν είναι πρόβλημα προσωπικοτήτων. Και τα δύο κόμματα εξουσίας, διαθέτουν ανθρώπους πιο έξυπνους, πιο συγκροτημένους και πιο καταρτισμένους από εμένα. Δρουν όμως κάτω από περιορισμούς και τις ισορροπίες μηχανισμών, εξαρτήσεων και διαπλοκών, που ουσιαστικά ψαλιδίζουν τις ικανότητές τους. Δεν έλειψαν ποτέ οι ικανοί και πραγματιστές πολιτικοί σε όλους του χώρους.

Αναγνωρίζω, παρά τις όποιες ιδεολογικές μου διαφωνίες, ότι ο Κώστας Σημίτης ήταν ένα από τα καλύτερα παραδείγματα έντιμου, σοβαρού, πραγματιστή και ικανού πολιτικού που πέρασε τα τελευταία χρόνια από τη χώρα. Απέτυχε όμως να προχωρήσει στις αλλαγές που οραματίστηκε (τον ονομαζόμενο εκσυγχρονισμό του) παρότι βρέθηκε στην ισχυρότερη θέση, από άποψη εξουσίας, του ελληνικού πολιτικού συστήματος που μπορεί να βρεθεί Έλληνας πολιτικός: πρωθυπουργός και πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ (που σημαίνει πολύ πιο ελεγχόμενες αντιδράσεις συνδικαλιστών κτλ αλλά και πολύ λιγότερο λαϊκίστικη αντιπολίτευση σε σχέση με αυτήν που γνώρισε π η κυβέρνηση Μητσοτάκη το 90-93). Τελικά αναγκάστηκε να συμβιβαστεί με τους μηχανισμούς, και οι προσοδοθήρες συνέχισαν το έργο τους.

Αν ο Σημίτης δεν πέτυχε παρά τα προσόντα του και παρά την εξουσία του, αυτό δείχνει για μένα τα όρια της επιτυχίας του που μπορεί να περιμένει κανείς από έναν πολιτικό ενταγμένο στα ελληνικά κόμματα εξουσίας. Και αυτό υπογραμμίζει ακριβώς την ανάγκη για ιδεολογικά κόμματα που θα δώσουν μάχες ιδεών για να γίνουν ευρύτερα αποδεκτές οι αλλαγές. Και είναι πολύ πιο συνεπές για έναν φιλελεύθερο να παλεύει για να μεταβάλλει ιδεολογικά την κοινωνία απέναντι σε μεταρρυθμίσεις, παρά να παλεύει για δώσει σε κάποιον φωτισμένο πολιτικό την εξουσία να τις επιβάλλει παρά την αντίθεση της κοινωνίας.

Γιατί συμμετέχω σε ένα φιλελεύθερο κόμμα;

Ένα τέτοιο κόμμα λείπει από τη χώρα. Ένα κόμμα που δεν θα χαϊδεύει αυτιά λέγοντας ευχάριστα και δημοφιλή πράγματα, αλλά που θα πολεμάει τις ιδεολογικές ρίζες της δυσαρέσκειας στις απαραίτητες μεταρρυθμίσεις. Σήμερα πχ μπορεί ελάχιστοι να κατανοούν την ανάγκη των βαθιών αλλαγών στο ασφαλιστικό. Τα όρια αντοχής όμως του συστήματος θα δοκιμαστούν έντονα την επόμενη δεκαετία, και όταν φτάσει στο χείλος του γκρεμού τότε δεν θα είναι ένα ελάχιστο ποσοστό, όπως σήμερα, αυτοί θα συμφωνούν μαζί μας. Επειδή αν περιμένουμε να συμφωνήσουν οι πολλοί μαζί μας, πιθανόν τότε να είναι αργά και να βρισκόμαστε στα όρια της χρεοκοπίας, πρέπει στο τραπέζι του πολιτικού διαλόγου αυτά που λέμε να τεθούν από τώρα, ασχέτως της δημοφιλίας τους.

Πιστεύω σε ένα ξεκάθαρο ιδεολογικά φιλελεύθερο πολιτικό φορέα. Αυτό σημαίνει ότι θέλω να έχουμε αξίες (πχ το πρωτείο του ατόμου), στόχους που να τις υπηρετούν και να τις αναδεικνύουν (πχ απόσυρση του κράτους από τις επιχειρηματικές του δραστηριότητες) και μέσα που να πραγματώνουν αυτούς του στόχους (πχ λογικά, σταδιακά, πραγματιστικά μέτρα). Αυτό δεν αποτελεί μια προσωπική μου ουτοπία. Είναι μια ξεκάθαρη, διάφανη, ειλικρινής και ρεαλιστική προσέγγιση και με την διακήρυξη καλούμε όσους συμμερίζονται αυτή την λογική προσέγγισης της πολιτικής να συστρατευθούν μαζί μας. Και αντίστοιχα όσους διαφωνούν, να μας επιτρέψουν να κριθούμε από την πορεία μας.

Μια τυχόν αποϊδεολογικοποίηση (=η αποσιώπηση των αρχών μας) στο όνομα πχ του πραγματισμού (=του μέσου των στόχων) ή οποιασδήποτε άλλου μέσου (=ειλικρίνειας, εντιμότητας κτλ) είναι ιδεολογικά, φιλοσοφικά και πολιτικά ανερμάτιστη και επικίνδυνη. Θα ήταν ένας φτηνός λαϊκισμός από μέρους μας. Δεν υπάρχει τίποτα πιο ανέντιμο, ανειλικρινές και παράλογο από το να ισχυρίζεσαι ότι στηρίζεις την πολιτική σου και τις προτάσεις σου στην ειλικρίνεια, την εντιμότητα ή την λογική. Κάθε πολιτική πρόταση και μέτρο έχει στόχους που στηρίζεται σε συγκεκριμένες αξίες. Η αποσιώπησή τους είναι υποκρισία. Διαφωνώ με ένα λογικό μέτρο το οποίο υπηρετεί αντίθετες αξίες από τις δικές μου. Και τέτοιες προτάσεις γίνονται από όλους τους πολιτικούς χώρους κατά καιρούς. Για να με εκφράσουν όμως πρέπει να υπηρετούν τις προσωπικές μου αξίες. Αν μια πολιτική κίνηση δεν είναι ξεκάθαρη ιδεολογικά και δεν θέτει τις αξίες της ως ξεκάθαρη βάση της πολιτικής πρότασης και παρουσίας δεν θα είναι παρά μια πρόσκαιρη πολιτική σαπουνόφουσκα (το παράδειγμα της περίπτωσης Αβραμόπουλου είναι ενδεικτικό), παρά τους πόρους και τις προσβάσεις του.

Τελικά, η προσπάθειά μας είναι μια προσπάθεια απλών πολιτών με μικρά μέσα, να στήσουμε έναν φορέα πολιτικής έκφρασης του ελληνικού φιλελευθερισμού. Να εκφράσουμε τους εαυτούς μας και να βοηθήσουμε να εκφραστούν μαζί μας και όλοι όσοι συμμερίζονται τις αρχές και τους στόχους μας. Και η όποια επιτυχία ή αποτυχία μας επιφυλάσσει το μέλλον, θα είναι συνάρτηση του πόσο γνήσια και ειλικρινά θα εκφράσουμε όλοι τους εαυτούς μας.