Η καταστροφική βία που ακολούθησε τη δικαιολογημένη έκρηξη νεανικής οργής είναι παιδί μιας διπλής αυθαιρεσίας, κρατικής και κοινωνικής. Η μεταπολίτευση μας κληροδότησε μια μεγάλη αυταπάτη: ότι μπορούμε να αντισταθμίσουμε το ιστορικό κατάλοιπο αυταρχισμού των προηγούμενων δεκαετιών με άφθονες δόσεις επιτρεπτικότητας. (Επιτρεπτικότητα: η κουλτούρα του όλα επιτρέπονται). Στην πραγματικότητα, αυταρχισμός και επιτρεπτικότητα εκβάλλουν σε μια κοινή [...]

Σύμφωνα με έναν ερασιτεχνικό ορισμό, «έλλειμμα είναι όταν δεν έχεις όλα όσα είχες όταν δεν είχες τίποτα». Η διαχρονική αποτυχία της οικονομίας μας να συμμαζέψει τα ελλείμματά της όταν ακόμα μπορούσε, στερεί τώρα τη δυνατότητα δραστικής επεκτατικής πολιτικής προκειμένου να αποτραπεί το σοκ μιας απότομης επιβράδυνσης. Οι αποτυχίες στην πολιτική γεννούν συνέπειες, αναπαράγονται, κληρονομούνται από [...]

H επίσκεψη στην Αθήνα του Κινέζου προέδρου, Χου Ζιντάο, πραγματοποιείται σε μια διεθνή συγκυρία, στην οποία πολλοί στρέφουν ξανά τη ματιά τους στην Κίνα, για δεύτερη φορά μετά την Ολυμπιάδα. Μια συγκυρία που τείνει, για πολλούς λόγους, να ευνοεί την Κίνα. Αφενός, επιταχύνοντας τη μετάβαση σε έναν πολυπολικό κόσμος, στα κενά που αφήνει πίσω της [...]

Ειρωνεία είναι μια αναπάντεχη ανατροπή της κατάστασης. Ένας απρόβλεπτος συνδυασμός συνθηκών ή μια έκβαση αντίθετη από την θεωρούμενη ως αρμόζουσα. Ειρωνεία είναι όταν ο σταθμός της πυροσβεστικής πιάνει φωτιά, ο πιο δύσπιστος της παρέας καταπίνει ένα χονδροειδές ψέμα, ο πρωταθλητής κόσμου ηττάται από το νεότερο μαθητή του.
Ειρωνεία χαρακτηρίζει πολλές πλευρές της σημερινής διεθνούς [...]

«Ρευστοποιήστε την εργασία, ρευστοποιήστε μετοχές, ρευστοποιήστε τους αγρότες, τη γη και τα ακίνητα… καθαρίστε τη σαπίλα από το σύστημα!», προέτρεπε ο υπουργός Οικονομικών Andrew Mellon τον Πρόεδρο Hoover τις μέρες του μεγάλου κράχ του 1929. Μια μεγάλη ύφεση, έναν ναζισμό, έναν παγκόσμιο πόλεμο, έναν υπαρκτό σοσιαλισμό και 79 χρόνια αργότερα, ακόμα και η σημερινή αποτυχημένη [...]

Στη μητρόπολη του καπιταλισμού Αμερική το κράτος εθνικοποιεί τράπεζες, τραβώντας τις μισοπνιγμένες από τα μαλλιά, σε ρόλο καθυστερημένου ναυαγοσώστη. Στη δική μας γωνιά της Ευρώπης το κράτος ιδιωτικοποιεί την Ολυμπιακή, σαν ναυαγοσώστης που αποφάσισε να κλείσει τις τρύπες στη μισοβυθισμένη σωστική του λέμβο.
Το αμερικανικό κράτος-νυχτοφύλακας έρχεται κακήν κακώς, με τους συναγερμούς να ουρλιάζουν, για [...]

«Ενήργησα έτσι, γιατί στα νησάκια μας εμάθαμεν πως τον συνεργάτη σου, όταν μάλιστα είναι και παιδικός φίλος σου, δεν τον απαρνιέσαι αβασάνιστα, με ό,τι κι αν αυτό συνεπάγεται για σένα», είπε ο τ. υπουργός κ. Αριστοτέλης Παυλίδης, εξηγώντας γιατί συνέχισε να κρατά δίπλα του υπό επίσημη ιδιότητα τον διωκόμενο για κακουργηματική εκβίαση και δωροληψία διευθυντή [...]

Ο πολυμήχανος Οδυσσέας το σκέφτηκε ρεαλιστικά. Τόσοι μήνες στη θάλασσα είχαν εξασθενίσει τις ηθικές του αντιστάσεις. Αντί να το ρίξει στην προσευχή ζητώντας από τους θεούς να τον οπλίσουν με την αρετή της αυτοσυγκράτησης, έκανε κάτι πρακτικότερο: δέθηκε στο κατάρτι. Έτσι, όταν οι σαγηνευτικές Σειρήνες άρχισαν το τραγούδι, δεν θα μπορούσε να υποκύψει στα θέλγητρά [...]

Ενα ανθρωπολογικό γνώρισμα της εξουσίας είναι ενίοτε η υποτίμηση του κινδύνου. Στο απόγειο της ισχύος τους οι άνθρωποι της εξουσίας αισθάνονται παντοδύναμοι. Φταίει η αδρεναλίνη που απελευθερώνεται στον εγκέφαλο. Βοηθά και το σκηνικό περιβάλλον: απαστράπτοντα γραφεία, παχιές μοκέτες, στρατιές γραμματέων και παρατρεχάμενων. Τότε ορισμένοι άνθρωποι της εξουσίας δρουν τυχοδιωκτικά, υποτιμώντας το ενδεχόμενο να βρεθούν μια [...]

Δέκα χρόνια μετά την ΟΝΕ, η ζώνη του ευρώ επιδεικνύει την αντοχή της στη χειρότερη οικονομική κρίση των τελευταίων τριάντα ετών, και το πολιτικό μας σύστημα δοκιμάζει τη δική του αντοχή απέναντι στο χειρότερο σκάνδαλο των τελευταίων είκοσι ετών. Η καταιγίδα επιτάσσει αντιστικτικά έναν νηφάλιο συλλογικό αναστοχασμό για τις προοπτικές μας στη Ζώνη του Ευρώ.
Διαπίστωση [...]

«Μπράβο Μπαράκ Ομπάμα, κάθε σκεπτόμενος πολίτης είναι μαζί σου», θα πουν εκατομμύρια Αμερικανοί μέχρι τον Νοέμβριο. Σαν νέος Αντλάι Στίβενσον ο Ομπάμα θα μπορούσε να τους απαντήσει: «OK, όμως εγώ χρειάζομαι την πλειοψηφία!».
Η κατάκτηση από τον Ομπάμα του χρίσματος των Δημοκρατικών είναι ιστορικής σημασίας, και όχι μόνο για τους προφανείς λόγους. Βεβαίως, είναι ο πρώτος [...]

Οι αριστεριστές φοιτητές και φοιτήτριες που εισέβαλαν στη Γενική Συνέλευση είχαν έξυπνα και αποφασισμένα βλέμματα. Και έναν άρρητο κώδικα επικοινωνίας, που παρέπεμπε στις αμέτρητες ώρες ζυμώσεων, διαδηλώσεων, καταλήψεων. Είχαν και χιούμορ, έδειχναν να το διασκεδάζουν, με ένα συμπαθητικό μείγμα ελαφρότητας και ναρκισσισμού, ότι φτιάχνουν το δικό τους Μάη 68.
Ήταν το είδος των φοιτητών που [...]

Κάποτε ο Βρετανός πρωθυπουργός Μακμίλαν ερωτήθηκε τι κρατά έναν πολιτικό ξάγρυπνο τις νύχτες. «Γεγονότα, αγαπητέ μου, γεγονότα!», απάντησε («events, dear boy, events!»).
Τα πολλαπλά γεγονότα μιας κρίσης που ξεκίνησε από τον τραπεζικό τομέα, απλώθηκε στο σύνολο της αμερικανικής οικονομίας και εξάγεται διεθνώς, δεν είναι πρόβλημα μόνο για τον πρόεδρο Μπους, που άλλωστε δείχνει θωρακισμένος με τη [...]

Την εβδομάδα που πέρασε, ο πρόεδρος Μαχμούντ Αχμεντινετζάντ επανέλαβε έναν παρανοϊκό ισχυρισμό του: «Πριν από τέσσερα ή πέντε χρόνια ένα ύποπτο γεγονός συνέβη στη Νέα Υόρκη. Ενα κτίριο κατέρρευσε και είπαν ότι 3.000 άνθρωποι σκοτώθηκαν». Με τα λόγια του αυτά ο ηγέτης του θεοκρατικού Ιράν μίλησε στην καρδιά του 30% των συμπατριωτών μας, που θεωρούν [...]

Κάθε εποχή έχει τους συντηρητικούς της. Τον 19ο αιώνα υπεραμύνονταν των κεκτημένων της αριστοκρατίας. Το πρώτο μισό του εικοστού αιώνα υπερασπίζονταν το ελάχιστο «κράτος νυχτοφύλακα», εναντιώνονταν στα συνδικαλιστικά δικαιώματα και στο κράτος πρόνοιας, για να υποχρεωθούν αργότερα να συμβιβαστούν μαζί του. Μεταπολεμικά οι συντηρητικοί αντιτάχθηκαν στο χωρισμό κράτους-εκκλησίας και στη διεύρυνση των ατομικών ελευθεριών. Το [...]

Ξέρω πολλούς που το ενδιαφέρον τους για το ελληνικό πανεπιστήμιο θυμίζει τη συγκαταβατική περιέργεια ενός πολιτισμένου ανθρώπου για τα ήθη της φυλής των Γιανομάμι. Συνήθως έχουν ένα κοινό: τα παιδιά τους θα σπουδάσουν στο εξωτερικό.
Ξέρω όμως πολύ περισσότερους που παρακολουθούν τα ελληνικά ΑΕΙ με αγωνία. Είναι κυρίως αυτοί για τους οποίους το διεθνές μπακαλορεά είναι [...]

του Γιώργου Παγουλάτου ,
«Ευτυχώς που η εκπομπή είναι μεταμεσονύκτια κι έτσι μπορούμε να χρησιμοποιούμε κακές λέξεις, όπως φιλελευθερισμός!», αστειεύτηκε ένας προσκεκλημένος σε πρόσφατη συζήτηση για το θέμα αυτό στην ελληνική τηλεόραση.
Ο φιλελευθερισμός έχει περίεργη θέση στον ελληνικό δημόσιο διάλογο. Σε αντίθεση με άλλους όρους (δεξιός, κεντροδεξιός, κεντροαριστερός, αριστερός, σοσιαλιστής, κομμουνιστής) ελάχιστοι πολιτικοί πρώτης [...]

του Γιώργου Παγουλάτου ,
Κι όμως το ελληνικό πολιτικό σύστημα θα έπρεπε να ευνοεί τις μεταρρυθμίσεις. Η κυβέρνηση δεν εμποδίζεται από περίπλοκες δομές συναπόφασης και βέτο που χαρακτηρίζουν ομοσπονδιακά κράτη όπως η Γερμανία. Η εκτελεστική εξουσία δεν χρειάζεται να πείθει κάθε φορά τους διαφωνούντες, όπως ο Αμερικανός πρόεδρος τα μέλη του Κογκρέσου. Ούτε να διαπραγματεύεται τη [...]

Του Γιωργου Παγουλατου*
Η ανάγκη ασφαλιστικής μεταρρύθμισης είναι γνωστή εδώ και δύο δεκαετίες. Η κατάσταση δεν είναι βιώσιμη. Σειρά εκθέσεων και μελετών —μεταξύ των οποίων της ίδιας της ΓΣΕΕ— από το ‘90 αποτυπώνουν το εκρηκτικό μέγεθος του προβλήματος. Κι όμως, μόλις η κυβέρνηση έθεσε το ασφαλιστικό, η αντίδραση αντιπολίτευσης, συνδικάτων και ΜΜΕ έφτασε τα όρια [...]

του Γιώργου Παγουλάτου ,
Την περασμένη Κυριακή, 28η Οκτωβρίου, οι δύο όψεις της παρελαύνουσας Θεσσαλονίκης αποτύπωναν την ένδεια της πολιτικής μας παιδείας.
Για μια ακόμη φορά, η ζώσα συνείδηση του έπους του ’40 καταπλακώθηκε από την αφόρητη δεκαρολογία, την παιδαριώδη προγονοπληξία και τους τζάμπα λεονταρισμούς των κυρίων Ψωμιάδη, Ανθιμου και Καρατζαφέρη. Την ίδια ώρα, οι δεκάδες καταλήψεις [...]

του Γιωργου Παγουλατου
Τους είδαμε το βράδυ των εκλογών να παρελαύνουν θριαμβικά στα κανάλια, περιφέροντας τα αγαπημένα τους θέματα: το βιβλίο Ιστορίας, το «προδοτικό» Σχέδιο Ανάν, το «ξεπούλημα» της Μακεδονίας, την υποψηφιότητα της Τουρκίας στην Ευρώπη, τους μετανάστες που μας έχουν κυριεύσει. Η είσοδός τους στη Βουλή δεν είναι απλώς μια ακίνδυνη προέκταση της τηλεοπτικής ελαφρότητας [...]

του Γεώργιου Παγουλάτου
Η επ’αόριστον αναβολή των επώδυνων λύσεων είναι τακτική δοκιμασμένη. Τα πλεονεκτήματά της ακαταμάχητα: απομακρύνει τα δυσάρεστα, εξασφαλίζει μια ψευδαίσθηση ηρεμίας και συναίνεσης. Έχει ένα μόνο ελάττωμα: κάποια στιγμή αναπόφευκτα το μέλλον γίνεται παρόν. Τότε τα προβλήματα που κουκουλώθηκαν κάτω από προσωρινές διευθετήσεις επιστρέφουν γιγαντωμένα. Και η πραγματικότητα που επί χρόνια απωθούσαμε μας χτυπά [...]

του Γιώργου Παγουλάτου
Την περασμένη εβδομάδα, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων καταδίκασε το ελληνικό κράτος για τον βίαιο ξυλοδαρμό Ρωσοπόντιου πρόσφυγα το 2001 στη Θεσσαλονίκη από αστυνομικούς. Ένας από τους αυτούς εμπλεκόταν και στη βάρβαρη κακοποίηση του Κύπριου φοιτητή, στη γνωστή υπόθεση της «ζαρντινιέρας». Για την υπόθεση αυτή, ο επικεφαλής αστυνομικός διευθυντής, παρών στον ξυλοδαρμό, «τιμωρήθηκε» [...]

του Γιώργου Παγουλάτου*
Γράφω με δυσκολία, καθώς οι εκκωφαντικοί ήχοι μιας ανηλεούς χιπ-χοπ, εναλλασσόμενοι με μπουζουκοπόπ, εναλλασσόμενοι με από ντουντούκας αναγγελίες «πολιτικής εκδήλωσης» φοιτητικής παράταξης (συμμετέχοντος αθλητικού σχολιαστή και άλλων προσωπικοτήτων) περιπλέκουν οποιαδήποτε απαιτητικότερη μορφή εργασίας στην ΑΣΟΕΕ. Είναι φανερό, η φοιτητική προεκλογική περίοδος έχει μπει για τα καλά. Επιβεβαιώνοντας πάντως για μια ακόμη χρονιά [...]

του Γιώργου Παγουλάτου*
Στην παιδεία εντοπίστηκαν δύο σημαντικές πρόσφατες ιδεολογικές συγκρούσεις: οι κινητοποιήσεις ενάντια στο νέο νόμο για τα ΑΕΙ και η διαμάχη για το βιβλίο ιστορίας της έκτης δημοτικού.
Ως διαμάχες για την παιδεία, αφορούν και οι δύο το μέλλον. Και οι δύο επίσης αφορούν με διαφορετικούς τρόπους το παρελθόν, ως πιθανό βαρίδι σε μια προσπάθεια [...]

του Γιώργου Παγουλάτου
Είναι συχνά δύσκολο να σκεφτεί κανείς, διαβάζοντας μεγάλο μέρος της σύγχρονης ακαδημαϊκής παραγωγής στην οικονομική, πως υπήρχε μια εποχή που πολιτική και οικονομική επιστήμη ήταν αλληλένδετες. Οι κλασικοί Smith και Mill χρησιμοποιούσαν τον όρο πολιτική οικονομία (political economy) αντί της οικονομικής (economics), για να δηλώσουν ακριβώς την αναπόσπαστη σχέση οικονομίας και πολιτικής.
Για [...]