Φανταστείτε ότι ένας φτωχός γείτονάς σας, ξαφνικά δηλώνει ότι οι δουλειές του πάνε πολύ καλά και σαν nouveau riche αρχίζει να επιδεικνύει τον πλούτο του: κυκλοφορεί με Ferrari, σας περιγράφει τα σαββατοκυριάκα του με το yaght του, βγαίνει με γνωστά μοντέλα κλπ. Ως ένα βαθμό, είναι ανθρώπινο να ζηλέψει κανείς και να ελπίζει να πέσει έξω η δουλειά του γείτονα για να χαρεί. Όλοι μας γνωρίζουμε αυτήν την πλευρά της ανθρώπινης φύσης και γιαυτό είμαστε προσεκτικοί και αποφεύγουμε την επίδειξη. Ή μάλλον σχεδόν όλοι. Το Dubai πάντως, η πόλη των υπερθετικών, σίγουρα όχι.
Ήταν αναμενόμενο λοιπόν ότι με το πρώτο σημάδι αποτυχίας ή οικονομικής δυσκολίας, όλος ο κόσμος θα έπεφτε πάνω του να πανηγυρίσει. Πράγματι, μετά την ανακοίνωση για αναβολή πληρωμής της Dubai World (μιας εταιρείας στενά συνδεδεμένης με το κράτος του Dubai), ένα μπαράζ δημοσιευμάτων ανά την υφήλιο πανηγύριζε για την κατάρρευση του Dubai (ένα δείγμα εδώ [1]). Βεβαίως, από αυτό το παραλήρημα schadenfreude δεν έλειψαν και οι ελληνικές εφημερίδες, που κατάφεραν να συνδυάσουν τα άσχημα νέα με την συνήθη αντικαπιταλιστική ρητορική τους (εδώ [2]).
Αξίζει όμως να εξετάσουμε αντικειμενικότερα την κατάσταση και τους μύθους που περιβάλλουν το Dubai. Ένας πρώτος μύθος είναι ότι η ανάπτυξη του Dubai βασίστηκε σε πετρελαιο-κεφάλαια, είτε δικά του, είτε του Abu-Dhabi. Αυτό είναι λάθος. Το Dubai δεν έχει στάλα πετρέλαιο και ακριβώς για αυτό αναγκάστηκε να παίξει έξυπνα και να στηρίξει την ανάπτυξη του σε επιχειρηματικές δραστηριότητες με σύμμαχο την αγορά. Επίσης, ο ανταγωνισμός μεταξύ της πλούσιας πρωτεύουσας Abu Dhabi και του ανερχόμενου Dubai είναι πασίγνωστος στους παροικούντες, το Abu Dhabi σταμάτησε να δίνει οικονομική βοήθεια από το 2002, και είναι ακριβώς η άρνηση του Abu Dhabi να παρέχει ρευστότητα αυτήν την δύσκολη περίοδο που οδήγησε το Dubai World στην αναβολή των πληρωμών.
Ένας δεύτερος μύθος είναι ότι το Dubai απέτυχε. Όλα ήταν ψεύτικα, δεν είχαν οικονομική βάση και τώρα το Dubai θα καταλήξει πόλη φάντασμα. Λάθος, λάθος και λάθος. Το περίφημο ski slope «μέσα στην έρημο», δεν φτιάχτηκε για κατανάλωση των σεΐχηδων, αλλά είναι o μαγνήτης (anchor) του πολύ επιτυχημένου Mall of Emirates. Το αποτέλεσμα δείχνει ότι ήταν μία πολύ επιτυχημένη business idea. Ένα άλλο εικονικό κομμάτι του τοπίου, το “Palm Island”, παρά τις όποιες μηχανολογικες δυσκολίες, είναι εξίσου επιτυχημένο, στεγάζει τώρα πανάκριβες βίλλες και το Atlantis Hotel, φέρνει εκατοντάδες χιλιάδες τουρίστες στην πόλη και έχει εμπνεύσει παρόμοια projects, που κάποια στιγμή θα πραγματοποιηθούν. Σχετικά με την επερχόμενη «οικονομική κατάρρευση», δεν πρόκειται να συμβεί. Το Dubai με τις ελεύθερες οικονομικές ζώνες και τα τεράστια λιμάνια έχει ήδη καθιερωθεί σαν το πιο σημαντικό business και transportation hub στην περιοχή. Εξίσου σημαντικά, είναι η προτιμητέα πόλη για κάθε δυτικό υψηλά αμειβόμενο expatriate που ζει και δουλεύει στον Κόλπο. Σε κάθε περίπτωση, όπως βλέπουμε και στο σχετικό διάγραμμα, το Dubai τα τελευταία χρόνια έχει ανέβει τόσο πολύ που ακόμα και μία ακραία πτώση 10% του ΑΕΠ το 2009, θα είναι ένας απλώς λόξυγγας στην πορεία προς τα πάνω. Σίγουρα, έχει αφήσει πολύ πιο πίσω την «προσεκτική» Ελλάδα μας και τον OECD.
Πέρα από τους μύθους, κάποιοι κατηγορούν το Dubai για τους σχετικά χαμηλούς μισθούς των εργατών στις οικοδομές (περίπου 500 US δολλάρια), λες και δεν είναι οι ίδιοι οι εργάτες που αποφασίζουν να δουλέψουν στο Dubai ια να συντηρήσουν τους ίδιους και τις οικογένειες τους, από το να μείνουν και να λιμοκτονήσουν στις πατρίδες τους. Οι ίδιοι επικριτές, συγκρίνουν το Dubai με τα πολιτικά ανεπτυγμένες χώρες της Δύσης για να συμπεράνουν ότι έχει αυταρχικό καθεστώς. Παραβλέπουν όμως ότι το Dubai είναι ότι πιο φιλελεύθερο στον αραβικό κόσμο και με την προόδο του οδηγεί την αναγέννηση στην περιοχή. Τέλος, η libertarian πλευρά ενώ υποστηρίζει τον μηδενικό φορολογικό συντελεστή και τις ελεύθερες οικονομικές ζώνες, καταλογίζει στο Dubai τις πολλές δημόσιες επιχειρήσεις που παρεμβαίνουν στην οικονομία. Προσωπικά θα έλεγα ότι τέτοιες δημόσιες επιχειρήσεις, με κεφάλαια από τις αγορές, που ανταγωνίζονται σε όλα τα επίπεδα μεταξύ τους και έχουν οδηγήσει σε τέτοια ανάπτυξη, μακάρι να τις είχαμε στην Ελλάδα.
Δεν υποστηρίζω ότι όλα είναι τέλεια στο Dubai. Υπάρχουν ακόμα προβλήματα διαφάνειας, η δημοκρατία έχει ακόμα να κάνει πολλά βήματα και διάφορα άλλα. Παρόλαυτά, το Dubai παραμένει παράδειγμα προς μίμηση τουλάχιστον στον αραβικό κόσμο. Αποδεικνύει ότι ο συνδυασμός εθνικού οράματος, όρεξης για ρίσκο και πίστης στις αγορές μπορεί να μετατρέψει την έρημο σε Dubai – κυριολεκτικά.
Στέφανος Αθανασιάδης