- e-rooster.gr - http://e-rooster.gr -

Ο Μίλτον Φρήντμαν για τα ναρκωτικά

του Τάσου Αβραντίνη

O Μίλτον Φρήντμαν υπήρξε συνειδητά ένας ακτιβιστής οικονομολόγος που χωρίς να πάψει ποτέ να είναι προσηλωμένος στην οικονομική επιστήμη ενδιαφέρθηκε ιδιαίτερα για τις πρακτικές εφαρμογές της. Εκτός από τη θεωρητική ανάλυση τόνιζε, ότι τον ενδιέφεραν κυρίως οι βίδες και τα παξιμάδια.

Ένας από τους τομείς –όχι σίγουρα ο μόνος- που ο Φρήντμαν άσκησε μέχρι το θανατό του σκληρή κριτική στην Αμερικανική κυβέρνηση ήταν η πολιτική που ακολουθούσε η τελευταία εναντίον των ναρκωτικών, πολιτική που ο πατέρας Μπους είχε ονομάσει «ο Πόλεμος εναντίον των ναρκωτικών». Στην Ελλάδα είχαμε την ευκαιρία το έτος 1990 -σε δορυφορική σύνδεση- να τον ακούσουμε να μιλάει για το θέμα αυτό σε συνέδριο που διοργάνωσε η Διεθνής Αντιαπαγορευτική Ένωση.

Ο Friedman συστηματικά εργάστηκε πάνω στην οικονομική ανάλυση της απαγορευτικής πολιτικής (εξαιρετική η εύληπτη μελέτη των M.Friedman & T. Szasz «On Liberty and Drugs» Washington, D.C.:Drug Policy Foundation, 1992) αναπτύσσοντας δύο βασικά επιχειρήματα εναντίον της:

Δεν υπάρχει πιο επικίνδυνη παρέμβαση από την παρέμβαση του κράτους για το καλό μας στον πυρήνα των δικαιωμάτων μας

Το πρώτο επιχείρημα εναντίον της απαγορευτικής πολιτικής στο θέμα των ναρκωτικών διατυπώνεται επί της αρχής της απαγόρευσης. Αναρωτιέται κανέις εάν επιτρέψουμε την παρέμβαση του κράτους στο ζήτημα των ναρκωτικών με το σκεπτικό ότι το κάνουμε για το καλό του ατόμου γιατί αυτή η απαγόρευση να μην ισχύσει και για την κατανάλωση τροφών που αποδεδειγμένα χαλάνε τα δόντια, αυξάνουν τη χοληστερίνη ή καταστρέφουν το ήπαρ. Ανοίγουμε έτσι τον ασκό του αιόλου το κράτος να διευρύνει υπέρμετρα την παρουσία του στην ιδιωτική ζωή των ατόμων. Δεν υπάρχει πιο επικίνδυνη παρέμβαση από την παρέμβαση του κράτους για το καλό μας στον πυρήνα των δικαιωμάτων μας. Η μόνη δικαιολόγηση της παρέμβασης της εξουσίας σε κάθε μέλος μιας κοινωνίας στην οποία είναι κατοχυρωμένα τα ατομικά δικαιώματα των πολιτών της, εναντίον της θελήσεώς του είναι για να εμποδιστεί να προξενήσει ζημιά σε άλλους. Στη λογική αυτή και το ποινικό δίκαιο των σύγχρονων δικαιοκρατούμενων κοινωνιών τιμωρεί το έγκλημα ως υλική ενέργεια που στρέφεται εναντίον εννόμων αγαθών άλλων προσώπων όχι του εαυτού μας, έχουμε δηλαδή φιλελεύθερο και αντικειμενικό ποινικό σύστημα με το οποίο είναι εντελώς ασύμβατη η απαγόρευση των αυτοκαταστροφικών πράξεων.

Το δεύτερο επιχείρημα είναι αυτό της αποτελεσματικότητας της κατασταλτικής πολιτικής. Πολλοί από μας έχουμε την εσφαλμένη εντύπωση, ότι το κράτος είναι ικανό να αντιμετωπίσει σοβαρά κοινωνικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα άτομα, όπως στην περίπτωση μας των ναρκωτικών. Λησμονούμε όμως ότι εάν η επιφορτισμένη να λύσει το πρόβλημα γραφειοκρατία το αντιμετωπίσει αποτελεσματικά και το επιλύσει δε θα υπάρχει λόγος να υφίσταται και οι κρατικοί υπάλληλοι θα κινδυνεύουν στη χειρότερη γι΄αυτούς περίπτωση να απολυθούν ή στην καλλίτερη να μεταταγούν σε άλλες κρατικές υπηρεσίες. Η γραφειοκρατία έχει την τάση να επεκτείνεται και να ζητάει διαρκώς νέες αρμοδιότητες και νέα αντικείμενα που «δικαιολογούν» την ύπαρξή της. Οι φορολογούμενοι πληρώνουν διαρκώς περισσότερους φόρους για να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα των ναρκωτικών από το κράτος, η γραφειοκρατία επεκτείνεται συνεχώς αυξάνοντας τις δαπάνες της και το πρόβλημα μεγαλώνει μαζί με τις δαπάνες του κράτους για την επίλυσή του.

εάν η επιφορτισμένη να λύσει το πρόβλημα γραφειοκρατία το αντιμετωπίσει αποτελεσματικά και το επιλύσει δε θα υπάρχει λόγος να υφίσταται

Ο Φρήντμαν ισχυρίζεται ότι η επιστημονική ανάλυση και η εμπειρική έρευνα αποδεικνύουν ότι, όπου στην αγορά δημιουργείται ένα κενό σπεύδει να το καλύψει η μαύρη αγορά, ότι ο απαγορευμένος καρπός είναι πάντα κάτι που ασκεί μεγαλύτερη γοητεία στος ανθρώπους. Το σημαντικότερο ωστόσο είναι το κίνητρο εκείνου που προσηλυτίζει νέους ανθρώπους στα ναρκωτικά. Πολλοί γίνονται τοξικομανείς από κάποια άτομα που τους ωθούν προς τα ναρκωτικά και πιθανότατα τους προσφέρουν δωρεάν και τις πρώτες δόσεις. Το άτομο που κάνει αυτή την προώθηση έχει τα κέρδη του αφού όταν κάποιος εθίζεται στα ναρκωτικά γίνεται τακτικός πελάτης. Εάν τα ναρκωτικά απελευθερωθούν ο παράγοντας κέρδος εξαφανίζεται αφού ο τοξικομανής θα μπορούσε να τα προμηθευτεί φθηνότερα από νόμιμη πηγή. Σε κάθε περίπτωση άσχετα με την αύξηση ή μείωση του αριθμού των τοξικομανών θα ήταν καλύτερα τα πράγματα για τον τοξικομανή εάν σκεφθούμε ότι σήμερα τα ναρκωτικά είναι πανάκριβα και αμφίβολης ποιότητας. Το 90% των θανάτων από ναρκωτικά οφείλεται στη νόθευσή τους ή εξ αιτίας αυτής σε υπερβολική δόση. Οι τοξικομανείς αναγκάζονται να συνδέονται με εγκληματίες προκειμένου να προμηθεύονται τα ναρκωτικά, γίνονται οι ίδιοι εγκληματίες για να μπορούν να χρηματοδοτούν την έξη τους, διακινδυνεύουν κάθε στιγμή να μολυνθούν από σοβαρές ασθένειες και παίζουν με το θάνατο.

Τώρα για την υπόλοιπη κοινωνία υπάρχει κίνδυνος από τη στιγμή που τα ναρκωτικά είναι παράνομα. Όλες οι εγκληματολογικές έρευνες καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι οι τοξικομανείς διαπράττουν σχεδόν όλα τα “εγκλήματα του δρόμου”, όπως αποκαλούνται.

Θέλετε να μελετήσουμε την πολιτική οικονομία της απαγορευτικής πολιτικής:

Όλες οι εγκληματολογικές έρευνες καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι οι τοξικομανείς διαπράττουν σχεδόν όλα τα “εγκλήματα του δρόμου”

α. Ο αριθμός των φυλακισμένων για παράβαση του νόμου περί ναρκωτικών είναι περίπου το ένα τρίτο του συνολικού αριθμού των φυλακισμένων στη χώρα μας και είμαι σε θέση να γνωρίζω, ότι το ίδιο συμβαίνει σε όλες ανεξαιρέτως τις χώρες με απαγορευτική πολιτική στο θέμα των τοξικοεξαρτητικών ουσιών. Oι φυλακισμένοι αυτοί επιβαρύνουν τον κρατικό προοϋπολογισμό με δαπάνες που κυρίως αφορούν i) άμεσα στη διαβίωσή τους στις φυλακές, στη συντήρησή τους με νόμιμα ναρκωτικά, στην εκπαίδευση και στην περίθαλψή τους, ii) στο κόστος της μισθοδοσίας των απασχολουμένων σωφρονιστικών, διοικητικών και τεχνικών υπαλλήλων υπαλλήλων και iii) στο κόστος συντήρησης και λειτουργίας των φυλακών. Πέραν αυτών πρέπει κανείς να υπολογίσει τη σημαντική επιβάρυνση των φυλακών μας με υπεράριθμους φυλακισμένους γεγονός που είναι η αιτία για τις άθλιες συνθήκες διαβίωσης όλων ανεξαιρέτως των φυλακισμένων και της παρεπόμενης εξ αυτών των συνθηκών εγκληματικότητας μέσα στις φυλακές καθώς και το δημοσιονομικό κόστος της συντήρησης, βελτίωσης και επέκτασης των φυλακών και σωφρονιστικών καταστημάτων και της πρόσληψης νέων συφρονιστικών υπαλλήλων.

β. O αριθμός των σχετικών με τα ναρκωτικά υποθέσεων που καθημερινά εκδικάζονται στις αίθουσες των ποινικών δικαστηρίων μας είναι περίπου το ένα τέταρτο του συνολικού αριθμού των ποινικών υποθέσεων που εκδικάζονται χωρίς να υπολογίσουμε τον τρομακτικό αριθμό των ποινικών υποθέσεων, στις οποίες το έγκλημα που διαπράχθηκε είναι φαινομενικά άσχετο με τα ναρκωτικά η βασική του αιτία όμως είναι η απαγόρευση και η εξ αυτής αγωνιώδης προσπάθεια του χρήστη να βρει τη «δόση» του ακόμη και με τη διάπραξη κάποιου εγκλήματος. Oι υποθέσεις αυτές επιβαρύνουν τον κρατικό προοϋπολογισμό με δαπάνες που κυρίως αφορούν i) στο κόστος συντήρησης και λειτουργίας των δικαστηρίων, ii) στο κόστος της μισθοδοσίας των δικαστών, δικαστικών υπαλλήλων και του βοηθητικού αστυνομικού μηχανισμού των δικαστηρίων (αστυνομικοί που χρησιμεύουν στην προσαγωγή κ.ο.κ.). Πέραν αυτών οι παρεπόμενες συνέπειες είναι εξίσου επώδυνες για το σύστημα απονομής της δικαιοσύνης και την κοινωνία i) με τη δραματική καθυστέρηση στον προσδιορισμό και τη συζήτηση όλων των υποθέσεων, ii) με τη δραματική καθυστέρηση συνολικά στην απονομή της δικαιοσύνης που εκτός των άλλων δημιουργεί ένα σημαντικό αρνητικό κόστος σε όλους ανεξαιρέτως τους διαδίκους iii) με την συνακόλουθη υποβάθμιση της ποιότητας της απονομής της δικαιοσύνης και συνεπώς τη μείωση της αξιοπιστίας της στα μάτια των πολιτών.

γ. Oι συνολικές ετήσιες δαπάνες του διωκτικού μηχανισμού είναι το άθροισμα του κόστους ενός εκάστου αστυνομικού (μισθός, υπερωρίες, οδοιπορικά, επιδόματα, ασφαλιστικές εισφορές κοκ.) και των δαπανών λειτουργίας αυτού του μηχανισμού.

δ. O κρατικός προϋπολογισμός επιβαρύνεται με τις δαπάνες συντήρησης και λειτουργίας i) του νοσηλευτικού μηχανισμού που είναι επιφορτισμένος να αντιμετωπίζει τις βιολογικές συνέπειες της απαγορευτικής πολιτικής, κυρίως δε την αντιμετώπιση των μολυσματικών ασθενειών (AIDS, Hπατίτιδες κλπ, που η μετάδοση τους είναι αποτέλεσμα της παρανομίας της χρήσης των ελεγχόμενων ουσιών), ii) του νοσηλευτικού μηχανισμού που θα παρέχει τις πρώτες βοήθειες και περιθάλπτει τους εξαρτημένους, iii) των θεραπευτικών κοινοτήτων του KE.Θ.E.A, iv) του O.K.A.NA (συμπεριλαμβανομένης και της μισθοδοσίας των υπαλλήλων του).

τα φρικτά αποτελέσματά της πολιτικής της απαγόρευσης αποσιωπούνται από ένα καλά οργανωμένο συνδυασμό συμφερόντων επαγγελματιών πολιτικών, οικονομικών συμφερόντων

ε. O τζίρος της μαύρης αγοράς των ναρκωτικών ξεπερνά κάθε χρόνο στην Ελλάδα κατά μετριοπαθείς υπολογισμούς τα δέκα δισεκατομμύρια Ευρώ. Mπορεί κανείς να αναλογιστεί το ύψος της απώλειας των φορολογικών εσόδων για το κράτος, και το σημαντικότερο: το «παράπλευρο» αποτέλεσμα του «πολέμου των ναρκωτικών» που δεν είναι άλλο από το ξέπλυμα των χρημάτων αυτών σε νόμιμες δραστηριότητες. Aναλογιστείτε, πόσοι έμποροι ναρκωτικών ελέω απαγόρευσης μπορεί να είναι επιφανείς παράγοντες της οικονομικής και πολιτικής μας ζωής. Η απαγορευτική πολιτική «επιτυγχάνει» να μεταφέρει αδιόρατα κέρδη στα εγκληματικά δίκτυα που ελέγχουν τη μαύρη αγορά των ναρκωτικών, σημαντικά βάρη στους φορολογούμενους πολίτες και ανεπανόρθωτες ζημιές στον κοινωνικό ιστό της χώρας.

Συμπερασματικά τα φρικτά αποτελέσματά της πολιτικής της απαγόρευσης αποσιωπούνται από ένα καλά οργανωμένο συνδυασμό συμφερόντων επαγγελματιών πολιτικών, οικονομικών συμφερόντων που έχουν σημαντικό όφελος να παραμένουν κάποιες ουσίες απαγορευμένες, ώστε να μην είναι ανταγωνιστικές της δικής τους παραγωγής, της πανίσχυρης γραφειοκρατίας των ναρκωτικών που λυμαίνεται τα χρήματα των ανυποψίαστων φορολογουμένων για να διατηρήσει και διευρύνει τα προνόμιά της και της μαύρης αγοράς.

Η κρατική πολιτική, όπως αποδεικνύει μεταξύ άλλων και η ανάλυση του Φρήντμαν, που βασίζεται στην καταστολή και την απαγόρευση έχει παταγωδώς αποτύχει αφού προηγουμένως δημιούργησε εκατόμβες θυμάτων και εκατομμύρια εξαθλιωμένων ανθρώπων επιμελώς κρυμμένων στις παρυφές της κοινωνίας μας.

————————————————————————–
To κείμενο είναι από την ομιλία του Τ.Αβραντίνη στην εκδήλωση για την Πολιτική Παρακαταθήκη του Μίλτον Φρήντμαν στην αίθουσα της ΕΣΗΕΑ στις 22/12/06.