1. Η μελέτη του ΙΤΑ, αλλά και ο δημόσιος διάλογος σε τοπικό επίπεδο, δίνει πολύ μεγάλη σημασία στην γεωγραφική αναδιάταξη των περιφερειών, πράγμα που κατά την γνώμη μου είναι τριτεύον. Είναι χαρακτηριστικό αυτού πως ο Υπουργός προσπαθεί να απεμπλακεί από αυτή τη συζήτηση σε αυτή τη φάση. Πρέπει πρώτα να συμφωνήσουμε στο δέον της μεταρρύθμισης, μετά να συμφωνήσουμε στις αλλαγές στην οργανωτική δομή και στην αναδιάρθρωση αρμοδιοτήτων, και μετά να δούμε πως θα χωρίσουμε γεωγραφικά τις περιφέρειες και τους δήμους.

2. Αλλά ακόμα και η όποια προτεινόμενη αυτή τη στιγμή γεωγραφική αναδιάρθρωση γίνεται χωρίς καμία μελέτη και έρευνα σε τοπικό επίπεδο. Είναι απλώς μια άσκηση επί χάρτου που θέτει κάποια γενικά κριτήρια.

3. Ήσσονος σημασίας δε φαίνεται πως είναι η διοικητική αναδιάρθρωση των οργανισμών που ανακύπτουν. Εκεί πραγματικά δεν υπάρχει πρόταση. Οι μελετητές έχουν μιαν επιφανειακή αντίληψη των αρμοδιοτήτων των ΟΤΑ α’ και β’ βαθμού και της περιφέρειας. Απουσιάζει δε παντελώς η έρευνα πεδίου για την πραγματικότητα της διοικητικής οργάνωσης και κουλτούρας των παραπάνω οργανισμών.

4. Έτσι ουσιαστικά απουσιάζει μια πλήρης πρόταση διοικητικού εκσυγχρονισμού των οργανισμών. Επαναλαμβάνεται δηλαδή το λάθος της εισαγωγής του θεσμού της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης και του Καποδίστρια. Επρόκειτο για έναν πολιτικό εκσυγχρονισμό που δεν ακολουθήθηκε από τον αναγκαίο διοικητικό εκσυγχρονισμό. Τα προβλήματα, που υπαινίσσονται οι προτείνοντες την μεταρρύθμιση στην λειτουργία του υπάρχοντος σχήματος, οφείλονται ακριβώς σε αυτό. Το ίδιο λάθος επαναλαμβάνεται.

Τέλος ας ξεχωρίσουμε επιτέλους τις έννοιες αποκέντρωση και αυτοδιοίκηση. Άλλο αποκέντρωση των υππηρεσιών του κράτους και άλλο αυτοδιοίκηση των τοπικών υποθέσεων. Ένας σαφής εννοιολογικός διαχωρισμός στην νομική και διοικητική επιστήμη υποφέρει στον δημόσιο διάλογο ακόμα και από ανθρώπους όπως ο κ. Παπαδόπουλος. Τι μεταρρύθμιση να κάνουμε όταν δεν είναι σαφές στους πολιτικούς και τους πολίτες τι είναι αποκεντρωμένη και τι αυτοδιοικούμενη υπηρεσία. Πόσο μάλλον όταν επιδιώκουμε την αποκέντρωση με την δημιουργία αυτοδιοικητικών θεσμών. Αντιλαμβανόμαστε άραγε τι πάμε να κάνουμε;

1. Δεν είναι καθόλου επαρκής η αιτιολόγηση της προτεινόμενης αναδιάρθρωσης. Δεν υπάρχει αξιολόγηση της προηγούμενης μεταρρύθμισης (ισχυρά, αδύνατα σημεία, επίτευξη ή μη των στόχων που τέθηκαν πριν 15 χρόνια), αυτής της νομαρχιακής αυτοδιοίκησης, που να δικαιολογεί την προτεινόμενη αναδιάρθρωση.

2. Προτείνεται ως μόνος λόγος για την αναδιάρθρωση η καλύτερη διαχείριση των πόρων (ΕΕ και εθνικών) προς μιαν αναπτυξιακή κατεύθυνση. Δεν αναφέρεται όμως πως αυτός ακριβώς ήταν ο λόγος που υποστηρίχθηκε για να αφαιρεθεί η αναπτυξιακή διαδικασία από την Νομαρχία (όπως ήταν πριν την ΝΑ) και να περάσει στην περιφέρεια. Γιατί απέτυχε αυτή η μεταρρύθμιση και προτείνεται η καινούργια;

3. Δεν γίνεται συγκριτική ανάλυση με τι ισχύει στην υπόλοιπη Ευρώπη. Είναι χαρακτηριστικό πως στην ενδεικτική (πάντως) βιβλιογραφία της μελέτης του ΙΤΑ δεν υπάρχει ούτε μία ξένη παραπομπή, αλλά ανακυκλώνονται οι ίδιοι θιασώτες της μεταρρύθμισης τα τελευταία δέκα χρόνια. Ενδεικτικά να επισημάνω πως δεν γίνεται καμία αναφορά στην προσπάθεια αντίστοιχης μεταρρύθμισης στην Μεγάλη Βρετανία και τον γόνιμο διάλογο που αναπτύχθηκε εκεί με αποτέλεσμα την απόρριψη της πρότασης της κυβέρνησης Μπλαιρ (White Paper).

4. Η υπό διαβούλευση πρόταση (τουλάχιστον θεωρητικά γιατί πρακτική μορφή δεν έχει πάρει) ουσιαστικά οδηγεί προς την, εν δυνάμει, ομοσπονδιοποίηση της Ελληνικής Δημοκρατίας, αφού κάνει αναφορά σε τοπικά κοινοβούλια, μεταφορά μέρους του δικαιώματος φορολόγησης στις περιφερειακές αρχές, κι έτσι την εκχώρηση του αναπτυξιακού στρατηγικού σχεδιασμού πλήρως σε αυτές. Δεν είμαι σίγουρος αν αυτή είναι η επιδίωξη του πολιτικού συστήματος αφ’ ενός, κι αφ’ ετέρου δεν θεωρώ πως μια ομοσπονδιακή διάρθρωση της χώρας μπορεί να υποστηριχθεί σοβαρά επιστημονικά, λαμβάνοντας υπ’ όψιν την ιστορία του ελληνικού κράτους και τις παραδόσεις της κοινωνίας και του πολιτικού συστήματος. Για να μην προσθέσουμε εθνικές ιδιαιτερότητες που πιθανόν να ανακύψουν σε ένα τέτοιο πλαίσιο αναδιάρθρωσης.

5. Τέλος η πρόταση δεν απαντά καθόλου στο απλό, αλλά βασικό, ερώτημα: θα εξυπηρετείται καλύτερα ο πολίτης που τώρα βγάζει μιαν άδεια πχ κομμωτηρίου ή οικοδομής ή επιχείρησης, ή φορτηγού στην Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση, αν αυτή ενταχθεί στην προτεινόμενη περιφερειακή αυτοδιοίκηση; Η απόσταση του εκλεγμένου από την γραφειοκρατία θα συμβάλει στην εξυπηρέτηση του πολίτη ή όχι;