- e-rooster.gr - http://e-rooster.gr -

Η επέλαση της άχρηστης πληροφορίας

Η γνώση λένε ότι «είναι δύναμη». Ο Φουκώ το διατύπωσε διαφορετικά: «Η γνώση» έγραψε, «εκκρίνει την εξουσία». Εμείς θα προσθέταμε ότι αυτή η λειτουργία της έκκρισης έχει πια αντιστραφεί. Η εξουσία σήμερα εκτοξεύει ποτάμια γνώσεων ή πληροφοριών στην κοινή γνώμη. Με μια υποσημείωση: οι πληροφορίες αυτές είναι συνήθως δεύτερης ή τρίτης διαλογής.

Ο Αμερικανός συγγραφέας Μπιλ Μπόνερ είχε κάνει κάποτε μια ενδιαφέρουσα παρατήρηση για τον πόλεμο του Βιετνάμ. «Από ένα σημείο και μετά» έγραψε, «τα Μέσα Ενημέρωσης μας απασχολούσαν τόσο έντονα με τις καθημερινές λεπτομέρειες των μαχών, που κανείς πια δεν αναρωτιόνταν για τα βασικά ερωτήματα του πολέμου,όπως,ας πούμε γιατί είχαμε συρθεί εξ αρχής στο Βιετνάμ».

Παραδόξως, η διήγηση φαντάζει οικεία. Στα σκάνδαλα που συγκλονίζουν την πολιτική μας σκηνή η κύρια μάζα των γνώσεων που έχουμε αφομοιώσει είναι εξίσου άχρηστη: Λεπτομέρειες της υπεράσπισης του Κομιστή. Παραλειπόμενα των εκδρομών του κου Λιάπη. Ο κλαυσίγελως της Σου-Λι. Μια βροχή από θραύσματα αποσπασματικής πληροφόρησης μας κατακλύζει καθημερινά ενώ η ουσία των επίμαχων υποθέσεων χάνεται κάτω από τον ορυμαγδό της μικροπολιτικής.

το κριτικό πνεύμα, έχει κι αυτό ένα σημείο βρασμού. Οταν δεχτεί ισχυρές πιέσεις εξατμίζεται, μετατρέποντας το κεφάλι του ατυχή φορέα του σε δοχείο κενό περιεχομένου. Η παθητικότητα και η αδιαφορία ακολουθουν

Όλος αυτός ο ανούσιος «θόρυβος» πλημμυρίζει τις πηγές της πληροφορίας, διεισδύει στις συνειδήσεις, τις αποπροσανατολίζει και τελικά τις θολώνει. Γιατί, για να μιλήσουμε μεταφορικά, το κριτικό πνεύμα, έχει κι αυτό ένα σημείο βρασμού. Οταν δεχτεί ισχυρές πιέσεις εξατμίζεται, μετατρέποντας το κεφάλι του ατυχή φορέα του σε δοχείο κενό περιεχομένου. Η παθητικότητα και η αδιαφορία ακολουθουν. Είναι η φυσική συνέπεια της ανικανότητας να διαχειριστούμε την πληροφορία. Τα σκάνδαλα έτσι περνάν στη σφαίρα του μυστικισμού. Η άποψη ότι παραείναι “περίπλοκα” για να τα αντιληφθεί ο κοινός νους εμπεδώνεται στα μυαλά και τις συνειδήσεις.

Είναι μεγάλος ο πειρασμός να σκεφτούμε το «cui bono»,ποιος δηλαδή επωφελείται από την παραίτηση και την ιδιώτευση του πολίτη. Το αφήνουμε όμως σε σας, ενώσο θα περιμένετε στωικά την άχρηστη πληροφορία κι αυτής της βδομάδας. Γιατί η ελευθερία δε θέλει μόνο «αρετή και τόλμη». Θέλει και καθαρή κρίση.

Χάρης Πεϊτσίνης