Έκανε και κάτι καλό η ιστορία με τον Ρόκο Μπουτιλιόνε. Πυροδότησε έναν διάλογο μέσα στην Ε.Ε. με ευρύτερο κοινωνικό ενδιαφέρον. Οι ηθικοί και νομικοί προβληματισμοί που δημιουργεί η σταδιακή αποδοχή των ομοφυλόφιλων ζευγαριών από την ευρωπαϊκή κοινωνία υπερβαίνουν τις στενές εθνικές γραμμές που συχνά ακολουθούνται από τα κράτη-μέλη. Έτσι είδαμε από την μία πλευρά τους φιλελεύθερους και τους σοσιαλδημοκράτες να συντάσσονται υπέρ των δικαιωμάτων των ομοφυλοφίλων, και το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα να εκφράζει κυρίως το αντίθετο στρατόπεδο.
Το θέμα που κυριαρχεί είναι αν μπορεί να σταθεί νομικά και ηθικά ομοφυλόφιλη γαμική ένωση με οποιαδήποτε μορφή. Ακόμη πιο δυσκολοχώνευτο για πολλούς όμως είναι το ζήτημα της υιοθεσίας από ομοφυλόφιλους γονείς. Για αρκετούς η σωστή ψυχική ανάπτυξη του παιδιού απειλείται αν δεν ανατραφεί σε ένα «ισόρροπο» ετεροφυλόφιλο περιβάλλον. Ωστόσο όλες οι έως τώρα μελέτες, με ελάχιστες εξαιρέσεις, δείχνουν μηδαμινή ψυχολογική επίπτωση στα παιδιά ομοφυλόφιλων ζευγαριών. Στην πλειονότητα των εργασιών ο παράγοντας «γονείς ιδίου φύλου» δεν έχει δείξει στατιστικά σημαντική επίδραση συγκριτικά με το δείγμα μαρτύρων. Δεν είναι τυχαίο ότι σχετικοί φορείς όπως η Αμερικανική Παιδιατρική Ακαδημία1 [1] και η Αμερικανική Ακαδημία Οικογενειακών Γιατρών2 [2] έχουν ήδη αποδεχτεί αυτόν τον τύπο οικογένειας. Το επιχείρημα λοιπόν της «ορθής ετεροφυλόφιλης ανάπτυξης» εκτός ότι αποτελεί παραλλαγή ευγονικής, είναι και τελείως αστήρικτο.
Κάποιοι φοβούνται ότι οι σεξουαλικές προτιμήσεις του παιδιού μπορεί να χειραγωγηθούν από το ομοφυλόφιλο γονεϊκό πρότυπο στερώντας του την ευκαιρία να επιλέξει την σεξουαλικότητά του όταν θα έχει την κατάλληλη ωριμότητα. Πως ερμηνεύουν αυτοί άραγε όλους εκείνους τους γόνους καθόλα ετεροφυλόφιλων ζευγαριών που ανακαλύπτουν από τα παιδικά τους ακόμη χρόνια ότι έλκονται από το ίδιο φύλο; Αυτό που έχει σημασία είναι η οικογένεια να παρέχει στο παιδί της στοργή, αγάπη, ασφάλεια. Από εκεί και ύστερα το παιδί διαμορφώνει τον χαρακτήρα του με τον δικό του ιδιαίτερο τρόπο και με βάση πάμπολλα -και εν πολλοίς άγνωστα ακόμη στην επιστημονική κοινότητα- ερεθίσματα. Ότι τα παιδιά μιμούνται τους γονείς τους είναι μύθος, ούτε καν την γλώσσα δεν μαθαίνουν μιμούμενα, πολλώ δε μάλλον την συμπεριφορά. Πολλές φορές όταν αξιολογούμε τις ομοιότητες στον χαρακτήρα μεταξύ γονέων και παιδιών αυθαίρετα τις αποδίδουμε στο όμοιο οικογενειακό περιβάλλον λησμονώντας την δεδομένη γενετική ομοιότητα. Όσες μελέτες το έλαβαν αυτό υπόψην τους κατέληξαν στο ίδιο συμπέρασμα: η διακύμανση στη συμπεριφορά μεταξύ των παιδιών οφείλεται μόλις κατά 0-10% στο οικογενειακό περιβάλλον δεδομένου ότι δεν μιλάμε για περιπτώσεις γονέων-τέρατα.3 [3] Μακάρι όλα αυτά τα -ομολογουμένως χαριτωμένα- κουτσούβελα που ξεσηκώνουν τον κόσμο μέσα στο ΚΤΕΛ να μιμούνταν και μια φορά την μαμά τους…
Τι γίνεται όμως με την ίδια την φυσική κανονικότητα της τεκνοποίησης και της ανατροφής; Στο ζωικό βασίλειο άλλωστε, αν και παρατηρούνται κάποια ποσοστά αμφιφυλοφιλίας σε ορισμένα είδη, η καθαρή ομοφυλοφιλία είναι εξαιρετικά σπάνιο φαινόμενο. Από την άλλη όμως, δεν υπάρχει στη φύση και κανένα παράδειγμα ζώου που να συνηθίζει να διεγείρεται σεξουαλικά από κινούμενες εικόνες ερωτικών περιπτύξεων ή να χρησιμοποιεί το διαδίκτυο για να λάβει πληροφορίες για το περιβάλλον του. Αυτό δεν αρκεί για να τεκμηριώσει πιθανή ζημία ή κίνδυνο σε αυτές τις συμπεριφορές. Η αναγωγή αυτού που “υπάρχει” σε αυτό που “θα πρέπει να υπάρχει” είναι κλασικό λογικό σφάλμα και ονομάζεται φυσιοκρατική πλάνη (naturalistic fallacy).
Στις δημοκρατικές κοινωνίες προηγείται πάντοτε η ελευθερία του ατόμου. Πριν δεχτούμε τον περιορισμό οποιασδήποτε ελευθερίας πρέπει να έχουμε πειστεί απόλυτα ότι το επακόλουθο όφελος θα είναι αρκετό για να αποσβεσθεί και να ανατραπεί το εγγενές κόστος που συνοδεύει κάθε περιορισμό. Δεν μπορούμε να «προστατέψουμε» οποιονδήποτε βασιζόμενοι σε εικασίες ή ακόμη και σε μελέτες πρώτης φάσης. Εφόσον ομοφυλόφιλοι γονείς επιθυμούν να αποκτήσουν ένα παιδί και δεν έχει αποδειχτεί ξεκάθαρα οποιοσδήποτε κίνδυνος, τότε κανείς δεν έχει το δικαίωμα να παρέμβει σε αυτήν την απόφασή τους.
—————————————————————————-
Σημειώσεις:
- Δείτε εδώ τη σχετική ανακοίνωση [4]της Αμερικανικής Παιδιατρικής Ακαδημίας [↩ [5]]
- American Academy of Family Physicians (2002): resolution calling upon the Academy to establish policy and support legislation that would protect children in same-sex parent families [↩ [6]]
- Ένα εξαιρετικό review των μελετών της εξελικτικής παιδοψυχολογίας θα βρείτε στο άρθρο του Turkheimer (2000), Three Laws of Behavior Genetics and What they mean [7]στο περιοδικό Current Directions in Psychological Science. [↩ [8]]