Στο κατώφλι του αυταρχικού καπιταλισμού

Οκτ 13th, 2008 | | Κατηγορία: Ανδρέας Ανδριανόπουλος | Email This Post Email This Post | Print This Post Print This Post |

Το χαμόγελο δύσκολα κρύβεται. Και η ικανοποίηση είναι έκδηλη. Ανεξάρτητα από τα λόγια συντριβής και την προβολή ανησυχίας. Οι λογής αναλυτές και προσωπικότητες των ΜΜΕ, με πολύχρονη προυπηρεσία στην ΚΝΕ οι περισσότεροι, επιχαίρουν στην μέση της οικονομικής κρίσης για τα παθήματα του «νεοφιλελεύθερου καπιταλισμού». Οι ασύδοτες και ανεξέλεγκτες αγορές που προκάλεσαν με την κρίση των στεγαστικών δανείων την παρατηρούμενη κατάρρευση των χρηματιστηρίων είναι, κατά τους επιχαίροντες σχολιαστές, ο βασικός υπεύθυνος. Και η πράξη αποδεικνύει, οι ίδιοι επιμένουν, πως η υποτιθέμενη αυτορρύθμιση των αγορών δεν είναι παρά ένας μύθος.

Τα γεγονότα βέβαια δεν είναι ακριβώς έτσι. Αλλά στην δίνη των γεγονότων και στον κατακλυσμό των δηλώσεων και των αφ’ υψηλού σχολιασμών ποιος να αντισταθεί στον συρμό και να εξηγήσει την πραγματικότητα;

Τα γεγονότα βέβαια δεν είναι ακριβώς έτσι. Αλλά στην δίνη των γεγονότων και στον κατακλυσμό των δηλώσεων και των αφ’ υψηλού σχολιασμών ποιος να αντισταθεί στον συρμό και να εξηγήσει την πραγματικότητα; H κρίση προκλήθηκε από τα στεγαστικά θαλασσοδάνεια των αμερικανικών τραπεζών Φρέντυ Μακ και Φάννυ Μέη που με απόφαση του Κογκρέσσου (του κράτους δηλ.) έδιναν δάνεια δίχως εγγυήσεις για την εξασφάλιση φτηνής στέγης. Τα δάνεια αυτά πακέταραν σαν ενεργητικό και πάνω σε αυτά πόνταραν στη συνέχεια οι επενδυτικές τράπεζες χτίζοντας τα λεγόμενα «τοξικά» ομόλογα.

Η κατάρρευση ήταν αναπόφευκτη. Κάτω όμως από την στενή παρακολούθηση του κράτους (Federal Office of Housing Enterprise Oversight). Δημόσιος έλεγχος λοιπόν υπήρξε. Και μάλιστα στενός. Η κατάρρευση όμως δεν αποτράπηκε. Και στην συνέχεια οι αγορές δεν αφέθηκαν να «αυτορυθμισθούν». Το αμερικανικό δημόσιο ενέκρινε τα 800 δις του Σχεδίου Πόλσον (για να διασωθούν τα φιλαράκια) που οδήγησε ψυχολογικά στο βούλιαγμα των αγορών.

Τι σόι όμως οικονομική κρίση ήταν αυτή με τα επιτόκια χαμηλά και την ανεργία ελάχιστη; Και με τις τράπεζες να συγκρούονται για το δικαίωμα εξαγοράς χρεοκοπημένων πιστωτικών ιδρυμάτων (Wells Fargo και Citigroup ήρθαν σχεδόν στα χέρια για το δικαίωμα εξαγοράς της Wachovia); Κάτι παρόμοιο παρατηρήθηκε και στην περίπτωση της Fortis σε Βέλγιο και Ολλανδία. Οπου οι εκεί κυβερνήσεις αρνήθηκαν να την αφήσουν να εξαγορασθεί από Γαλλικές Τράπεζες, προτιμώντας να την σώσουν με χρήματα των φορολογουμένων. Οι φήμες μάλιστα λένε πως και οι αμερικανικές αρχές απέρριψαν προσφορές από την Κίνα για την Lehman Brothers και κάποια άλλα πιστωτικά ιδρύματα. Είναι δυνατόν να ήταν πραγματικά τόσο βαθιά η κρίση και επιλογές οικονομικού εθνικισμού να αποτρέπουν τις δυνάμεις της αγοράς να λειτουργήσουν με την παραδοσιακή τους αποτελεσματικότητα;

H ουσία είναι πως μετά την κρίση ο αυταρχικός καπιταλισμός των πρώην κομμουνιστικών γιγάντων θα επικρατήσει μιάς παρακμάζουσας δυτικής δημοκρατίας.

Ανεξάρτητα από τις ζημιές που ενδιάμεσα θα υποστούν Ρωσία και Κίνα, η επόμενη ημέρα της κρίσης θα τις αναδείξει νικήτριες. Γιατί είναι οι δυνάμεις με το περισσότερο διαθέσιμο ρευστό. Οι ΗΠΑ θα αναγκασθούν να δανεισθούν για να βρούν τα περιζήτητα 800 δις. ΚαΙ μοναχά η Κίνα διαθέτει τόσο ζεστό χρήμα. Θα γεμίσει λοιπόν από αμερικανικές αξίες και παράλληλα, μόλις τα χρηματιστήρια πιάσουν πάτο, Κίνα και Ρωσία θα είναι σε θέση να βάλουν στο χέρι τις ζωτικότερες δυτικές εταιρίες και οργανισμούς.

Το ζήτημα δεν είναι αν τελειώνει η οικονομία της αγοράς. Που οι δυτικές κυβερνήσεις με τις άστοχες οικονομικές τους παρεμβάσεις φρόντισαν να την εκτελέσουν. Η ουσία είναι πως μετά την κρίση ο αυταρχικός καπιταλισμός των πρώην κομμουνιστικών γιγάντων θα επικρατήσει μιάς παρακμάζουσας δυτικής δημοκρατίας.

Ανδρέας Ανδριανόπουλος

4 σχόλια
Leave a comment »

  1. Η απορία μου είναι πώς τόσες –μη ελεγχόμενες από το κράτος- επενδυτικές τράπεζες «πόνταραν» πάνω σε τόσο ανασφαλή –ως και αυτοκτονιακού χαρακτήρα- δάνεια! Ποιος είναι πιο τρελός, ο τρελός ή αυτός που τον ακολουθεί; Θεωρώ ότι η βλακεία και η ανευθυνότητα των πολιτικών δεν έφτανε για να οδηγήσει στα προβλήματα αυτά. Χρειάστηκε και η απληστία και, πιθανόν, η απειρία των golden boys αλλά και η ανευθυνότητα των προϊσταμένων τους. Νωπές είναι ακόμη οι ανάλογες μνήμες από τη Societe Generale.

    Το ζήτημα της εξαϋλωσης της οικονομικής βάσης έχει τεθεί επανειλλημμένα από αναλυτές εδώ και χρόνια, κι όμως η παραγωγή παραγώγων επί παραγώγων ω παράγωγα συνεχίστηκε ακάθεκτη. Την ίδια στιγμή, «παραδοσιακοί» επενδυτές όπως ο Warren Buffet συνεχίζουν να κερδίζουν, επενδύοντας σε ουσιαστικές αξίες και πραγματικό ενεργητικό. Δεν είναι μόνο θέμα συστήματος, αλλά και προσωπικής ευθύνης.

    Κατά τα άλλα συμφωνώ στο ότι μετά την κρίση κακώς οι αγορές δεν αφέθηκαν να αυτορυθμιστούν. Και ανησυχώ για το τι μήνυμα στέλνουν κρατικές παρεμβάσεις αυτής της κλίμακας για τους επενδυτές της επόμενης ημέρας.

  2. Από τα 12 τρις $ της αγοράς δανείων (real estate) τα 1.3 ανήκουν σε αυτό που ονομάζουμε subprime. Τα 5 τρις $ από το σύνολο γίνονται guarantee από τις Freddie και Fannie, ακόμα κι αν είναι επισφαλή. Στην πραγματικότητα, νομικά, τα guarantees που έδιναν οι δύο εταιρείες (και στα οποία βασίζονται οι τρίτοι επενδυτές για να παίξουν με τα παράγωγα – και να κάνουν υπολογισμούς ρίσκου) δεν είχαν σχέση με κυβερνητικά κεφάλαια παρά μόνο με τα κεφάλαια των δύο εταιρειών. Παρόλα αυτά πολλοί επενδυτές ηθελημένα ή λανθασμένα έκαναν αυτή τη συνεπαγωγή. Δηλαδή ακόμη κι αν γνώριζαν την τοξικότητα των δανείων αυτών και το ισχυρό ενδεχόμενο της αδυναμίας αποπληρωμής τους, πόνταραν στην κάλυψη του κράτους.

    Ότι δηλαδή η αμερικανική κυβέρνηση, παρόλο που δεν έχει τυπική υποχρεώση (αλλά ούτε και χρηματοδοτεί γενικά), θα έσωζε τις Freddie και Fannie. Το ερώτημα είναι (στο οποίο βάσιζαν τις ελπίδες τους οι αναλυτές), θα το έκανε η κυβέρνηση παρά τη μη ρητή υποχρέωση της?

    Το έκανε τελικά…
    http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=94394609

    (Ας υποθέσουμε ότι κάποιος εγγυάται δάνειο το οποίο είναι εξαιρετικά επισφαλές. Εσύ είσαι τρίτος παίκτης αλλά γνώστης της επισφάλειας και θες να εκμεταλλευτείς τη βλακεία του πρώτου. Εκμεταλλεύεσαι την ηθελημένη η μη άγνοια του πρώτου για να βγάλεις κέρδος – στηρίζεσαι στις εγγυήσεις του. Αν όμως έχεις υποεκτιμήσει και την ικανότητα του να εγγυηθεί έχεις κάνει κι εσύ λάθος.)

  3. Και γιατί αυτό πρέπει εμάς να μας απασχολεί; Γιατί θα είναι χειρότερα τα πράγματα για την Ελλάδα αν η Κίνα και η Ρωσία γίνουν ισοδύναμες ή έστω κερδίσουν έδαφος σε σχέση με τις ΗΠΑ;

  4. Ανδρέα για το bail out υπήρξες σαφής. Ποιά είναι η γνώμη σου για το 1.3 τρις της Ε.Ε. Είναι «μάγος» ο Μπράουν ή μήπως αλοίμονο μας;

Σχολιαστε