Η ΦΥΣΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΣΤΗΝ ΣΚΕΨΗ ΤΟΥ ΕΠΙΚΟΥΡΟΥ

Σεπ 3rd, 2004 | | Κατηγορία: Φιλοσοφία | Email This Post Email This Post | Print This Post Print This Post |

Ίσως ο τομέας με τον οποίο ασχολήθηκε ο Επίκουρος, από τον οποίο έχουμε τα λιγότερα σήμερα αποσπάσματα, είναι η φυσική του φιλοσοφία. Η επιρροή του ατομισμού του Λεύκιππου και του Δημόκριτου είναι παραπάνω από εμφανής στο έργο του. Ο Επίκουρος ασχολήθηκε επισταμένα με την μελέτη της φύσης και έγραψε μεταξύ άλλων και ένα τεράστιο έργο, το Περί Φύσεως, που εκτεινόταν σε 37 τόμους! Τα λίγα αποσπάσματα που μας έχουν παραδοθεί είναι κυρίως κείμενα του Λουκρήτιου και του Διογένη Οινοανδέα αλλά και λίγα του ίδιου του Επίκουρου. Είναι εντυπωσιακό πόσο κοντά με τις σύγχρονες επιστημονικές τάσεις βρίσκεται η σκέψη του. Μπορούμε να διακρίνουμε στο έργο του ψήγματα του Χάιζενμπεργκ, του Αϊνστάιν, του Δαρβίνου αλλά και σύγχρονων νευροφυσιολόγων.

Μερικές από τις βασικότερες αρχές της φυσικής φιλοσοφίας του Επίκουρου θα μπορούσαν να συνοψιστούν:

· Τίποτα δεν δημιουργείται ποτέ από το τίποτα.

· Ο κόσμος δεν δημιουργήθηκε από θεία παρέμβαση

· Ακόμα και αν υπάρχουν θεοί, αυτοί δεν επιδρούν στον φυσικό κόσμο

· Η ύλη δεν καταστρέφεται σε τίποτα. Υπάρχει δηλαδή η αρχή της διατήρησης της ύλης

· Πρωταρχικά στοιχεία της ύλης δεν είναι στοιχεία που μπορούμε να αντιληφθούμε (φωτιά, αέρας, νερό κτλ), αλλά μικρά αδιαίρετα άφθαρτα σωματίδια (τα άτομα).

· Τίποτα δεν μπορεί να γίνει αισθητό αν δεν έχει υλική υπόσταση. Τίποτα δεν υπάρχει εκτός από τα άτομα και το κενό ανάμεσά τους.

· Όλα τα σώματα είτε είναι άτομα, είτε προέρχονται από ένωση ατόμων.

· Το σύμπαν είναι άπειρο. Δεν βρισκόμαστε στο κέντρο του σύμπαντος, αλλά είμαστε ένας από τους αναρίθμητους κόσμους ενός αχανούς σύμπαντος.

· Τα άτομα βρίσκονται σε διαρκή κίνηση μέσα στο κενό. Μπορούν να συνεχίσουν σε ευθεία, να συγκρουστούν, να αλλάξουν κατεύθυνση, να ενωθούν με άλλα άτομα στη δημιουργία σύνθετων σωμάτων.

· Οι κόσμοι και τα έμβια όντα δημιουργούνται από τυχαία γεγονότα λόγω της χαοτικής κίνησης των ατόμων

· Αυτό που αποκαλούμε «ψυχή» είναι σωματική οντότητα με υλικά χαρακτηριστικά, και δεν συνεχίζει να υπάρχει μετά τον θάνατο.

· Η αίσθηση είναι αξιόπιστη, διότι δεν μπορεί να αμφισβητηθεί από κάτι άλλο πιο αξιόπιστο από αυτήν.

Ο Επίκουρος διαμόρφωσε μια φιλοσοφία βασισμένη στον άνθρωπο και στην επιδίωξη της προσωπικής του ευτυχίας. Έθεσε το άτομο στο κέντρο της φιλοσοφίας του, και δίδαξε μια στάση ζωής προσανατολισμένη στην επίτευξη της προσωπικής του ηδονής (την έννοια δεν την χρησιμοποιεί ο Επίκουρος με το περιεχόμενο που της δίνουμε συνήθως. Αναφέρεται στην απουσία οποιουδήποτε πόνου. Θα μπορούσαμε να την ονομάσουμε και αταραξία). Οι κανόνες της κοινωνικής συμβίωσης, οι αξίες και οι αρχές μιας κοινωνίας, οι θεσμοί της κτλ δεν εκπορεύονται από καμία άλλη δύναμη πέραν του ατόμου και της προσπάθειάς του να μεγιστοποιήσει την προσωπική του ωφέλεια. Μια ωφελιμιστική οπτική των πραγμάτων που θα επιζήσει ως τις μέρες μας.

Μια τέτοια όμως στάση δεν μπορεί να σταθεί παρά μόνο αν στηρίζεται στα στέρεα θεμέλια της γνώσης της φύσης. Μόνο έτσι μπορεί ο άνθρωπος να απελευθερωθεί από τα δεσμά της θρησκείας, ή οποιασδήποτε άλλης δεισιδαιμονίας, που καταλήγει να ελέγχει την κοινωνική του συμπεριφορά. Όπως λέει και ο ίδιος ο Επίκουρος:

«Δεν είναι δυνατόν να απελευθερωθεί κανείς από τους φόβους για πιο σημαντικά θέματα, εάν δεν γνωρίζει ποιά είναι η φύση του σύμπαντος, και ταράζεται με αυτά που λένε οι μύθοι. Δεν μπορεί συνεπώς να απολαμβάνει ακέραιες τις ηδονές της ζωής, χωρίς την φυσική επιστήμη.»

Αλλιώς ο άνθρωπος γίνεται εύκολα υπόδουλος των φόβων του (και όσων φυσικά εκμεταλλεύονται αυτούς τους φόβους). Η ανεξαρτησία του ανθρώπου προϋποθέτει την απελευθέρωση από τον φόβο του μεταφυσικού. Ενός φόβου που προκύπτει όταν καταργούμε την λογική και την παρατήρηση ως οδηγούς της φιλοσοφίας μας. Πάλι με τα λόγια του Επίκουρου:

«Η μελέτη της φύσης δεν κάνει τους ανθρώπους αλαζόνες και φαφλατάδες, ούτε και τέτοιους που να επιδεικνύουν την, αξιοζήλευτη για πολλούς, μόρφωσή τους, αλλά περήφανους και ανεξάρτητους ανθρώπους που πιστεύουν στην αξία των δικών τους αγαθών και όχι σε ξένα πράγματα.»

Και η μελέτη της φύσης έρχεται με την παρατήρηση και την λογική επεξεργασία της. Αυτή είναι η βάση του εμπειρισμού του Επίκουρου. Ο εμπειριστής δεν στηρίζεται στην θεωρία για να φτιάξει τους κανόνες του αλλά στην προσεκτική παρατήρηση και στο πείραμα, δίνοντας έμφαση στην επαγωγική σκέψη παρά στην αφαιρετική. Για τους εμπειριστές τα στοιχεία προηγούνται της θεωρίας και είναι δυνατόν κάποιος να είναι αντικειμενικός παρατηρητής των στοιχείων.

Το αντίθετο ρεύμα του εμπειρισμού υπήρξε ο ρασιοναλισμός. Οι εκπρόσωποί του πολλοί και διάσημοι. Ο Πλάτωνας, ο Καρτέσιος, ο Λάιμπνιτζ, ο Σπινόζα κτλ. Ο ρασιοναλισμός κάνει διάκριση μεταξύ της a priori γνώσης, που ενυπάρχει στο σύμπαν (πράγμα που δεν δέχεται ο εμπειρισμός) και βγαίνει αφαιρετικά ξεκινώντας από «αναλλοίωτες» αλήθειες, και της a posteriori γνώσης που μπορεί να εξαχθεί επαγωγικά από την παρατήρηση των αισθήσεων. Πολλοί, όπως ο Πλάτωνας, υποτιμούσαν κατάφορα τις αισθήσεις ως πηγή γνώσης. Μιλούσε για μορφές μη αντιληπτές στην πραγματικότητα, κατανοητές μόνο θεωρητικά.

Η λογική πίσω από αυτή την σχολή σκέψης είναι προφανής. Να δημιουργήσει σύγχυση στον άνθρωπο ανάμεσα σε αυτά που βλέπει και αυτά που τον πείθουν να πιστέψει, να πείσει τον άνθρωπο ότι αυτά που αυτός αντιλαμβάνεται δεν είναι η πραγματικότητα, να τον κάνει να φοβάται να αντιμετωπίσει την ζωή με τις δικές του δυνάμεις και κατά συνέπεια να δεχτεί ότι δεν είναι ικανός να σχεδιάσει και να προγραμματίσει ανεξάρτητος τη ζωή του. Ότι πρέπει να υπακούει σε αυτούς που καταλαβαίνουν καλύτερα από εκείνον τα πράγματα και σε κείνους που ξέρουν καλύτερα από κείνον πώς να τα διαχειριστούν. Ο Πλάτωνας μιλούσε για μια ολιγαρχία φιλοσόφων, ενώ προσπάθησε να εφαρμόσει τις ιδέες του με τον τύραννο των Συρακουσών. Είναι κλασική λογική πίσω από κάθε ολοκληρωτική νοοτροπία, κάποιοι άλλοι πάντα είναι σε θέση να γνωρίζουν καλύτερα από το ίδιο τα άτομο το δικό του καλό. Ο Επίκουρος στάθηκε απέναντι σ’αυτές τις λογικές:

«Πρέπει να αναλογιζόμαστε τον αληθινό σκοπό της ζωής έχοντας κατά νου όλες εκείνες τις ολοφάνερες μαρτυρίες των αισθήσεων στις οποίες στηρίζουμε τις απόψεις μας. Ειδάλλως τα πάντα θα είναι γεμάτα αμφιβολία και σύγχυση.»

Αυτή την σύγχυση εκμεταλλεύεται για αιώνες κάθε σύστημα αξιών και πεποιθήσεων που θέλει να καταπνίξει την ανθρώπινη ανεξαρτησία και ελευθερία. Διότι στηρίζουν την αναγκαιότητά τους ακριβώς σε αυτήν την σύγχυση και την αμφιβολία. Ο ελεύθερος άνθρωπος δεν έχει καμία ανάγκη να ρυθμίζει τη ζωή του με βάση τις επιταγές τους (εδώ θα μπορούσαμε να θυμηθούμε και τα περίφημα λόγια του Καζαντζάκη). Εκεί λοιπόν που δεν υπάρχει σύγχυση, αναλαμβάνουν να την δημιουργήσουν. Ένστικτα, αισθήματα, αποκαλύψεις, θείες ενοράσεις, διαλεκτικοί υλισμοί, όλα παίζουν το ίδιο παιχνίδι του εξουσιασμού. Φτάνει να λείπει ο ορθολογισμός και η παρατήρηση της αντικειμενικής πραγματικότητας. Ή με χρήση όρων γενικόλογων, ασαφών και αφηρημένων όπως θεία πρόνοια, θεία χάρη, φυλετική υπεροχή, κοινωνική δικαιοσύνη κτλ που αντιμάχονται κάθε αυστηρή λογική τους ανάλυση.

Κάθε θρησκεία στην ιστορία, κάθε ιδεολογία, κάθε πολιτικό ρεύμα σχεδόν, προσπάθησε να ελέγξει τον άνθρωπο προσφέροντάς του ουτοπίες. Η αποδοχή μιας ουτοπίας είναι εύκολο σε έναν άνθρωπο που έχει καταργήσει την παρατήρηση της πραγματικότητας και την ορθολογική κριτική της. Είναι μια διαρκής προσπάθεια ιδεολογικοποίησης της πραγματικότητας, αντικατάστασης δηλαδή της εμπειρικής πραγματικότητας με μια άλλη ορθότερη, που ανταποκρίνεται στην εκάστοτε κοσμοθεωρία. Και οι μηχανισμοί αυτής της προπαγάνδας είναι τεράστιοι όσο και οι μηχανισμοί της εξουσίας. Αιώνιο πνεύμα, θέλημα θεού, παράδεισος, ανώτερη φυλή, δικτατορία του προλεταριάτου, αταξική κοινωνία είναι απλά λίγα από τα παραδείγματα που οδήγησαν στην σφαγή εκατομμυρίων ανθρώπων και την υποδούλωση δισεκατομμυρίων. Όπως έλεγε και ο επικούρειος Διογένης Οινοανδέας:

«Είναι κατ’ αρχήν οι φόβοι, ο φόβος του Θεού, ο φόβος του θανάτου, ο φόβος του πόνου. Και κοντά σ’αυτούς, είναι όσες επιθυμίες ξεπερνούν τα φυσικά τους όρια. Να ποιες είναι οι ρίζες όλων των κακών.»

Όταν ο άνθρωπος πειστεί να θυσιαστεί για σκοπούς πέρα από τα άμεσα και πραγματικά του συμφέροντα, πάντα θα υπάρχουν αυτοί που θα μαζεύουν και θα απολαμβάνουν τις θυσίες. Γι’ αυτό ο Μπέναρντ Ράσελ έλεγε, αντιλαμβανόμενος τις τυραννικές όψεις των αφηρημένων εννοιών, ότι η ο εμπειρισμός είναι η μόνη φιλοσοφία που είναι συμβατή με την δημοκρατία.

Στην εποχή μας τα πορίσματα των επιστημών μας επιτρέπουν όχι μόνο να κάνουμε την ζωή μας ευκολότερη, να βελτιώνουμε την παραγωγή μας κτλ αλλά να έχουμε πολύ καλύτερη αντίληψη της πραγματικότητας. Είναι πολύ δυσκολότερο για τον σύγχρονο ορθολογικά σκεπτόμενο άνθρωπο να πέσει θύμα των ίδιων πρακτικών που για χιλιετίες εξουσίαζαν την σκέψη του. Ο ορθολογικά σκεπτόμενος άνθρωπος όμως συνεχίζει να αποτελεί την εξαίρεση σε ένα κόσμο όπου φουντώνουν ο θρησκευτικός φονταμενταλισμός, οι φυλετικές διαφορές και ο εθνικιστικός παραλογισμός ενώ νεκρές ιδεολογίες συνεχίζουν να αντιστρατεύονται στην προσπάθεια για πρόοδο του ανθρώπου. Η καλύτερη μελέτη του Επίκουρου έχει ακόμα πάρα πολλά να προσφέρει.

Περλικός Φώτης

12 σχόλια
Leave a comment »

  1. ΣΥΝΧΑΡΗΤΗΡΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΠΟΛΥ ΚΑΛΟ ΑΡΘΡΟ ΣΟΥ.
    ΜΟΛΙΣ ΠΡΙΝ ΛΙΓΟ ΚΑΙΡΟ ΑΡΧΙΣΑ ΝΑ ΔΙΑΒΑΖΩ ΕΠΙΚΟΥΡΟ ΚΑΙ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΠΩ ΟΤΙ ΜΕ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΥΕΙ ΠΛΗΡΩΣ.
    ΖΗΤΩ Η ΟΡΘΗ ΛΟΓΙΚΗ

  2. Αραγε, η ελευθερη αγορα, ο οικονομικος φιλελευθερισμος, ο καπιταλισμος, ο ιμπεριαλισμος, οι <>, η κοινωνικη ανισοτητα δεν ευθυνονται για σφαγες για εκμεταλλευση για φτωχια,ανεργια, αθλιοτητα. Ετσι αντιλαμβανοταν ο Επικουρος την <>;

  3. Για να διαβασεις κ να καταλαβεις πραγματικά τον Επίκουρο, θέλει καθαρό μυαλό και προσοχή..
    Οι περισσότεροι «μεταφράζουν» όπως τους βολέυει αυτό που διαβάζουν..
    Συμφωνώ οτι η καλύτερη και προσεχτικότερη μελέτη του Επίκουρου θα μας προσφέρει πολλά!
    κατά τη γνώμη μου ο Επίκουρος ηταν ο θεμελιωτής της ψυχολογίας και ένας από τους λίγους που εξήγησαν οτι το σημαντικότερο θέμα που μας κρατάει δέσμιους είναι ο άγχος θανάτου! Ζήστε τη ζωή λοιπόν!
    «Πρέπει να αναλογιζόμαστε τον αληθινό σκοπό της ζωής έχοντας κατά νου όλες εκείνες τις ολοφάνερες μαρτυρίες των αισθήσεων στις οποίες στηρίζουμε τις απόψεις μας. Ειδάλλως τα πάντα θα είναι γεμάτα αμφιβολία και σύγχυση.»

    καλημέρα σας

  4. Ανδρεα, ο Επίκουρος ήταν ξεκάθαρος, η μη εμπειρική αντίληψη του κόσμου, αυτή δηλαδή που στηρίζεται σε «αυθεντίες» που έχουν προσωπικές διαισθήσεις, που ξέρουν (και καλά) πως λειτουργεί ο κόσμος οδηγεί στον πόνο και, ο οποίος οδηγεί στην κοινωνική εξαθλίωση. Οι επικούριοι ήταν εκλεκτικό και κλειστό γκρουπ ΑΚΡΙΒΩΣ επείδη οι περισσότεροι οι άνθρωποι είχαν ανάγκη να πιστεύουν κάπου (κάτι που ερχόταν σε πλήρη αντίθεση με τον Επίκουρο). Κατα τον Επίκουρο οποιοσδήποτε άνθρωπος κατέθετε πίστη σε οποιοδήποτε ιδεολόγημα ή θρησκεία ήταν καταδικασμένος στο πόνο αλλά μέσω του πόνου του καταδίκαζε και την κοινωνία. Ο Επίκουρος ήταν ιδιαίτερα «κυνικός» για την κατάσταση στον κόσμο και κατα πόσο μπορεί να αλλάξει, κατα κάποιο τρόπο πίστευε ότι πάντα οι περισότεροι άνθρωποι θα επιλέγουν την «πίστη» από το σκεπτικισμό οπότε και οργάνωσε τη σχολή του σε μια μικρή κοινότητα ελάχιστα επηρεάσιμη απο τον έξω κόσμο.

    Ως εκ τούτου ο Επίκουρος θα σου απαντούσε ψυχρά ότι ούτε οι κάτοικοι αυτών των κοινωνιών (του 20ου αιώνα) δεν ήταν πραγματικοί σκεπτικιστές, απλά αλλάξαν τη μια θρησκεία με μια άλλη (καταναλωτισμός, ή Κουμμουνισμός, η Εθνικισμός ή ότι άλλος θες βάλε) οι οποίες όλες έχουν το κοινό σημείο της πίστης το ότι είναι δλδ δόγματα (όπως και οι θρησκείες). Ο υλιστής σαν τον Επικουρο δεν αγαπά την ύλη, αντίθετα την αναγνωρίζει ως μια πηγη πόνου, κατα τον Επικουρο οτιδήποτε παραπάνω έχεις (που δεν σου χρειάζεται) κυριολεκτικα κάνει τη ζωή σου χειρότερη (προσθέτει στον πόνο). Όχι, ακόμα δεν εχουμε φτάσει σε κοινωνία σαν αυτή που πίστευε ο Επίκουρος, οι άνθρωποι είναι ακόμα πρόβατα απλά ακολουθούν διαφορετικό ποιμένα.

  5. Anthropoi san ton epikouro einai autoi pou exoun dwsei fws se autous pou htan ikanoi na to doun, marx, thomas jeferson kai alloi. oi ellhnes filosofoi pisteuw einai autoi pou fwtisan tous neoterous na ktisoun autokratories se eisagogika opos h amerikh. apo thn arxaia ellada arxisan ola , to krima einai oti hrthe o xristianismos kai ta katastreye. alla pisteuw yparxoun akoma anthrwpoi pou akolouthoun tous arxaious progonous mas autous pou pragmatika evlepan ton kosmo opos alhthina einai ftiagmenos. panta pisteua sthn fush apo mikro paidi giati einai polu shmantiko na katalaveneis h toulaxiston na prospatheis na katanohseis apo pou proerxesai kai pios einai o skopos sou. xreiastike kapoia xronia apomonoseis gia na to katalavw makria sthn Amerikh pou vriskomai twra. kai panta toe elega kai tha sunexiso oti h amerikh einai xtismenh panw sthn ellenikh filosofia alla kai omws parermhneumenei stis mazes gia mazikh paragwgh kai sumferonta auton pou dioikoun pisw apo ena kathrefti. polu wraio arthro sygxarhtiria kai kalh sunexeia…………… se olous pou einai ikanoi na doun to fws pou mas afhsan oi arxaioi ellhnes.

  6. ΖΗΤΩ Η ΛΟΓΙΚΗ

  7. 080510
    Επίκουρος και Εμπειρισμός, μία άλλη άποψη.
    1. Ο Εμπειρισμός είναι μία καλή προσέγγιση του κόσμου και ο Επίκουρος ήταν ένας ιδιοφυής φιλόσοφος που βοήθησε τον άνθρωπο αν αποφύγει τις θρησκοληπτικές αγκυλώσεις και τις δεισιδαιμονικές παγίδες.
    2. Όμως σήμερα ξέρουμε ότι ο Εμπειρισμός έχει λίαν στενό οπτικό πεδίο. Και αυτό επειδή στηρίζεται στις 5 αισθήσεις μας οι οποίες συλλέγουν πληροφορίες από τον γύρω κόσμο, και από την λογική που επεξεργάζεται ό,τι της δώσουν οι αισθήσεις.
    3. Οι αισθήσεις μας είναι περιορισμένων δυνατοτήτων πχ βλέπουμε ένα μικρό μόνο μέρος του ηλεκτρομαγνητικού φάσματος, ακούμε μία μικρή περιοχή των ήχων, μυρίζουμε ελάχιστα πράγματα από αυτά που κυκλοφορούν στον αέρα κλπ. Έχουμε δε και μία λογική υποχρέωση: να δεχτούμε ότι υπάρχουν και άλλες αισθήσεις πέρα από τις πέντε.
    4. Η λογική μας έχει και αυτή όρια, δεν είναι τέλεια. Βέβαια αν σκεφτούμε με την λογική ότι το παν είναι αυτό που καταλαβαίνουμε και μόνον αυτό, τότε μπορούμε να αυτοθεωρηθούμε παντογνώστες. Όμως η ίδια αυτή η λογική μας υποχρεώνει να παραδεχτούμε την ανεπάρκειά της. Αν η λογική ήταν τέλεια, θα υπήρχε και ένα φιλοσοφικό σύστημα που θα ερμήνευε τον κόσμο και τον άνθρωπο (αυτό θυμίζει το μείζον πρόβλημα των φυσικών να βρούν την θεωρία του ενοποιημένου πεδίου). Απεναντίας τα φιλοσοφικά συστήματα είναι τόσα όσα και οι σκεπτόμενοι άνθρωποι, συχνά δε αλληλοαναιρούνται.
    5. Επομένως αναγκαζόμαστε να αποδεχθούμε το γεγονός ότι ο κόσμος που βλέπουμε είναι ένα μικρό μέρος του όλου κόσμου. Αυτό είναι νομίζω και το κεντρικό σημείο της φιλοσοφίας του Κάντ που θεωρείται ο μεγαλύτερος σύγχρονος φιλόσοφος.
    6. Τελικά τίθεται το σκληρό ερώτημα: Ποιος είναι πιο τολμηρός; Αυτός που δέχεται ως πανάκεια τον περιορισμένο εμπειρισμό ή αυτός που ανοίγει τον νού του στον κόσμο πέραν του επιστητού;
    7. Ότι και να διαλέξει κανείς, νομίζω ότι και τα δύο είναι βαθειά ανθρώπινα και το θέμα επαφίεται στη βούληση και την αντιληπτικότητα του καθενός. Φανατισμοί δεν χωρούν γιατί ακυρώνουν αυτήν την ίδια την φιλοσοφική σκέψη.

  8. Ξαναδιαβάζω αυτά που έγραψα 2 χρόνια πριν και με χαρά βρίσκω ότι δεν έκανα το ολέθριο λάθος να χαρακτηρίσω τον Επίκουρο «εμπειριστή». Ο Εμπειρισμός του Επίκουρου εχρησιμοποιούντο ως αντίθεση στην «αποκεκαλυμμενη αλήθεια» την οποία επικαλούντο διάφοροι επιτήδειοι της εποχής του (όπως και της δική μας)

    Στα λίγα γραπτά που έχουμε αναφέρει (μέσω της ίδιας της γραφής του ή μέσω τρίτων) ότι αληθινά είναι όσα οι αισθήσεις μας αντιλαμβάνονται αλλά και όσα η λογική μας μπορεί να θεμελιώσει (μετα κάποιου βαθμού βεβαιότητας/αληθοφάνειας βεβαίως).

    Ο Καντ είναι ίσως ο μεγαλύτερος των ρασιοναλιστών αλλά σε αντίθεση με τον Επίκουρο παραμένει ακαδημαϊκός τη στιγμή που ο Επίκουρος προσφέρει την «φιλοσοφημένη ζωή» μέσω της σχολής του «σε όσους τη αναζητούν». Ο Καντ δημιουργεί ερωτήσεις εκεί που ο Επίκουρος δίνει στάση ζωής.

    Εν τέλει οι δύο αντιπροσωπεύουν τέλεια τις δύο εκδοχές της φιλοσοφίας «Ψάχνω την αλήθεια ΩΣΤΕ να κερδίζω την καλή ζωή» είτε «Ψάχνω την αλήθεια ώστε να φτάσω πιο κοντά σε αυτήν και μόνο για αυτό». Ο Επίκουρος βλέπει τη φιλοσοφία ως τρόπο ζωής ενώ ο Καντ ως μέθοδο ακαδημαϊκής μελέτης.

    Θα ήταν λάθος να πιστέψουμε ότι ο ένας αναιρεί τον άλλον (καθώς βλέπουν τον σκοπό της φιλοσοφίας με τελείως διαφορετικό μάτι)…

  9. Συμφωνούμε διαφωνώντας και διαφωνούμε συμφωνώντας. Όντως ο Επίκουρος δίνει
    μία στάση ζωής εκεί που Καντ θέτει ερωτήσεις. Αλλά τι είναι προτιμότερο; η
    στατική της στάσης ή η δυναμική της ερώτησης; Αναγκαία βέβαια η στάση για να
    έχουμε να πατάμε κάπου, αλλά να μην σταθούμε στη στάση, να βάζουμε τα
    ερωτηματικά πάντα μπροστά μας γιατί η πορεία του πνεύματος δεν τελειώνει
    ποτέ. »Τα πάντα ρεί…».
    Στην προσωπική μας φιλοσοφία ίσως έχουν θέση και οι δύο ιδέες: α) ο κόσμος
    είναι απείρως συνθετότερος από αυτόν που αντιλαμβανόμαστε (Κάντειος θέση)
    β) κάθε στιγμή της αέναης πορείας μας, οφείλουμε να έχουμε μία
    θέση-αζιμούθιο και όχι να περιπλανιόμαστε άσκοπα γεμάτοι με τα ανερμάτιστα
    »μήπως» (επικούρειος προσανατολισμός).

  10. Δεν διαφωνώ ότι μια ενδιάμεση οδός είναι προτιμότερη. Το δύσκολο είναι να βρούμε που ακριβώς αυτή εναπόκειται. Πιο κοντά στον Επίκουρο η στη θέση του Καντ;

  11. γαμαει το αρθρο!

  12. Αγαπητέ αδελφέ
    Ο Επίκουρος είπε πολλά σωστά, πολλά λάθη και είχε άγνοια για πολλά πράγματα όπως είναι φυσικό.
    Αυτός ο κόσμος που βλέπουμε δεν είναι τίποτε άλλο παρά μια ψευδαίσθηση δημιουργημένη από τις αισθήσεις και του νου. Σήμερα και οι κβαντικοί επιβεβαιώνουν ότι όλο αυτό δεν είναι τίποτε άλλο από ένα μάτριξ.
    Τώρα για τι αν υπάρχει ζωή μετά θάνατον τι να πω. Μόνο τον επίκουρο έχω δει να τον αρνείται. Όλοι οι ανά τον κόσμο μεγάλοι δάσκαλοι το επιβεβαιώνουν καθώς και οι χιλιάδες μαρτυρίες ανθρώπων που είχαν μεταθανάτιες εμπειρίες. Επιπλέον ούτε λογικά μπορεί να σταθεί μια τέτοια θεωρία.

    Το ότι η ζωή είναι δημιουργημένη από τις τυχαίες συγκρούσεις των ατόμων θα την χαρακτήριζα ως παιδική αφέλεια. Είναι σαν να πιστεύει κανείς ότι η 5 συμφωνία του Μπετόβεν έγινε τυχαία, ή ότι ένα σπίτι χτίστηκε επειδή η άμμος το τσιμέντο, τα τούβλα κ.λπ. από τυχαίες συγκρούσεις έγιναν πολυκατοικία. Πίσω από κάθε δημιούργημα υπάρχει ένα δημιουργός, ορατός ή αόρατος. Τελικά πίσω από όλα υπάρχει η απρόσωπη συμπαντική σοφία της οποίας όλοι είμαστε μέτοχοι. Η σοφία που ενυπάρχει σε κάθε ‘άνθρωπο δεν είναι παρά η εκδήλωση της συμπαντικής σοφίας μέσα σε ένα ατομικό νου. Αυτή η συμπαντική σοφία η οποία βεβαίως δεν έχει μορφή ούτε όνομα συμβολίζεται από την θηλυκή αρχή σε όλες τις θρησκείες. Στην Ελλάδα ως α θεά Αθηνά, στην Αίγυπτο ως Ίσις, στην Ινδία ως Ντούργκα, Σαράσβατι, Κάλι κ.λπ.

    Όσο για το ποιοι πρέπει να κυβερνούν.
    Σαφώς πρέπει να κυβερνούν οι άριστοι και οι ικανοί και όχι οι εγωιστές και οι ιδιοτελείς και οι απατεώνες. Σαφώς εν δυνάμει είμαστε όλοι ικανοί να φτάσουμε στην ανώτατη κλίμακα σοφίας και αρετής. Αλλά την δεδομένη στιγμή κάποιοι είναι σε ανώτερο επίπεδο συνειδητότητας από κάποιους άλλους και αυτοί θα έπρεπε να κυβερνούν διότι καθώς είναι ανιδιοτελείς, δίκαιοι και σοφοί αυτοί μόνο μπορούν την παρούσα στιγμή να διοικήσουν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο και προς το αληθινό ώφελος όλων. Οι ενάρετοι και οι σοφοί μπορούν να βοηθήσουν τους υπόλοιπους να εξελιχθούν σε όντα σοφίας και αγάπης.

    Το όλοι είμαστε ίσοι έχει παραφραστεί με το χειρότερο τρόπο από πολλούς δήθεν σοφούς και λαοπλάνους. Το αποτέλεσμα είναι το χάλι που βλέπεις παγκοσμίως.

    Η αλήθεια δεν μπορεί να είναι κάτι που συνεχώς μεταβάλλεται, είναι υποκείμενη στη γέννηση και το θάνατο και κινείται ανάμεσα στα αντίθετα. Ο Πλάτωνας, ο Σωκράτης, ο Πυθαγόρας, ο Πλωτίνος, ο Χριστός, ο Βούδας, ο Σανκαρατσάρια, ο Γκαουνταπαντατσάρια -Gaudapadacharya, ο Ραμανα Μαχάρσι, ο Κρίσνα, ο σουάμι Σιβανάντα, ο Αιβανχόβ, ο Γκουρτζίεφ, ο Ντένοφ, ο άγιος Νικόδημος ο αγιορείτης και πλείστοι άλλοι τους οποίους δεν χρειάζεται να αναφέρω εδώ, μας μίλησαν ο καθένας με τον δικό του τρόπο για την αλήθεια και πως μπορούμε να την συνειδητοποιήσουμε.

    Δυστυχώς οι οπαδοί των πνευματικών δασκάλων και οι δημιουργοί θρησκειών κοιμισμένοι από τις αισθήσεις, τις επιθυμίες και τον εγωισμό χρησιμοποιούν αυτές τις διδασκαλίες για να ελέγχουν τον κόσμο.

    Αν κάποιος στηρίζει την ευτυχία του στις αντιλήψεις των αισθήσεων, το μόνο που τελικά θα καταφέρει είναι να γίνει δούλος τους. Όπως και είναι. Όλη σχεδόν η ανθρωπότητα υποφέρει εξ αιτίας του γεγονότος ότι λαμβάνει ως αληθινό αυτό που οι αισθήσεις του λένε. Μια άθλια ζωή που ο ένας χρησιμοποιεί τους άλλους σαν αντικείμενα για να ικανοποιήσει τις δικές του επιθυμίες.

    Δυστυχώς ακόμη λίγοι είναι αυτοί που διψάνε για την αλήθεια και ακόμη λιγότεροι αυτοί που τελικά καταφέρνουν να την συνειδητοποιήσουν και να γίνουν Θεοί εν Θεώ.

    Ειρήνη αγάπη σε όλους

Σχολιαστε