Κρίση στον Καύκασο: Βλακεία ή μεγαλοφυής σχεδιασμός;

Αυγ 16th, 2008 | | Κατηγορία: Ανδρέας Ανδριανόπουλος | Email This Post Email This Post | Print This Post Print This Post |

Οι διαθέσεις της Ρωσίας δεν ήταν δυνατόν να παρερμηνευθούν. Από τον Ιούνιο του 2004, ο Πρόεδρος τότε Πούτιν είχε αποσαφηνίσει στόχους και προτεραιότητες. Μιλώντας σε ένα συνέδριο διεθνών ειδικών, στο Πανεπιστήμιο Λέβ Γκουμίλεφ στην πρωτεύουσα του Καζακστάν Αστάνα κι ενώπιον των περισσότερων ηγετών των πρώην σοβιετικών δημοκρατιών, δεν είχε μασήσει τα λόγια του. «Οι ιδέες του Γκουμίλεφ που είχε πρώτος διατυπώσει την αρχή του νεο-Ευρασιατισμού», είχε τονίσει ο Πούτιν, «και που αποβλέπουν στην ένωση των κρατών της Ευρασίας ενάντια στην υπερ-Ατλαντική Δύση κινητοποιούν σήμερα πιά τις μάζες των χωρών μας». «Η προστασία από εξωγενείς απειλές κι από τον αυξανόμενο παγκόσμιο ανταγωνισμό», είχε σημειώσει ο Ρώσος Πρόεδρος, «μπορεί να πραγματοποιηθεί μοναχά μέσα απο κινήσεις ενωτικές κι αποφασιστικές… Η Ευρασία είναι ο μοχλός για την επίτευξη των στόχων αυτών. Και η Ρωσία αποτελεί την καρδιά της Ευρασίας… Οι επι μέρους εθνικισμοί και οι ανόητες προσωπικές φιλοδοξίες μπορούν μοναχά να αποτρέψουν την προσπάθειά μας. Αλλά δεν είμαστε ανόητοι». Και κλείνοντας αναφώνησε: «Εξυπνοι λαοί του κόσμου ενωθείτε!»

Τα λόγια αυτά ήχησαν τότε κάπως παράταιρα κι’ ασυνήθιστα. Δεν χωρούσε όμως αμφιβολία για τους στόχους στους οποίους αποσκοπούσαν. Μετά από τέσερα χρόνια είναι φανερό πως πολλοί στη Δύση, και σε κάποιες χώρες της Ρωσικής περιφέρειας, δεν είχαν τότε ακούσει. Και ήρθε η κρίση στην Γεωργία και στον νότιο Καύκασο για να επιβεβαιώσει τις Ρωσικές επιδιώξεις. Για κάποιους η ρήξη ξέσπασε αναπάντεχα. Για κάποιους άλλους ήταν κάτι αναμενόμενο. Η αλήθεια είναι πως και οι μεν και οι δε ετοιμάζονταν για ενδεχόμενη ανάφλεξη αλλά δούλευαν και για κάποια συνεννόηση.

Ολόκληρη η κεντρική ηγεσία της Νότιας Οσετίας απαρτίζεται από Ρώσους αξιωματούχους που κάποια στιγμή αποφάσισαν να γίνουν Οσέτιοι εθνικιστές

Ας δούμε κατ’ αρχήν το πλαίσιο της κρίσης. Η υποτιθέμενη αυτονομιστική νότια Οσετία δεν είναι στην πραγματικότητα παρά μιά πολιτειακή οντότητα στα χέρια κάποιων Ρώσων επιτηδείων δήθεν εθνικιστών για να εκβιάζουν το Κρεμλίνο και να εξασφαλίζουν σημαντικά οικονομικά οφέλη. Κϋριος μοχλός πλουτισμού είναι ο αγωγός αερίου. Που μεταφέρει ενέργεια από την Ρωσία για την περίπτωση που η Γεωργία αποφασίσει να κόψει τις δικές της παροχές. Η κατασκευή, οι διακλαδώσεις, οι παροχές κλπ απαιτούν σημαντικά έργα υποδομής απορροφώντας μεγάλα ποσά. Που δίχως διαφάνεια κανείς δεν γνωρίζει που ακριβώς καταλήγουν. Ολόκληρη η κεντρική ηγεσία της Νότιας Οσετίας απαρτίζεται από Ρώσους αξιωματούχους που κάποια στιγμή αποφάσισαν να γίνουν Οσέτιοι εθνικιστές. Πρώην στρατιωτικοί διοικητές της Πέρμ στα Ουράλια, επικεφαλής αστυνομικών αρχών σε γειτονικές δημοκρατίες, διοικητικοί παράγοντες σε Ομπλάστ της ρωσόφωνης Ουκρανίας κλπ συνθέτουν την ηγετική ομάδα της Νότιας Οσετίας. Της οποίας μάλιστα ο «Πρόεδρος» δεν εμφανίζεται συχνά σε δημόσιες εκδηλώσεις στη χώρα του. Εκτιμάται λοιπόν πως η ειρήνευση της περιοχής και η εξασφάλιση της όποιας ομαλότητας (είτε ολοκληρωτική ενσωμάτωση στη Ρωσία είτε συμφωνία με την Γεωργία) θα αποδυναμώσει τους μηχανισμούς που εκμεταλλεύονται σήμερα την χώρα και κάποιοι θα ζημιωθούν επιχειρηματικά.

Από τα πράγματα λοιπόν και το Κρεμλίνο και η Τυφλίδα γνωρίζουν πως λύση στο πρόβλημα της περιοχής αποκλείεται να δοθεί δίχως αναταράξεις και δυσάρεστες συνέπειες. Στα πλαίσια αυτά μέσα υπάχουν και συγκεκριμένοι εθνικοί σχεδιασμοί. Οι Ρώσοι δεν θα έβλεπαν με άσχημο μάτι μιά ρήξη που θα τους έδινε την δυνατότητα να αποδείξουν την ετοιμότητα των ενόπλων τους δυνάμεων και να διαμηνύσουν σε χώρες της γεωγραφικής τους περιφέρειας πως αυτοί εξακολουθούν να είναι τα αφεντικά της περιοχής. Οι Γεωργιανοί από την άλλη πλευρά δεν θα δίσταζαν να εμπλακούν σε μιά στρατιωτική ρήξη εφ’ όσον βέβαια είχαν την εγγύηση της Δύσης πως η Ρωσική αντίδραση θα ήταν σύμετρη και πιθανότατα ελάχιστης εμβέλειας.

Αυτό που τελικά έγινε προκαλεί πολλά ερωτηματικά. Οι βομβαρδισμοί από τις στρατιωτικές εγκαταστάσεις στα νότια του Τσχινγκάλι προς τα γύρω Γεωργιανά χωριά δεν έγιναν για πρώτη φορά το 3ήμερο πριν από τις 8 Αυγούστου. Αυτή την φορά όμως η Γεωργία, και παρά το προχωρημένο των διαπραγματεύσεων με την Ρωσία για την διευθέτηση των μεταξύ τους διαφορών, αντέδρασε βίαια. Και εισέβαλε στην Νότια Οσετία. Σαν να εισβάλουν οι ελληνικές ενοπλες δυνάμεις από το Ναύπλιο προς το …Τολό! Γιατί έγινε αυτό; Η απάντηση στο ερώτημα αυτό θα ρίξει σε φώς σε πολλά ακατανόητα πράγματα.

Μιά εκδοχή είναι η παταγώδης αποτυχία των συστημάτων ροής πληροφοριών, Οχι της Γεωργίας μοναχά βέβαια, αλλά και των Αμερικανών, που με συμβούλους εκπαιδεύουν και εποπτεύουν την οργάνωση των ενόπλων της δυνάμεων. Κάτι όμως δύσκολα πιστευτό. Μιά άλλη εκτίμηση, εξ ίσου χλωμή, είναι πως δεν περίμεναν την άμεση και καταιγιστική Ρωσική αντίδραση. Μένοντας ακόμη στην χλιαρή Ρωσική στάση στην ανεξαρτοποίηση του Κόσοβου. Με βάση όμως την γνώση των περισσότερων ειδικών για την Ρωσία η επιβολή της εικόνας κυριαρχίας στην άμεση γειτονιά του αποτελεί για το Κρεμλίνο ζωτική ανάγκη. Και η οικονομική ευρωστία της Ρωσίας μαζί με την αυτοπεποίθηση που έχει πλημμυρίσει την ηγεσία της χώρας ήταν σίγουρο πως θα την οδηγούσε σε κινήσεις επιβολής της εικόνας της παλινορθούμενης μεγάλης δύναμης.

Υπάρχει όμως και μιά τρίτη εκδοχή. Πώς η Γεωργία και οι Δυτικοί αποζητούσαν μιά τέτοια αντίδραση της Ρωσίας

Υπάρχει όμως και μιά τρίτη εκδοχή. Πώς η Γεωργία και οι Δυτικοί αποζητούσαν μιά τέτοια αντίδραση της Ρωσίας. Διότι αποενοχοποιούνται οι Αμερικανοί για παρεμβάσεις στρατιωτικές δίχως την έγκριση του Συμβ. Ασφαλείας του ΟΗΕ. Αξιολογούνται επίσης οι πραγματικές δυνατότητες της Ρωσικής στρατιωτικής μηχανής, το επίπεδο εκσυγχρονισμού των συβατικών της όπλων και η πειθαρχία και αποτελεσματικότητα των μονάδων κρούσης που χρησιμοποιεί. Σε όλα αυτά θα πρέπει να προστεθούν και εκτιμήσεις για την αναζωπύρωση της Ρωσοφοβίας σε Δύση αλλά και στους λαούς της στενής γεωγραφικής της περιφέρειας. Κοντολογής, υπάρχουν εκτιμητές (Robert Kagan στην Washington Post και Richard Beeston στους Times του Λονδίνου) που υποστηρίζουν πως η κίνηση της Ρωσίας να εισβάλει στην Γεωργία θα της στοιχίσει σοβαρότατα στο μέλλον.

Η Μόσχα επέβαλε την εικόνα μιάς πανίσχυρης περιφερειακής δύναμης ξεκαθαρίζοντας σε ηγέτες και χώρες της γειτονιάς της πως αυτή είναι το αφεντικό. Και πως η Δύση, πέρα από τα λόγια δεν υπάρχουν πολλά που μπορεί να κάνει για να τους υποστηρίξει σε κάποια σοβαρή κρίση

Ανεξάρτητα από εκτιμήσεις και από επιπτώσεις σε βάθος χρόνου τα σημερινά δεδομένα είναι περίπου σαφή. Η Ουάσιγκτον αναγκάσθηκε να φάει τα λόγια της και να αφήσει έκθετο έναν ενθουσιώδη σύμμαχό της. Αδιάφορο αν αυτός κινήθηκε μόνος του ή με δική της ενθάρρυνση. Η Μόσχα επέβαλε την εικόνα μιάς πανίσχυρης περιφερειακής δύναμης ξεκαθαρίζοντας σε ηγέτες και χώρες της γειτονιάς της πως αυτή είναι το αφεντικό. Και πως η Δύση, πέρα από τα λόγια δεν υπάρχουν πολλά που μπορεί να κάνει για να τους υποστηρίξει σε κάποια σοβαρή κρίση. Τρόμαξε τα γειτονικά της κράτη με σημαντικές Ρωσικές μειονότητες. Λιθουανία, Εσθονία, Ουκρανία, Καζακστάν και Ουζμπεκιστάν βλέπουν με άλλο μάτι πλέον την θέση και τις απαιτήσεις των Ρωσικών πληθυσμών που ζούν στα εδάφη τους.

Η Ρωσία έδειξε επίσης πως μπορεί και παίζει με δεξιοτεχνία τα χαρτιά της. Διέσπασε την Δυτική Ευρώπη πάνω στη βάση των χωρών που την έχουν ανάγκη η είναι πελάτες της στον τομέα της ενέργειας. Και απέδειξε πως οι ΗΠΑ χρειάζονται πολύ περισσότερο την καλή της θέληση και πιθανότατα και τις καλές της υπηρεσίες σε τομείς πολύ πιό ζωτικούς (λ.χ. Ιράν, Συρία, Αφγανιστάν) από τις μικρές εντάσεις σε χώρες του «αδιάφορου» για πολλούς Καύκασου.

Το τελικό συμπέρασμα είναι πως, στην φάση αυτή τουλάχιστον, η Μόσχα βγαίνει κερδισμένη και η Δύση τσουρουφλισμένη. Μιά νέα γεωπολιτική πραγματικότητα ξεδιπλώνεται. Σύντομα θα δούμε θεαματικότερες εξελίξεις. Ας ελπίσουμε δίχως αθώα θύματα…

9 σχόλια
Leave a comment »

  1. Η τριτή εκδοχή δεν εξηγεί την στάση της Γεωργίας, θυσίασε αυτές τις περιοχές και δέχτηκε την ταπείνωση από την Ρωσία για να public relations αποενοχοποίησης των Αμερικάνων και αξιολόγηση του Ρωσικού στρατού; Δεν έχει λογική αυτή η εξήγηση.

    Προσωπικά βλέπω δύο λόγους:
    -είτε η Γεωργία πρόκαλεσε επίτηδες την δυναμική αντίδραση της Ρωσίας γιατί υπόλογιζε σε δυναμική απάντηση από την Δύση α λα Κορέα, που θα σήμαινε αυξημένη βοήθεια και υποστήριξη, και ίσως γρηγορότερη είσοδος στο ΝΑΤΟ,
    -είτε απλή βλακεία, ένας πολύ υποτιμημένος παράγοντας στην ανάλυση των διεθνών σχέσεων

  2. Πιστεύω πως ο αρθρογράφος εδώ, θέλει να πει ότι οι ΗΠΑ ήθελαν να «τεστάρουν» τους Ρώσους και θυσίασαν την Γεωργία. Κι εγώ πιστεύω πως κανείς δεν περίμενε τόσο δυναμική αντίδραση από τους Ρώσους. Ο Πούτιν ήταν αμείλικτος. Είμαι πολύ περίεργος να δω τι θα γίνει με το θέμα των πυραύλων στην Πολωνία μετά από αυτού. Οι Πολωνοί θα πρέπει να αναθεωρήσουν την εγκατάσταση αντιπυραβλικών συστημάτων στο έδαφος τους…

  3. Δεν διαφωνώ με τα πιθανά κίνητρα των ΗΠΑ, αλλά η τελική απόφαση ήτανε της Γεωργίας και τα κίνητρα που αναφέρονται στην τρίτη εκδοχή δεν είναι αρκετά για την Γεωργία.

    Η Ρωσία συμπεριφέρθηκε όπως θα έκανε οποιαδήποτε λογική χώρα που φροντίζει τα συμφέροντα της. Έχει δύναμη και μεγαστιποιεί την επιρροή της. Οι ΗΠΑ δεν έχουν leverage λόγω overstretch και όταν δεν έχεις leverage καλό είναι να μη μιλάς μέχρι να βρείς…

  4. Ποιές είναι οι ομοιότητες και ποιές οι διαφορές μεταξύ των περιπτώσεων Τουρκίας-Κύπρου και Ρωσίας-Γεωργίας ;

  5. Πρέπει να ενωθούμε με τα αρχαία μας ξαδέλφια, Αλβανούς, Ρουμανούς, Κολχιδούς, Αρμένους, και να διώξουμε τους καταπατητάς Σλάβους. Κάψε ράσα μούσια απο μεχμεδοτράγους. Ελλάς ανήκει εις δύση, δεν χρειάζεται σλαβοκουμουνοθρησκεύματα. Ας σώσουν οι σκοπιανοί τους σέρβους. Ζητωτές Παλαμά πρόδοσαν Ελληνισμό στον σλαβομονγολισμό με ανατολίτηκη δαιμονία ησυχασμο και έσφαξαν αριστοκρατία Θεσσαλονίκης να ιδρυσουν οβσηνα σλαβοκουμουνιάς! Εστησαν σπιούνο σφετεριστή Καντακουζινό με σλαβομονγολικά στρατεύματα, αξανοίγοντας θηρες δια τουρκοκρατία. Τοήνβης έδειξε ότι η Ζηλωτή φορολογία έπιεσε αγρότες Μικράς Ασίας να ασπασθούν τους Τούρκους.

  6. Είναι δεδομένο. Η Ρωσική ηγεσία απέδειξε με την αστραπιαία, βίαιη και ξαφνική αντίδραση στην Γεωργιανή πρόκληση ότι έχει διαλέξει τον δικό της δρόμο, αυτό της αυτοαπομόνωσης. Ο τρόπος με τον οποίο η κυβέρνηση μετα την αποπομπή του προθυπουργού Μιχαήλ Κασιάνοφ διαχειρίζεται εσωτερικά και εξωτερικά θέματα δείχνει ξεκάθαρα τη διάθεση μη προσαρμογής στα δυτικά-αμερικάνικα διπλά στάνταρ της διπλοματίας. Η Ρωσία πλέον διαλέγει μεσω της δημοκρατικά εκλεγμένης κυβέρνησης της (στις εκλογές στη Γεωργία με νικητή τον Σαακασβίλη οι παραβιάσεις που διαπιστώθηκαν απο διεθνής παρατηρητές ήταν πολύ περισσοτερες απο αυτές στη Ρωσία με νικητή τον Μεντβέτεβ) τον δικό της δρόμο ο οποίος διαμορφώνεται απο πολύ πιο απλούς κανόνες, αυτούς της αγοράς και όχι των μεσάζοντων διπλοματών της Δύσης, απο την οποία και αυτοαπομονώνεται. Θα είναι η αυτοαπομόνωση ενός είδους «Splendid Isolation» όπως στη Βικτωριανή Αγγλία ή θα είναι καταστροφική για τη χώρα εν μέσω 21ου αιώνα και παγκοσμιοποίησης, θα δείξει στην πορεία. Η Δύση πάντως δεν έχει να φοβηθεί τίποτα απο τη Ρωσία καθώς είναι σαφές ότι όχι μόνο ΑΝΤΕΔΡΑΣΕ σε πρόκληση, αντέδρασε ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΑ και το πιο σημαντικό, που δεν περίμενε κανείς ρωσογνώστης στη Δύση, ΣΤΑΜΑΤΗΣΕ πριν φτάσει στην Τυφλίδα αποδεικνείωντας οτι ο πόλεμος στον οποίο σύρθηκε δεν ήταν κατακτητηκός αλλά ειρηνευτικός.

    Αυτά τα λίγα απο μένα, κι ας μην κάνουμε χαζές συγκρίσεις με το Κυπριακό.

  7. Λαριν

    αν δεν εισαι εμμισθος αμερικανικης πρεσβειας, του Χεριτατζ η δεν ξερω εγω τι αλλο τοτε εισαι απλα αδαης με το πως θα αντιδρουσε μια Δυτικη χωρα οταν ενας τοπικος τυραννισκος θα σφαγιαζε μειονοτητα της χωρας αυτης. Για τα αμερικανικα στανταρντ διπλωματιας η Ρωσσια υπηρξε ο καλυτερος μαθητης της διπλωματικης λυσης του Κοσσυφοπεδιου απο τις ΗΠΑ.

  8. Σαραντάπαλε,
    δεν είμαι έμμισθος καμίας πρεσβείας και κανενός ινστιτούτου σκέψης, απλά συμμετέχω ενεργά στην πολιτική ζωή και των 2 πατρίδων μου (Ρωσία, Ελλάδα). Οι απόψεις που εκφράζω είναι προσωπικές.
    Θα συμφωνήσω μαζί σου για την σύγκριση που κάνεις με το Κόσοβο, και απο οτι φαίνεται συμφωνείς και εσύ μαζί μου στις ομοιότητες των περιπτώσεων, αυτό που τονίζω εγώ είναι η ειλικρίνεια που επιδεικνείει η Ρωσική ηγεσία σε σύγκριση με την Αμερικάνικη και επίσης την ντροπιαστική για τους Αμερικάνους ανικανότητα τους να λειτουργήσουν ως μεσάζοντες και στην συγκεκριμμένη περίπτωση όπως έχουν συνηθίσει να κάνουν σε όλο τον κόσμο.

  9. Mε συγχωρεις τοτε αλλα γιατι εγκαλεις τους Ρωσσους και γιατι μιλας για δυτικα προτυπα διπλωματιας την στιγμη που αποδεχεσαι οτι δεν υπαρχουν τετοια. Η απαντηση που μου δινεις ειναι αντιδιαμετρικη με την πρωτη σου τοποθετηση. Τι ενδοξη απομονωση εχουν οι ΗΠΑ με τα Κοσσοβα, Παναμαδες, Γρεναδες κλπ (ο Παναμας ειναι η πιο κοντινη περιπτωση με την Οσετια), η Τουρκια οταν κατεχει παρανομα ξενο εδαφος, η Ινδονησια του Σουχαρτο που εξοπλιστηκε με αμερικανικα οπλα για το Τιμορ, η Γαλλια με τα δεκαδες πραξικοπηματα στην Αφρικη κλπ? Αντι αυτου οσοι πηγαιναν με τον σταυρο στο χερι και επικαλουνταν το διεθνες δικαιο βλεπε Κυπρος, ειδαν την σκονη των αλλων.
    Συνεπως οφειλεις να επιλεξεις τοποθετηση. Η Ρωσσια παιζει το βρωμικο παιχνιδι της πολιτικης αλλα χωρις φλωριες (αν και ως ΕΣΣΔ ειχε τα απιθανα κινηματα ειρηνης, την ΕΕΔΥΕ κλπ) οπως ανθρωπινα δικαιωματα, παρατηρια Ελσινκι κλπ. Οι πεπολιτισμενοι Δυτικοι τι πραττουν? Μηπως σε περιπτωση ναυτικων μαχων αναλογιστουν τα δικαιωματα του γαρβρου και της τσιπουρας των οποιων το οικοσυστημα θα διαταραχθει απο Ρωσσικες τορπιλες?

Σχολιαστε