Μια ΙΚΕΑ της… εκπαίδευσης!

Ιούλ 12th, 2008 | | Κατηγορία: Τάκης Μίχας | Email This Post Email This Post | Print This Post Print This Post |

Οπως έχουμε αναφέρει και σε άλλα σημειώματα, οι σκανδιναβικές χώρες βιώνουν μια εκπαιδευτική επανάσταση στον χώρο της δευτεροβάθμιας παιδείας. Οι παλιές αντιλήψεις για διαχωρισμό μεταξύ π.χ. ιδιωτικών και δημόσιων σχολείων έχουν υποχωρήσει και έχουν δώσει τη θέση τους σε νέα σχήματα που καθιστούν τη διαφοροποίηση ανενεργή. Ετσι π.χ. στη Σουηδία το κράτος παρέχει ετησίως ένα «δελτίο» (αξίας 8-12 χιλ. ευρώ) σε όποιον μαθητή επιθυμεί να φοιτήσει σε ιδιωτικό σχολείο, το οποίο αντιπροσωπεύει το ποσό των διδάκτρων. Ομως σε αντίθεση με την Ελλάδα όπου τα ιδιωτικά σχολεία αποτελούν στις περισσότερες περιπτώσεις απλά μια εξωραϊσμένη απομίμηση των δημόσιων («δημόσιο συν πισίνα»), στη Σουηδία έχουν πραγματικά κάτι νέο να προσφέρουν. Μια τέτοια περίπτωση είναι το περίφημο Κουνσκαπσκολάν («Σχολείο Γνώσης») που ιδρύθηκε το 1996. Πρόκειται για μια αλυσίδα 21 Γυμνασίων και 9 Λυκείων που σήμερα έχει 9.200 μαθητές και απασχολεί 700 εργαζομένους. Το σχολείο δεν επιβάλλει δίδακτρα ούτε παίρνει κρατική ενίσχυση. Χρηματοδοτείται εξ ολοκλήρου από τα «κουπόνια» των μαθητών και κατά συνέπεια η κερδοφορία του εξαρτάται από τον αριθμό μαθητών που θα ελκύσει.

Η αλυσίδα των Κουνσκαπσκολάν βασίζεται στην ίδια αρχή με την αλυσίδα των καταστημάτων ΙΚΕΑ: την προσωπική συμμετοχή του πελάτη στη διαμόρφωση του τελικού προϊόντος. Στην ΙΚΕΑ αυτό γίνεται μέσω της συναρμολόγησης του προϊόντος από τον πελάτη. Στην περίπτωση του Κουνσκαπσκολάν, μέσω της συμμετοχής του μαθητή στη διαμόρφωση του αναλυτικού προγράμματος σπουδών που θα ακολουθήσει.

Σήμερα στα σχολεία της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης ο τρόπος διδασκαλίας παραμένει ο ίδιος με αυτόν που υπήρχε και πριν από δύο αιώνες. Η διδασκαλία είναι η ίδια για όλους και δεν λαμβάνει υπ’ όψιν της ότι κάθε μαθητής έχει διαφορετικές ικανότητες, ταλέντα και ενδιαφέροντα. Ο καθηγητής απευθύνεται σε ένα μαθητή που αντιπροσωπεύει ένα φαντασιακό «μέσο όρο» με συνέπεια να είναι όλοι δυσαρεστημένοι: τόσο οι μαθητές που είναι πιο προχωρημένοι όσο και αυτοί που βρίσκονται πιο πίσω.

«Η αρχή στην οποία βασίζουμε την εκπαιδευτική μας πολιτική είναι ότι κάθε μαθητής είναι διαφορετικός από τον άλλο και ότι κατά συνέπεια θα μαθαίνει με διαφορετικούς τρόπους και με διαφορετική ταχύτητα από τον άλλο»

Το Κουνσκαπσκολάν αντίθετα λειτουργεί σε εντελώς διαφορετική βάση. Κάθε μαθητής έχει τον προσωπικό του καθηγητή με τον οποία από κοινού διαμορφώνει το πρόγραμμα μαθησιακών στόχων σε κάθε μάθημα για την επόμενη εβδομάδα, μήνα, χρόνο. Αυτό επιτρέπει στον μαθητή να προσαρμόζει τις μαθησιακές απαιτήσεις στις δικές του ικανότητες. Ο καθηγητής και το σχολείο, με άλλα λόγια, προσαρμόζονται στις ικανότητες και προτιμήσεις του μαθητή και όχι το αντίστροφο, όπως συμβαίνει με τα περισσότερα σχολεία σήμερα.

Η μελέτη των διάφορων μαθημάτων γίνεται ή με «βήματα» ή με «τάξεις». Η μελέτη των Αγγλικών, Μαθηματικών και Φυσικής σε όλη τη διάρκεια της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης χωρίζεται σε 35 «βήματα». Αυτό σημαίνει ότι ο κάθε μαθητής μπορεί να προχωρεί με ταχύτερους ή βραδύτερους ρυθμούς ανεξάρτητα από τη σχολική χρονιά στην οποία βρίσκεται.

Τα άλλα μαθήματα διδάσκονται με «τάξεις» -όπου κανείς έχει την επιλογή να στοχεύσει σε επίπεδο Βάσης, Επαίνου, Διάκρισης.

Στην αρχή κάθε εβδομάδας ο μαθητής συναντά τον προσωπικό του καθηγητή με τον οποίο συζητούν το πρόγραμμα που θα ακολουθήσει για εκείνη την εβδομάδα. Ο μαθητής μπορεί να επιλέξει ένα «πακέτο» που αποτελείται από διαλέξεις, σεμινάρια, ομαδική εργασία και εργαστήρια. Κάθε εβδομάδα η σύσταση του «πακέτου» αλλάζει ανάλογα με τις ανάγκες του μαθητή.Ο προσωπικός καθηγητής ελέγχει την πρόοδο, την εκπλήρωση των στόχων του μαθητή και τον βοηθά στην περαιτέρω διαμόρφωση της στρατηγικής μάθησης που θα ακολουθήσει. Οπως αναφέρει και το πρόγραμμα του σχολείου, «οι καθηγητές είναι συνέχεια μαζί με τα παιδιά όλη την ημέρα, αντί να εξαφανίζονται στο δωμάτιο των καθηγητών μεταξύ των ωρών. Υπάρχει πάντοτε ένας καθηγητής διαθέσιμος να σε βοηθήσει αν χρειάζεσαι βοήθεια με τα μαθήματά σου».

Τέλος, να σημειωθεί ότι το περιβάλλον του Κουνσκαπσκολάν διακρίνεται για τη λιτότητά του. Συνήθως νοικιάζονται γραφεία τα οποία μετατρέπονται σε αίθουσες διδασκαλίας. Για τις αθλητικές δραστηριότητες η σχολή νοικιάζει γήπεδα ποδοσφαίρου, μπάσκετ και τένις καθώς και πισίνες από αθλητικούς συλλόγους.

Αυτό που είναι ενδιαφέρον είναι ότι ήδη το Κουνσκαπσκολάν έχει αρχίσει να επεκτείνεται και να δημιουργεί «ακαδημίες» που βασίζονται στις ίδιες αρχές και σε άλλες χώρες (π.χ. Αγγλία). Ποιος ξέρει λοιπόν; Ισως και στο μέλλον η λύση στο εκπαιδευτικό μας πρόβλημα να προέλθει από τη Σουηδία! Διότι καθημερινά γίνεται πασιφανές ότι τίποτα το ενδιαφέρον στον τομέα όχι μόνο της παιδείας αλλά και της υγείας ή της ασφάλειας κ.λπ. δεν πρόκειται να προέλθει από την ίδια τη χώρα. Το μόνο που παράγει πλέον η Ελλάδα είναι το ρουσφέτι και η διαφθορά.

————————————————————

Σημειώσεις:
Δημοσιεύτηκε στην Ελευθεροτυπία στις 30/6/2008

5 σχόλια
Leave a comment »

  1. […] Άρθρο του Τάκη Μίχα στο e-rooster […]

  2. Δυστυχώς η λύση στο εκπαιδευτικό μας πρόβλημα δεν μπορεί να προέλθει από τη Σουηδία ή κάπου αλλού γιατί προϋποθέτει την χορήγηση του κουπονιού 8-10 χιλ. ευρώ που αναφέρει ο κ. Μίχας. Εγώ θα ήμουν ικανοποιημένος και με τα μισά…
    Χωρίς αντίστοιχο κουπόνι κανένα αντίστοιχο ίδρυμα δεν μπορεί να προσελκύσει μεγάλο αριθμό πελατών καθώς ελάχιστοι γονείς θα μπορούν να πληρώσουν το κόστος. Η πιθανή δημιουργία 2-3 τέτοιων σχολείων στα βόρεια προάστια σίγουρα δεν λύνουν το εκπαιδευτικό μας πρόβλημα.
    Αλλά και πάλι το εκπαιδευτικό πρόγραμμα καθορίζεται από το υπουργείο. Εδώ έχει καταργηθεί ακόμη και η κατοικον διδασκαλία που ίσχυε μερικές δεκαετίες πριν στην Ελλάδα, όπου γονείς προσλάμβαναν καθηγητές κατοίκον και τα παιδιά έδιναν εξετάσεις στο τέλος της χρονιάς για να περάσουν την τάξη. Αυτό που ίσχυε την δεκαετία του… ΄40 δεν ισχύει σήμερα!
    Ακόμη όμως και εάν τέτοια μέτρα υιοθετηθούν στην Ελλάδα από έξω, θα πρέπει να υπερνικηθεί και το τέρας της οργανωμένης αντιδραστικότητας που θα ξεχυθεί αφιονισμένο στους δρόμους αλαλάζοντας εναντίων των ΄΄νεοφιλελεύθερων΄΄ πολιτικών, υποσχόμενο ΄΄έναν άλλο εφικτό κόσμο΄΄ -πιθανότατα αυτόν του Μάο-….
    Δυστυχώς η οργανωμένη αντιδραστικότητα συνδιαζόμενη με την εγκαθιδρυμένη ηλιθιότητα είναι -τολμώ να πω- σχεδόν ανίκητη, βάση πρόσφατων εμπειριών…

  3. Εδώ θα συμφωνήσω απόλυτα με τον δευκαλίωνα που διαφωνούμε σε άλλο ποστ. Και θα προσθέσω ότι στόχος του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος δεν είναι η γνώση αλλά η υποταγή. Οι Έλληνες δεν αγαπάμε καθόλου την ελευθερία, όπως φαίνεται από την αντίδραση του «λαού» σε κάθε τι στραβό: Πού είναι ο εισαγγελέας, όλοι στη φυλακή, να απαγορευτεί αυτό και το άλλο, και κρέμασμα στο Σύνταγμα. Ίσως γιατί δεν την κατακτήσαμε ποτέ μόνοι μας, πάντα άλλοι μας τη χάριζαν.

  4. To σύστημα με τα κουπόνια όμως είναι εντελώς ενταγμένο στην εξισωτική λογική του κοινωνικού κράτους της Σουηδίας που εδώ στο Ρούστερ δεν συμπαθείτε. Απαγορεύει στα σχολεία να επιβάλλουν δίδακτρα επιπλέον του κουπονιού, για να διατηρείται η ισότητα ευκαιριών μεταξύ φτωχών και πλούσιων μαθητών. Δηλαδή δημιουργεί μια αγορά αλλά με δημόσια χρηματοδότηση. Άρα στην Ελλάδα θα δημιουργούσε αντίδραση ίσως μόνο στους καθηγητές, όχι στους γονείς. Στη Σουηδία οι σοσιαλδημοκρατικές ιδέες ηγεμονεύουν.

  5. Είχα την τύχη να επισκεφτώ ένα τέτοιο σχολείο σε μια επίσκεψη στη Σουηδία, στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού προγράμματος Comenius (ευτυχώς υπάρχουν και τέτοια για να μας ανοίξουν τα μάτια). Σε τίποτα δεν θύμιζε το Ελληνικό σχολείο. Μια τεράστια αίθουσα με τοίχους από υαλοπίνακες, μοντέρνο ντιζάιν, και καθαριότητα που ντρεπόσουν να πατήσεις. Σε κάθε γωνιά υπήρχε και ένας υπολογιστής με σύνδεση στο Ιντερνέτ. Παραδοσιακές αίθουσες διδασκαλίας με θρανία, πίνακα και σπόγγο δεν είδα. Πού και πώς γινόταν το μάθημα, δεν κατάλαβα. Προφανώς γινόταν σε αίθουσες που μοιάζαν με καθιστικό ή ίσως σε αμφιθέατρα για τις διαλέξεις. Το σχολείο είχε κουζίνα και μας προσφέρθηκε γεύμα φτιαγμένο από μαθητές που προφανώς εκπαιδεύονταν για να γίνουν μάγειροι. Τέλειο φαγητό! Αν υποθέσουμε οτι υπήρχε τέτοιο σχολείο στην Ελλάδα θα έπρεπε πάνω απ’ όλα να ξηλωθεί εξ ολοκλήρου το υπάρχον. Να αρχίσουμε από την αρχή. Να αλλάξουν νοοτροπία οι πολιτικές ηγεσίες πρώτα, τα στελέχη της Εκπαίδευσης έπειτα, οι Δημοτικές Αρχές (εφόσον αυτές επιχορηγούν τα σχολεία αυτά), οι καθηγητές (που θα έπρεπε να περάσουν από μια «γερή» επιμόρφωση, και να πάνε σπίτι τους, όσοι δεν μπορούν να προσαρμοστούν, οι γονείς και βέβαια οι μαθητές. Τέτοια αλλαγή όμως σε τόσο μεγάλη κλίμακα σε ένα κράτος με αρχαϊκές δομές και νοοτροπία 19ου αιώνα που η αλλαγή κόμματος στην εξουσία σημαίνει αυτομάτως και «κατάληψη» του κράτους από το κόμμα ακόμα και στο πιο χαμηλό επίπεδο δεν είναι εφικτή. Ισως σε 50 με 100 χρόνια. Έτσι λοιπόν, περιοριζόμαστε στο να συζητάμε στην αλλαγή του εξεταστικού, που ανακυκλώνεται ανα 10 χρόνια και ουσιαστικά παραμένει το ίδιο. Εξ ού και οι επιτροπές επί επιτροπών, οι φιλονικίες για την πρωτοκαθεδρία των κ.κ. καθηγητών Μπ. και Β. και φυσικά οι λυσώδεις αντιδράσεις των ποικιλώνυμων συντεχνιών. Καθένας για τους λόγους του. Και φυσικά ουτε λόγος για εθνική συννενόηση. Και μετά μου γράφετε για τα Kunskapsskolan…

Σχολιαστε