Ενα συγκεκριμένο οικονομικό σύστημα και καθεστώς μπορεί να ενθαρρύνει και να αναδεικνύει διάφορες (ή να καταπνίγει άλλες) εκδηλώσεις της ανθρώπινης συμπεριφοράς, όπως η διαφθορά, η απληστία, η αποξένωση, κτλ. Αλλωστε, κάτι τέτοιο το παραδέχεσαι στη δεύτερη παράγραφο του post σου, που κατά κάποιο τρόπο αναιρεί την πρώτη.

ΔΕν νομιζω οτι η διαφθορα ειναι μερος του καπιταλιστικου συστηματος ή του σοσιαλιστικου. Ειναι περισοτερο στην ανθρωπινη συμπεριφορα, και θα συμβη και στα δυο εξισου.

Ομως στο σοσιαλισμο λογο μεγαλυτερης αναγκης του κρατικου τομεα θα υπαρξει και μεγαλυτερη διαφθορα του αφου ειναι μεγαλυτερο(το κρατος) και σε μεγεθος και σε επιροη. Στον φιλελευθερισμο και δεν λεω καπιταλισμος διοτι καπιταλισμο μπορεις να εχεις και με κρατικο παραμβατισμο, δεν εχει τοσο μεγαλη διαφθορα δημοσιου τομεα αλλα η διαφθορα θα μεταφερθει στους μηχανισμους της αγορας αν και λογο ανταγωνισμου μερικες φορες η μια διαφθορα μηδενιζει την αλλη.

Xαίρομαι για την διευκρίνηση περί «εμπειρικής υπόθεσης». Λοιπόν, η εμπειρική υπόθεση αυτή έχει αμφισβητηθεί και μάλιστα με τεκμηριωμένες και επιστημονικές θέσεις και μπορούμε να επεκταθούμε επί του θέματος όσο θέλεις. Συνοπτικά, η ανάπτυξη της ελεύθερης κεφαλαιοκρατικής αγοράς αυξάνει μεν τον κοινωνικό πλούτο, αλλά με ασύμμετρα τρόπο και κατά συνέπεια διευρύνει τις κοινωνικές ανισότητες. Ενδεικτικά αντιγράφω από τους πρόσφατους Times: «THE WEALTH of the richest 1,000 people in Britain has more than trebled in the decade since Tony Blair came to power promising greater fairness, according to The Sunday Times Rich List, published today. The 260% rise in the wealth of Britain’s richest contrasts with a 120% average wealth increase for the population as a whole.» Παρόμοια στοιχεία για τη διεύρυνση του οικονομικού χάσματος μεταξύ των υψηλότερων και χαμηλότερων κοινωνικών τάξεων θα βρείς και σε άλλες καπιταλιστικές χώρες, συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ και της Ελλάδας. Επίσης, ισως να έχεις ακούσει και για το «νόμο της ανισόμετρης ανάπτυξης του καπιταλισμού», όπου αυτές οι ανισότητες στην ανακατανομή του κοινωνικού προϊόντος διευρύνεται, όχι μόνο ανάμεσα σε στρώματα της ίδιας κοινωνίας ή έθνους, αλλά και ανάμεσα σε διαφορετικά έθνη. Στον καπιταλισμό, ο πλούτος που παράγει η κοινωνία (και κατ’επέκταση τα έθνη) κατανέμεται ασύμμετρα και αντί του γενικού και αόριστου όρου «βελτίωση της ζωής του ανθρώπου», θα προτιμούσα τους όρους «σχετική εξαθλίωση» και «ανισόμετρη ανάπτυξη». Τα παραπάνω είναι αδιαμφισβήτητα και όχι η εμπειρική σου υπόθεση.

Επίσης, το θέμα της βελτίωση της ποιότητας ζωής θα το έκρινα και αντιμετώπιζα σε παγκόσμιο επίπεδο και όχι από τη σκοπιά μόνον των οικονομικά εύρωστων χωρών της δύσης. Το γενικά υψηλό μέσο όρο ευμάρειας των ΗΠΑ, παραδείγματος χάριν, παρά τις τεράστιες εσωτερικές κοινωνικές τους ανισότητες, οφείλεται τόσο στην αυξημένη οικονομική τους παραγωγικότητα, όσο και στην απρόσκοπτη ροή φτηνών πρώτων υλών και ενεργειακών πόρων από τη μιά, και τη διάθεση των προϊόντων τους από την άλλη, σε χώρες κάτω από την ιμπεριαλιστική τους ομπρέλλα.

Ως προς τη διαφθορά, θα ήταν καλό τόσο ο Tupy, όσο και εσύ, αν κάτι τέτοιο είναι δυνατόν (ίσως να μην είναι!), να την ορίσετε και οριοθετήσετε, αλλά και, κυρίως, ποσοτικοποιήσετε πριν από οποιουσδήποτε συσχετισμούς με την «ελευθερία της αγοράς», ωστε να συζητάμε και συνεννοούμαστε σε επιστημονική και όχι ψυχολογική ή αφηρημένη βάση. Για παράδειγμα, το πόσα τσέπωσε κάποιος Σλοβάκος υπουργός, μπορεί να ωχριούν μπροαστά στα κέρδη της Halliburton και τις απολαβές του Cheney από τον πόλεμο του Ιράκ ή του Richard Perle από την υποθεση με την Global Crossing, κοκ (Βλέπεις χρησιμοποιώ παραδείγματα από τη μητρόπολη της ελεύθερης οικονομίας, όπου η διαφθορά ανάμεσα σε πολιτικούς θα έπρεπε να μην υφίστατο καν.)

Η γραφική παράσταση του Τupy από το Frazer Institute, έχει στο οριζόντια άξονα «οικονομική ελευθερία» και στον κάθετο «corruption perception index» και ένας θεός ξέρει πως έκαστο ορίζεται και μετρείται. Αν ρωτούσες έμενα τον απλοϊκό για τη «διαφθορά» και τη διασύνδεση της με την καπιταλιστική οικονομία, θα σου απαντούσα ότι, έτσι ή αλλιώς, ο καπιταλισμός είναι από τη φύση του διεφθαρμένο σύστημα, γιατί το κεφαλαιακό κέρδος απορρέει από την εκμετάλλευση της ανθρώπινης εργασίας από άνθρωπο. Και η παραγωγή κέρδους, ως γνωστόν, είναι ο ένας και μοναδικός λόγος ύπαρξης του κεφάλαιου.

Η καιρια ερωτηση ειναι θα επιθυμουσαν οι πολιτες στη συγκεκριμενη χωρα να επιστρεψουν στο παλιο πολιτευμα του κουμουνισμο. Το οτι ψηφισαν σοσιαλιστικα κομματα δεν σημαινει απαραιτητα οτι δεν ειναι ευχαριστημενοι απο το ανοιγμα της αγορας και τον φιλελευθερισμο, απλως δεν πιστευουν στα εκτελεστικα οργανα αυτου. Τιποτα ποιο λογικο σε μια δημοκρατια με περιθωρια επιλογης. ας θυμηθουμε οτι και οι συντηριτικοι στην Αγγλια χασανε απο τον κυριο Μπλερ ο οποιος αν και σοσιαλιστης(λογο κομματος) ακουλουθησε τα μονοπατια της ελευθερης οικονομιας με επιτυχια.

Επίσης, ενώ ένας ιδιώτης μπορεί να αποτελεί συνεργός του κράτους στην διαφθορά, οι ιδιώτες σαν σύνολο, εάν συμμετέχουν σε ελεύθερη αγορά, αποτελούν σημαντικό αντίβαρο στην διαφθορά. Αυτό είναι το νόημα του επιχειρήματος του Tupy που επικρίνεις στο τέλος του σχόλιου σου, ότι δηλαδή η ιδιωτική ελευθερία στο επίπεδο της συνολικής αγοράς δρα κόντρα στην διαφθορά και αυτό παρ’όλο που η μεμονωμένη ελευθερία κάποιου ιδιώτη μπορεί τετριμμένα να αποτελεί αιτία για μεμονωμένα στιγμιότυπα διαφθοράς. Αντίθετα το κράτος με τις τεράστιες ικανότητες δαπανών του αποτελεί τεράστιο πόλο έλξης και κινητροδότη της διαφθοράς παρ’όλο που με τετριμμένο τρόπο «καταφέρνει» να ελέγχει ασφυκτικά όσους ούτως ή άλλως δεν είναι διεφθαρμένοι.

Συνοψίζοντας, η ελεύθερη αγορά δεν προσφέρει «πρόσφορο έδαφος» για την εξάπλωση της διαφθοράς περισσότερο απ’ότι προσφέρει πρόσφορο έδαφος σε όλες τις ανθρώπινες συμπεριφορές (που κάποιες εγκρίνουμε και κάποιες πάλι όχι). Μάλιστα, όχι μόνο η ελεύθερη αγορά δεν είναι ικανή συνθήκη για την διαφθορά (αυτή είναι το κράτος) αλλά είναι και αντίβαρο σε αυτήν. Σε συνδιασμό με τον πλήρη σεβασμό στα ατομικά δικαιώματα η ελευθερή αγορά μπορεί να αποτελεί ικανή συνθήκη για την ουσιαστική καταπολέμηση της διαφθοράς.

Για να δούμε όμως… Ο Tupy αποδίδει τη μείωση της επιρροής του φιλελευθερισμού και την ανάδειξη του λαϊκισμού στη διαφθορά, ένα επιχείρημα που στην ουσία του είναι κυκλικό. Δηλαδή, η διαφθορά εξαπλώθηκε ενώ η επιρροή του φιλελευθερισμού ήταν ακόμα ισχυρή; Η κάτι δεν πήγε καλά στη πορεία της φιλελευθεροποίησης αυτών των οικονομιών;

Δεύτερο, από που κι ως που αυτή η διαδικασία και η κατάκτηση του holy grail της ελεύθερης αγοράς δεν παρέχει πρόσφορο έδαφος για την εξάπλωση της διαφθοράς; Αααα… O Tupy μιλάει για «κυβερνητική διαφθορά» και υποθέτω ότι εννοεί πολλά τεινά, που όμως δεν τα αναφέρει με το όνομα τους. Θα τα αναφέρω εγώ: ξεπούλημα του κοινωνικού πλούτου στην ατομική ιδιοχτησία και τις πολυεθνικές (φυσικά, με μικρά αντάλλαγματα για τους μεσάζοντες-κατόχους της πολιτικής και νομοθετικής εξουσίας), διευκολύνσεις στα μονοπώλια της δύσης και του αμερικανοευρωπαϊκού ιμπεριαλισμού (ναί, αυτών των δυνάμεων της ελεύθερης καπιταλιστικής αγοράς), έναντι βέβαια μιζών και δώρων, σκανδαλώδεις συμβάσεις, πάντα με ανάλογα υλικά ανταλλάγματα-προμήθειες, κτλ.

Να όμως που ο Τupy μας πετάει ένα γράφημα, το οποίο δείχνει ότι η «οικονομική ελευθερία» συσχετίζεται με χαμηλά επίπεδα «διαφθοράς». Αλήθεια; Μήπως όμως η σχετική οικονομική φτώχια συσχετίζεται περισσότερο με τη (κρατική-κυβερνητική, υποθέτω) διαφθορά απ΄ ο,τι η «οικονομική ελευθερία»; Γιατί όποτε μιλάμε για «διαφθορά» και τον τρόπο που την αντιλαμβανόμαστε, λείπει πάντα το άλλο μέρος της συναλλαγής, που είναι το κεφάλαιο και ο ιμπεριαλισμός του; Αραγε διαφθορά (εκτός και εντός της πολιτικής εξουσίας) δεν υφίσταται στον ίδιο βαθμό στις μητρόπολεις της ελεύθερης αγοράς; Αν αυτή τη διαφθορά την ποσοτικοποιούσαμε με μονεταριστικά μεγέθη, μήπως θα ξεπερνούσε τη «κυβερνητική διαφθορά» στις φτωχότερες χώρες; Να αναφέρω ονόματα και παραδείγματα;