- e-rooster.gr - http://e-rooster.gr -

Παρέμβαση ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας

Σήμερα το πρωϊ κατατέθηκε από τους πληρεξούσιους δικηγόρους παρέμβαση υπέρ του κύρους των διοικητικών πράξεων ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας:

EΝΩΠΙΟΝ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ

Π Α Ρ Ε Μ Β Α Σ Η
(άρθρο 49 π.δ. 18/1989)

1. Φώτη Περλικού του Παναγιώτη, κατοίκου Πειραιώς,
2… 8…
9. Σπυρίδωνος Ντόβα του Αθανασίου, κατοίκου Αθηνών,
10….
11. Ευστρατίου Κατάκου του Γεωργίου, κατοίκου Αθηνών,
12. Αναστασίου Αβραντίνη του Ιωάννη, κατοίκου Αθηνών,
13. Αθανασίου Τσιούρα του Δημητρίου, κατοίκου Αθηνών,

Υ Π Ε Ρ

Του κύρους των πράξεων που έχουν προσβληθεί με την υπ’ αριθμόν καταθέσεως 6567/2008 αίτηση αναιρέσεως ενώπιον του Δικαστηρίου Σας, ήτοι:
1. Της υπ’ αριθμόν 1119/ 29.8.2008 αναθεωρήσεως πολεοδομικής αδείας της Διευθύνσεως Πολεοδομίας Αθηνών
2. Της υπ’ αριθμόν 100391/ 29.8.2008 Κοινής Υπουργικής αποφάσεως των κ.κ. Υπουργών Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων, Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και Πολιτισμού
3. Κάθε άλλης συναφούς και παρεπομένης πράξεως και παραλείψεως της Διοικήσεως, διά της οποίας αποφασίζεται και εγκρίνεται η έκδοση οικοδομικής αδείας για την κατασκευή και λειτουργία κτηριακού συγκροτήματος πολλαπλών χρήσεων με υπόγειο σταθμό αυτοκινήτων στο Οικοδομικό Τετράγωνο 45 Α του Βοτανικού στο Δήμο Αθηναίων (περιοχή «Ελαιώνας»)

Κ Α Τ Α

1… (ακολουθούν τα 130 ονόματα όσων υπέγραψαν την γνωστή προσφυγή να σταματήσουν τα έργα)

Παρεμβαίνουμε υπέρ του κύρους των διοικητικών πράξεων που προσβάλλονται με την υπ’ αριθμόν καταθέσεως 6567/ 27.10.2008 αίτηση ακυρώσεως ενώπιον του Δικαστηρίου Σας, δικάσιμος για τη συζήτηση της οποίας ορίσθηκε η 6 Μαρτίου 2009.
Οι παρεμβαίνοντες είμαστε κάτοικοι του Πολεοδομικού Συγκροτήματος Αθηνών και, ειδικότερα, οι δεύτερος, ένατος, ενδέκατος, δωδέκατος και δέκατος τρίτος από εμάς εργαζόμαστε ή κατοικούμε πλησίον των περιοχών (Βοτανικός και Αμπελόκηποι – περιοχή γηπέδου Παναθηναϊκού), της οποίας η αναβάθμιση επιδιώκεται με την εφαρμογή των διατάξεων του ν. 3481/2006 (άρθρα 11 και 12) και των διοικητικών πράξεων που εκδίδονται κατά εξουσιοδότηση των ως άνω διατάξεων, στις οποίες περιλαμβάνονται και οι προσβαλλόμενες πράξεις. Έχουμε, συνεπώς, έννομο συμφέρον για τη διατήρηση της ισχύος των προσβαλλομένων πράξεων, καθώς δι’ αυτών θα επιτευχθεί η αναβάθμιση του περιβάλλοντος στις περιοχές μας, αλλά και στο ευρύτερο πολεοδομικό συγκρότημα Αθηνών – Πειραιώς, περιβάλλον στο οποίο ζούμε και εργαζόμαστε καθημερινά.
Η αίτηση ακυρώσεως που έλαβε αριθμό καταθέσεως 6567/ 27.10.2008 περιέχει λόγους, οι οποίοι προσβάλλουν κατά κύριο λόγο τη συνταγματικότητα και τη συμβατότητα με το κοινοτικό δίκαιο των προσβαλλομένων πράξεων, καθώς και των άρθρων 11 και 12 ν. 3481/2006, επί των οποίων οι προσβαλλόμενες πράξεις στηρίχθηκαν. Πέρα από αυτές τις αιτιάσεις, η υπ’ αριθμόν 6567/ 2008 αίτηση ακυρώσεως προσβάλλει τις προσβαλλόμενες πράξεις, καθώς και τις εξουσιοδοτικές αυτών διατάξεις, και ως ασύμβατες με προγενέστερους νόμους και κανονιστικές πράξεις. Με αυτό το περιεχόμενο, όμως, η υπ’ αριθμόν 6567/ 2008 αίτηση ακυρώσεως είναι μη νόμιμη και πρέπει να απορριφθεί στο σύνολό της, καθώς οι προσβαλλόμενες πράξεις και οι εξουσιοδοτικές διατάξεις είναι συμβατές με το Σύνταγμα και το κοινοτικό δίκαιο, ενώ δεν μπορούν να ελεγχθούν ως προς τη συμβατότητά τους με άλλες, ίσης ή κατώτερης τυπικής ισχύος, διατάξεις. Είναι επίσης μη νόμιμοι, και άρα απορριπτέοι, οι λόγοι που περιέχονται στην αίτηση ακυρώσεως, διά των οποίων ζητείται να υποκαταστήσει το Δικαστήριό Σας με την απόφασή του την επί της ουσίας κρίση των διοικητικών οργάνων σχετικά με τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις των επιχειρούμενων εργασιών. Αναλυτικότερα:

1. Η νομιμότητα των προσβαλλομένων πράξεων μπορεί να ελεγχθεί μόνο για τη συμβατότητά τους με το ν. 3481/2006, καθώς και υπερνομοθετικές διατάξεις (Σύνταγμα, κοινοτικό δίκαιο)

Οι προσβαλλόμενες διοικητικές πράξεις έχουν εκδοθεί κατ’ εξουσιοδότηση των άρθρων 11 και, κυρίως, 12 ν. 3481/2006. Η παρ. 5 του άρθρου 12 ν. 3481/2006 ορίζει: «Οι παραπάνω διατάξεις είναι ειδικές και κατισχύουν οποιωνδήποτε άλλων διαφορετικών ρυθμίσεων, οι οποίες καταργούνται». Από τη διάταξη αυτή προκύπτει ότι με το άρθρο 12 ν. 3481/2006 καθιερώνεται, κατά σαφή επιλογή του νομοθέτη, ένα εξειδικευμένο πολεοδομικό – χωροταξικό καθεστώς στις περιοχές που περιγράφονται στο άρθρο 12, ήτοι στο Ο.Τ. 22 της περιοχής 69 του Δήμου Αθηναίων επί της Λεωφόρου Αλεξάνδρας και το τέως Ο.Τ. 45 της Πολεοδομικής Ενότητας Ελαιώνα του Δήμου Αθηναίων (το οποίο διασπάται σε νέα οικοδομικά τετράγωνα: το Ο.Τ. 45α και το ενοποιημένο Ο.Τ. 45-46-50). Στο πλαίσιο αυτό καθιερώνονται ειδικοί όροι δόμησης για τις περιοχές αυτές, καθώς και ειδικός συντελεστής δόμησης.
Η σαφής πρόθεση του νομοθέτη για την επιλογή του συγκεκριμένου τρόπου αναπλάσεως προκύπτει και από την εισηγητική έκθεση της τροπολογίας, με την οποία προτάθηκε η εισαγωγή δύο άρθρων στον υπό συζήτηση νομοσχέδιο με τίτλο «Τροποποιήσεις στη νομοθεσία για το Εθνικό Κτηματολόγιο, την ανάθεση και εκτέλεση συμβάσεων έργων και μελετών και άλλες διατάξεις». Πρόκειται για μια στοχευμένη μητροπολιτική παρέμβαση, στρατηγικής σημασίας, με διπλό στόχο: αφ’ ενός να συγκεκριμενοποιηθεί το πρόγραμμα ενοποίησης των χώρων πρασίνου και να επιτευχθούν οι γενικοί στόχοι ανάπλασης της περιοχής Αμπελοκήπων• αφ’ ετέρου να καθιερωθεί η περιοχή Βοτανικού ως νέος πόλος πολλαπλών λειτουργιών και να ενταχθεί αρμονικά στην πόλη.
Η συγκεκριμένη παρέμβαση οφείλεται στη διαπίστωση ότι η περιοχή του Βοτανικού και, ειδικότερα, του Ελαιώνα είναι ιδιαιτέρως υποβαθμισμένη και με τις προτεινόμενες σύγχρονες αθλητικές, εμπορικές και πολιτιστικές χρήσεις, παράλληλα με τη δημιουργία χώρων πρασίνου και με την ενοποίηση με τους ευρύτερους χώρους αναψυχής, η περιοχή θα εξυγιανθεί και θα αναβαθμισθεί. Όπως προκύπτει από την ίδια εισηγητική έκθεση, η κατάληξη στη συγκεκριμένη λύση έγινε μετά από πολυετή διερεύνηση και άλλων εναλλακτικών τρόπων/ προτάσεων για την πιθανή μετεγκατάσταση του γηπέδου του Παναθηναϊκού, μετεγκατάσταση, η οποία θα είχε ως αποτέλεσμα την απελευθέρωση χώρου για την ανάπλαση της περιοχής Αμπελοκήπων.
Είναι, δηλαδή, συνειδητή επιλογή για την ειδική διαμόρφωση ενός μέρους του συνόλου που καλύπτεται από το Ρυθμιστικό Σχέδιο Αθήνας. Μετά από συνεκτίμηση όλων των σχετικών παραγόντων ο νομοθέτης έκρινε ως πλέον κατάλληλη για την αναμόρφωση του περιβάλλοντος τη «διπλή ανάπλαση» υπό τη μορφή που της δόθηκε με τα άρθρα 11 και 12 ν. 3481/2006. Μάλιστα, όπως προκύπτει από την εισηγητική έκθεση, η επιλογή του Βοτανικού και του Ελαιώνα συνάντησε τη μεγαλύτερη δυνατή κοινωνική συναίνεση και αποδοχή σε σχέση με τις άλλες λύσεις που είχαν κατά καιρούς εξετασθεί.
Από τα παραπάνω, προκύπτει ότι η επιλογή του νομοθέτη να αποστεί από τις γενικές ρυθμίσεις του Ρυθμιστικού Σχεδίου Αθήνας και των λοιπών ισχυόντων νόμων, προκειμένου να επιτύχει τη σχεδιασμένη και συγκροτημένη στρατηγική παρέμβαση με τη «διπλή ανάπλαση» των περιοχών Αμπελοκήπων και Βοτανικού/ Ελαιώνα είναι συνειδητή. Για το λόγο αυτό, ακριβώς, και γίνεται ρητή μνεία στο νομοθετικό κείμενο ότι οι διατάξεις του άρθρου 12 ν. 3481/2006 υπερισχύουν όλων των προηγηθεισών.
Συνέπεια αυτής της ρητής νομοθετικής ρύθμισης είναι ότι η νομιμότητα των προσβαλλομένων πράξεων μπορεί να κριθεί μόνο σε σχέση με τα άρθρα 11 και 12 ν. 3481/2006, το π.δ. της 20.9.1995 ειδικώς όσον αφορά τους χώρους σταθμεύσεως και την τήρηση των διαδικασιών του άρθρου 4 § 1 περ. δβ’ ν. 1650/1986 και 6 § 3 εδ. γ’ ν. 2947/2001, διατάξεις στις οποίες παραπέμπει ρητώς το άρθρο 12 ν. 3481/2006. Ως εκ τούτου, οι προβαλλόμενοι λόγοι ακυρώσεως που στηρίζονται στην παράβαση άλλων διατάξεων, είτε τυπικών νόμων, είτε κανονιστικών πράξεων, δεν είναι νόμιμοι και πρέπει να απορριφθούν. Ομοίως, οι διατάξεις του άρθρου 12 ν. 3481/2006 μπορούν να κριθούν παρεμπιπτόντως μόνο για τη συμβατότητά τους προς νόμους ανώτερης τυπικής ισχύος, δηλαδή κυρίως το άρθρο 24 του Συντάγματος και το κοινοτικό δίκαιο, στο βαθμό που αυτό θα ήταν εφαρμοστέο. Έτσι, το Δικαστήριό Σας πρέπει να απορρίψει: α. τον πρώτο λόγο ακυρώσεως, στο βαθμό που γίνεται επίκληση ασυμβατότητας των προσβαλλομένων πράξεων με το ν. 1515/1985, β. τον τρίτο λόγο ακυρώσεως, καθώς δι’ αυτού προβάλλεται η αντίφαση μεταξύ των άρθρων 11 και 12 ν. 3481/2006 (αφού είναι σαφές και από την παρ. 5 του άρθρου 12 ότι αυτό υπερισχύει ως ειδικότερο), γ. τον τέταρτο λόγο ακυρώσεως, στο βαθμό που δι’ αυτού προβάλλεται η αντίθεση των άρθρων 11 και 12 ν. 3461/2006 στο π.δ. της 20.9.1995, όχι όμως για λόγο που αφορά τον καθορισμό των υπογείων και υπεργείων θέσεων σταθμεύσεως, δ. τον πέμπτο λόγο ακυρώσεως, στο βαθμό που δι’ αυτού προβάλλεται αντίθεση των άρθρων 11 και 12 ν. 3481/2006 με τις διατάξεις του άρθρου 10 ν. 2742/1999, ε. τον έβδομο λόγο ακυρώσεως, καθώς δι’ αυτού προβάλλεται αντίθεση των προσβαλλομένων διοικητικών πράξεων με τις διατάξεις του ν. 3044/2002, στ. τον ενδέκατο λόγο ακυρώσεως, καθώς δι’ αυτού προβάλλεται αντίθεση των προσβαλλομένων διοικητικών πράξεων με τις διατάξεις των άρθρων 3 § 2 και 4 § 3 π.δ. 230/1993. Ομοίως, πρέπει να απορρίψει όλους τους λόγους ακυρώσεως, οι οποίοι προβάλλουν ότι μη νομίμως δεν συνετάγη μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων πριν από τη σχετική νομοθετική παρέμβαση.

2. Η διπλή ανάπλαση των περιοχών Βοτανικού και Αμπελοκήπων, όπως πραγματοποιείται με τα άρθρα 11, 12 ν. 3481/2006, είναι συμβατή με το άρθρο 24 του Συντάγματος

α. Επιτρεπτή η θέσπιση ρυθμίσεων χωροταξικού σχεδιασμού με τυπικό νόμο
Το Δικαστήριό Σας έχει κρίνει ότι είναι επιτρεπτή η θέσπιση ατομικών ρυθμίσεων χωροταξικού και πολεοδομικού σχεδιασμού με τυπικό νόμο μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις και, επομένως, οι λόγοι που επιβάλλουν την ανωτέρω απόκλιση και οι οποίοι ανάγονται όχι στη διαδικασία ψηφίσεως του νόμου, αλλά στις προϋποθέσεις ασκήσεως της νομοθετικής λειτουργίας πρέπει να προκύπτουν από τις προπαρασκευαστικές εργασίες του νόμου (ΟλΣτΕ 1847/2008). Από τις προπαρασκευαστικές εργασίες και, ειδικότερα, από την αιτιολογική έκθεση της τροπολογίας, διά της οποίας προτάθηκαν τα δύο άρθρα που απετέλεσαν τα άρθρα 11 και 12 ν. 3481/2006, προκύπτει επαρκώς ο λόγος, για τον οποίο επελέγη η θέσπιση ρυθμίσεων με τυπικό νόμο.
Συγκεκριμένα, γίνεται αναφορά στις πολλές προσπάθειες που είχαν γίνει στο παρελθόν αλλά και στην κρισιμότητα της παρεμβάσεως. Στη σελίδα 5 η αιτιολογική έκθεση, υπό τον τίτλο «Επείγον Διαδικασίας», αναφέρει: «Η κρίσιμη και στρατηγικού χαρακτήρα παρέμβαση στην περιοχή του γηπέδου της Λ. Αλεξάνδρας για την προώθηση του προγράμματος ενοποίησης αστικών χώρων πρασίνου από Λυκαβηττό έως Τουρκοβούνια, ενώ έχει ολοκληρωθεί από πλευράς διαδικασιών, καθυστερεί και εμποδίζεται λόγω της απαίτησης άμεσης μετεγκατάστασης του γηπέδου. Λόγω του μεγέθους, της σημασίας και των ειδικών απαιτήσεων και επιπτώσεων αυτής της μετεγκατάστασης απαιτείται η προώθηση αυτής της εγκατάστασης με ειδικές και πρωτότυπες διαδικασίες που ξεφεύγουν των τυπικών πλαισίων που προβλέπει η υφιστάμενη νομοθεσία».
Επομένως, προκύπτει σαφώς από τις προπαρασκευαστικές εργασίες ότι ακολουθείται συγκεκριμένη στρατηγική επιλογή για την ενοποίηση των αστικών χώρων πρασίνου, η οποία έχει εφαρμοσθεί και στο παρελθόν. Ειδικά ως προς την ένταξη της περιοχής της Λ. Αλεξάνδρας στην ενοποίηση αυτή, με δεδομένη την ύπαρξη του γηπέδου του Π.Α.Ο. και την ανάγκη για μετεγκατάσταση του γηπέδου αυτού, κρίθηκε από το νομοθέτη ότι το μέγεθος της παρέμβασης επέβαλε την πρόβλεψη ειδικών και πρωτότυπων διαδικασιών. Απαιτήθηκε, δηλαδή, παρέκκλιση από το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο (κυρίως ν. 1515/1985 και ν. 1650/1986), προκειμένου να υλοποιηθεί η γενικότερη στρατηγική, αλλά και η συγκεκριμένη παρέμβαση. Στο πλαίσιο αυτό, η απαιτούμενη παρέκκλιση θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί μόνο με τυπικό νόμο.
Πρέπει να σημειωθεί ότι η ρύθμιση αυτή ήταν αποτέλεσμα πολλών διαβουλεύσεων και έγινε αφού εξετάσθηκαν πολλές εναλλακτικές προτάσεις. Στη σελ. 2 η αιτιολογική έκθεση μνημονεύει/ υπενθυμίζει κάποιες από τις εναλλακτικές αυτές προτάσεις (Γουδί, Αττικό άλσος, Ελληνικό κ.λπ.). Ο δημόσιος διάλογος ήταν ιδιαιτέρως έντονος αναφορικά με τη μετεγκατάσταση του γηπέδου του Π.Α.Ο. και την αντίστοιχη απελευθέρωση του χώρου του, στην περιοχή Αμπελοκήπων, και την τροπή του σε χώρο πρασίνου. Πρόκειται, δηλαδή, για μια στρατηγική απόφαση, την οποία επεκύρωσε το νομοθετικό σώμα, και η οποία ελήφθη κατόπιν έντονου κοινωνικού διαλόγου• και, βεβαίως, η υλοποίηση μιας απόφασης της Πολιτείας, η οποία υποβλήθηκε στο διάλογο αυτό δεν θα μπορούσε να γίνει με πιο χαρακτηριστικό τρόπο, από την ψήφιση νόμου από την Εθνική Αντιπροσωπεία.
Εξ άλλου, από την αιτιολογική έκθεση προκύπτουν και όλες οι διαδικασίες που έγιναν, προκειμένου να καταλήξει το νομοθετικό σώμα στην υιοθετηθείσα επιλογή. Ως παραρτήματα της προτεινόμενης ρύθμισης περιλαμβάνονται (βλ. και σελ. 3 της αιτιολογικής έκθεσης): Περιβαλλοντική έκθεση, στην οποία αναφέρονται και οι εναλλακτικές θέσεις που είχαν εξετασθεί για τη μετεγκατάσταση του γηπέδου και κυρίως οι επιπτώσεις του όλου προγράμματος στην περιοχή του, κυκλοφοριακή προμελέτη για την κατ’ αρχήν θεώρηση και ρύθμιση των κυκλοφοριακών απαιτήσεων του προγράμματος, κτηματογραφική μελέτη και γεωτεχνική έρευνα. Έτσι, ικανοποιείται και η προϋπόθεση που έχει θέσει η νομολογία του Δικαστηρίου Σας (βλ., ενδ., ΣτΕ 1151/2007), κατά την οποία της νομοθετικής ρυθμίσεως θα πρέπει να έχει προηγηθεί ειδική σχετική επιστημονική μελέτη.

β. Ο ακυρωτικός έλεγχος των επιπτώσεων είναι οριακός
Το Δικαστήριό Σας, κατά παγία νομολογία του, έχει δεχθεί ότι ο έλεγχος του ακυρωτικού δικαστή ως προς τη συμβατότητα μιας χωροταξικής ρύθμισης με το άρθρο 24 § 2 του Συντάγματος είναι οριακός, περιοριζόμενος στον έλεγχο των τυπικών προϋποθέσεων και της αιτιολογίας των σχετικών πράξεων και εξερχόμενος του οριακού αυτού χαρακτήρα μόνο σε περιπτώσεις ρυθμίσεων ή διοικητικών πράξεων που προδήλως οδηγούν στην υποβάθμιση του περιβάλλοντος. Συγκεκριμένα, «ο δικαστικός έλεγχος της τήρησης των κανόνων αυτών είναι οριακός και έχει ως περιεχόμενο την έρευνα του ζητήματος αν η ρύθμιση στηρίζεται σε επιστημονικά δεδομένα, χωρίς να εκτείνεται στον ουσιαστικό έλεγχο της ορθότητας των επιλογών και σταθμίσεων του νομοθέτη ή της κανονιστικής διοικήσεως» (ΣτΕ 1567/2005).
Ή, με ελαφρώς διαφορετική διατύπωση: «Ειδικότερα, κατά την άσκηση του ακυρωτικού ελέγχου, στον οποίο περιλαμβάνεται και η πλάνη περί τα πράγματα, ο δικαστής εξετάζει, μεταξύ άλλων, αν η μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων, που αποτελεί το βασικό μέσο εφαρμογής της αρχής της προλήψεως και προφυλάξεως, ανταποκρίνεται προς τις απαιτήσεις του νόμου και αν το περιεχόμενό της είναι επαρκές ώστε να παρέχεται στα αρμόδια διοικητικά όργανα η δυνατότητα να διακριβώνουν και αξιολογούν τους κινδύνους και τις συνέπειες του έργου ή της δραστηριότητας και να εκτιμούν αν η πραγματοποίησή του είναι σύμφωνη με τις διατάξεις της οικείας νομοθεσίας και τις συνταγματικές επιταγές, καθώς και αν το προσδοκώμενο όφελος τελεί σε σχέση αναλογίας με την τυχόν επαπειλούμενη βλάβη του φυσικού περιβάλλοντος. Η ευθεία, όμως, αξιολόγηση εκ μέρους του δικαστή των συνεπειών ορισμένου έργου ή δραστηριότητος και η κρίση αν η πραγματοποίησή του αντίκειται στην αρχή της βιώσιμης αναπτύξεως εξέρχονται των ορίων του ακυρωτικού ελέγχου διότι προϋποθέτουν διαπίστωση πραγματικών καταστάσεων, διερεύνηση τεχνικών θεμάτων, ουσιαστικές εκτιμήσεις και στάθμιση στηριζόμενη στις εκτιμήσεις αυτές. Κατ’ ακολουθίαν, παράβαση της αρχής της βιώσιμης αναπτύξεως μπορεί να ελεγχθεί ευθέως από τον ακυρωτικό δικαστή μόνον αν από τα στοιχεία της δικογραφίας και με βάση τα διδάγματα της κοινής πείρας προκύπτει ότι η προκαλούμενη από το έργο ή τη δραστηριότητα βλάβη για το περιβάλλον είναι μη επανορθώσιμη ή είναι προφανώς δυσανάλογη με το προσδοκώμενο όφελος και έχει τέτοια έκταση και συνέπειες, ώστε προδήλως να αντιστρατεύεται την ανωτέρω συνταγματική αρχή (πρβλ. ΟλΣτΕ 613/2002, 3478/2000)» (ΣτΕ 2059/2007).
Ο ακυρωτικός δικαστής, δηλαδή, δεν έχει αρμοδιότητα να υποκαταστήσει τα αρμόδια τεχνοκρατικά όργανα, τα οποία έχει αξιοποιήσει η Διοίκηση ή η νομοθετική εξουσία και, οπωσδήποτε, δεν μπορεί να εκφέρει ο ίδιος κρίσεις τεχνοκρατικές. Το Δικαστήριό Σας, με άλλα λόγια, αυτοπεριορίζεται, δεδομένης και της αρχής της διακρίσεως των λειτουργιών (άρθρο 26 Σ) και αρκείται σε έλεγχο αιτιολογίας και διαδικασιών, όχι αποτελέσματος. Αντίθετη άποψη θα είχε ως αποτέλεσμα να μπορεί να αμφισβητηθεί σε ακυρωτική διαδικασία οποιαδήποτε τεχνοκρατική κρίση της Διοικήσεως με αποτέλεσμα την πλήρη παράλυση των κρατικών λειτουργιών. Ειδικά, μάλιστα, σε ζητήματα τα οποία απαιτούν εντελώς εξειδικευμένη γνώση και συνδυασμό πολλών επιστημών, όπως τα ζητήματα του περιβάλλοντος, το Δικαστήριό Σας παγίως απαιτεί να διαπιστώσει ότι έχουν αξιοποιηθεί οι σχετικές επιστήμες από το νομοθέτη και τη Διοίκηση και, εφ’ όσον κάτι τέτοιο έχει συμβεί, δεν εισέρχεται στην ουσία των κρίσεων των επιστημονικών αυτών οργάνων. Μόνον, εν όψει της υποχρέωσης προστασίας του περιβάλλοντος από όλα τα κρατικά όργανα, συμπεριλαμβανομένων και των Δικαστηρίων, ο ακυρωτικός δικαστής παρεμβαίνει σε ακραίες περιπτώσεις, όταν δηλαδή η επιβάρυνση του περιβάλλοντος είναι πρόδηλη.
Με τον ίδιο συλλογισμό, οι φερόμενες πλημμέλειες της προσβαλλομένης Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων που προβάλλονται με την αίτηση ακυρώσεως ενώπιον του Δικαστηρίου Σας αφορούν ουσιαστική κρίση, ο έλεγχος της οποίας δεν εντάσσεται στην αρμοδιότητα του ακυρωτικού Δικαστή και πρέπει, για το λόγο αυτό, να απορριφθούν ως λόγοι ακυρώσεως της προσβαλλομένης ΜΠΕ.

γ. Ο νομοθέτης του ν. 3481/2006 πραγματοποίησε τις απαιτούμενες από τα άρθρα 22 § 1, 24 § 2 και 106 Σ σταθμίσεις
Όπως προκύπτει και από τις προπαρασκευαστικές εργασίες για τα άρθρα 11 και 12 ν. 3481/2006, αλλά και το δημόσιο διάλογο που είχε προηγηθεί επί διετία, τουλάχιστον, πριν από την ψήφιση του ν. 3481/2006, η επιλογή του νομοθέτη για τη στρατηγική παρέμβαση διαμέσου της διπλής αναπλάσεως Βοτανικού – Λ. Αλεξάνδρας ήταν αποτέλεσμα της σταθμίσεως των συνεπειών που μια τέτοια παρέμβαση θα έχει τόσο στο περιβάλλον, όσο και στη ζωή των κατοίκων της περιοχής. Επίσης, ελήφθησαν υπ’ όψει τόσο η κατάσταση πλήρους εγκατάλειψης που επικρατεί στην περιοχή Βοτανικού, όσο και η επίδραση που θα έχουν οι νέες χρήσεις γης, όπως διαμορφώνονται βάσει του ν. 3481/2006. Έγινε, δηλαδή, η δέουσα στάθμιση κατά τον τρόπο που επιτάσσει η νομολογία του Δικαστηρίου Σας.
Συγκεκριμένα, το Δικαστήριό Σας έχει θεωρήσει ως βασικό κριτήριο επιλογής την «… εξυπηρέτηση της λειτουργικότητας και της αναπτύξεως των οικισμών και η εξασφάλιση των καλλίτερων δυνατών όρων διαβιώσεων των κατοίκων, οι οποίες προϋποθέτουν και την ύπαρξη βασικών έργων υποδομής (πρβλ. ΟλΣτΕ 1528/2003, 1567/2005)» (ΟλΣτΕ 123/2007, ΣτΕ 1151/2007). Εξ άλλου, «τα όργανα της νομοθετικής και εκτελεστικής εξουσίας οφείλουν, κατά την έννοια της ανωτέρω διατάξεως (ενν. άρθρο 24 § 2 Σ), ερμηνευομένης εν όψει και των άρθρων 106 και 22 παρ. 1 του Συντάγματος, να σταθμίζουν και άλλους παράγοντες αναγόμενους στο γενικότερο εθνικό και δημόσιο συμφέρον, όπως είναι εκείνοι που σχετίζονται με τους σκοπούς της οικονομικής αναπτύξεως, της αξιοποιήσεως του εθνικού πλούτου, της ενιστύχεως της περιφερειακής αναπτύξεως και της εξασφαλίσεως εργασίας στους πολίτες, δηλαδή σκοπούς για τους οποίους λαμβάνεται πρόνοια στο Σύνταγμα και, συγκεκριμένα, στα προαναφερόμενα άρθρα 106 και 22 παρ. 1» (ΣτΕ 2059/2007). Η λήψη υπ’ όψει και των παραγόντων αυτών προκύπτει όχι μόνο από τα πρακτικά της Βουλής και την αιτιολογική έκθεση, αλλά και από το δημόσιο διάλογο που προηγήθηκε της ψηφίσεως του ν. 3481/2006.
Μάλιστα, από την αιτιολογική έκθεση προκύπτουν και τα ειδικότερα στοιχεία της σταθμίσεως που απαιτεί το Δικαστήριό Σας (βλ. την ως άνω ΣτΕ 2059/2007): «Σε κάθε, πάντως, περίπτωση πρέπει, προκειμένου η στάθμιση αυτή να γίνεται κατά τρόπο ανταποκρινόμενο στην ανάγκη προστασίας των εκατέρωθεν διακυβευομένων εννόμων αγαθών, να εκτίθενται και να συνεκτιμώνται κατά τρόπο επαρκή αφ’ ενός μεν ο τρόπος και η μέθοδος κατασκευής και λειτουργίας της συγκεκριμένης εγκαταστάσεως και αφ’ ετέρου ο ειδικότερος χαρακτήρας του δημοσίου συμφέροντος, το οποίο προσδοκάται ότι θα εξυπηρετηθεί από το έργο ή την δραστηριότητα αυτή, δεδομένου ότι η κατά τα ανωτέρω επιβαλλόμενη στάθμιση συναρτάται εκάστοτε με το είδος και την έκταση της επαπειλούμενης βλάβης και την φύση της εξυπηρετούμενης με την εκτέλεση του έργου ανάγκης».
Τέλος, «…υπό την προϋπόθεση δε ότι ικανοποιούνται πλήρως οι πολεοδομικοί σκοποί, στους οποίους αποβλέπει η επιχειρούμενη ρυμοτομική διαρρύθμιση, δεν αποκλείεται να λαμβάνονται υποβοηθητικώς υπ’ όψιν και να συνεκτιμώνται η υφιστάμενη πραγματική κατάσταση και το μέγεθος των ρυμοτομικών βαρών (ΣτΕ 3263/2003, 593/2002, 1225/2000, 3441/1999, 2991/1998). Κατά την εκτίμηση των ως άνω πολεοδομικής φύσεως κριτηρίων δεν αποκλείεται να ληφθούν υπόψη και λόγοι αναφερόμενοι σε θεραπεία ιδιωτικών δικαίων, μόνον όμως επιβοηθητικώς και εν σχέσει προς τους επιδιωκομένους από τις πολεοδομικές διατάξεις σκοπούς (ΣτΕ 1225/2000, 3441/1999, 3271/1996)» (ΣτΕ 351/2007).
Εξ άλλου, στην ίδια τη διάταξη του άρθρου 12 ν. 3481/2006 υπάρχει η πρόβλεψη για μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων, ως απαραίτητου στοιχείου της διαδικασίας της διπλής ανάπλασης. Το Δικαστήριό Σας έχει κρίνει ότι «η μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων … αποτελεί το βασικό μέσο εφαρμογής της αρχής της προλήψεως και προφυλάξεως» (ΣτΕ 2059/2007). Με την προσβαλλομένη έγκριση της μελέτης περιβαλλοντικών επιπτώσεων, δηλαδή, ελέγχθηκαν προληπτικά οι επιπτώσεις των συγκεκριμένων εργασιών στο περιβάλλον. Προκύπτει, επομένως, ότι η νομοθετική διαδικασία έχει διασφαλίσει πλήρως και σε κάθε περίπτωση ότι οι επιφερόμενες αλλαγές δεν θα οδηγήσουν σε επιδείνωση του περιβάλλοντος και ότι, σε κάθε περίπτωση, θα επιφέρουν τη βελτίωση της ζωής των κατοίκων των επηρεαζομένων περιοχών κατά τον τρόπο που ειδικότερα περιγράφεται στην εισηγητική έκθεση.

δ. Δεν υπάρχει παράβαση του άρθρου 24 § 2 του Συντάγματος ως προς τους κοινοχρήστους χώρους
Το Δικαστήριό Σας δέχεται, παγίως, ότι «… από τις διατάξεις του άρθρου 24 παρ. 2 του Συντάγματος, από τις οποίες απορρέει, ειδικότερα, υποχρέωση προστασίας του οικιστικού περιβάλλοντος και διασφαλίσεως ικανοποιητικών όρων διαβιώσεως στους οικισμούς της Χώρας, συνάγεται ο κανόνας κατά τον οποίο, όταν τροποποιείται το σχέδιο πόλεως, δεν συγχωρείται κατ’ αρχήν η μείωση των κοινοχρήστων χώρων. Είναι εν τούτοις δυνατή η αναδιάταξη των χώρων αυτών για πολεοδομικούς λόγους, πλην το καθαρό ποσοστό των κοινοχρήστων χώρων στην περίπτωση αυτή πρέπει, αν δεν αυξάνεται, να παραμένει τουλάχιστο ίσο με το προηγούμενο ποσοστό (ΟλΣτΕ 2002/2003, 1528/2003, 1869/2002, 1225/2000, 572/2000, 2146/1999 κ.λπ.)» (ΣτΕ 2251/2007). Έτσι, η συμβατότητα ή μη των άρθρων 11 και 12 ν. 3418/2006 με το άρθρο 24 § 2 του Συντάγματος θα κριθεί από τη συνολική επίπτωση της διπλής ανάπλασης στους κοινοχρήστους χώρους.
Όπως προκύπτει από την αιτιολογική έκθεση των σχετικών τροπολογιών, το συνολικό ισοζύγιο ελευθέρων χώρων και πρασίνου παραμένει ουσιαστικά το ίδιο, ενώ η κάλυψη και η δόμηση συνολικά μειώνονται δραστικά, όπως φαίνεται και στην κατατεθείσα στη Βουλή περιβαλλονική έκθεση. Επομένως, η στρατηγική παρέμβαση ιδωμένη στο σύνολό της έχει θετική, συνολικά, επίπτωση στο περιβάλλον.

ε. Δεν υπάρχει παράβαση ως προς την οριοθέτηση του ρέματος Προφήτη Δανιήλ
Με τον δέκατο λόγο ακυρώσεως προβάλλεται ότι δεν έχει οριοθετηθεί, κατά παράβαση του άρθρου 24 του Συντάγματος, το ρέμα Προφήτη Δανιήλ στην περιοχή του Βοτανικού. Στις προπαρασκευαστικές εργασίες, όμως, και ειδικότερα στις μελέτες που υποβλήθηκαν μαζί με την αιτιολογική έκθεση της τροπολογίας (διά της οποίας προστέθηκαν τα άρθρα 11 και 12 στο ν. 3481/2006) προκύπτει ότι γίνεται μνεία, αλλά και επιλογή λύσης (κιβωτιοποίηση) του ρέματος του Προφήτη Δανιήλ, ώστε να διατηρηθεί ο χαρακτήρας του. Επομένως, οι σχετικοί λόγοι ακυρώσεως είναι αβάσιμοι.

3. Τα άρθρα 11, 12 ν. 3481/2006 και οι προσβαλλόμενες πράξεις δεν παραβιάζουν τις Οδηγίες 85/ 337/ ΕΟΚ και 97/ 11/ ΕΚ (τήρηση διατυπώσεων δημοσιότητας)

Οι αιτούντες προβάλλουν ότι οι διατάξεις του ν. 3481/2006 και η διαδικασία που αυτές καθιερώνουν έρχεται σε αντίθεση με κοινοτικό δίκαιο και, συγκεκριμένα, με την οδηγία 85/ 337/ ΕΟΚ, όπως αυτή τροποιήθηκε με την Οδηγία 97/ 11/ ΕΚ. Συγκεκριμένα, με τον πέμπτο λόγο ακυρώσεως προβάλλεται ότι ο νομοθέτης, μεταξύ άλλων, θα πρέπει να ακολουθεί και διαδικασία δημοσιότητος και ενημερώσεως των αρχών και του κοινού. Ωστόσο, οι εν λόγω οδηγίες σαφώς εξαιρούν από τη διαδικασία ενημερώσεως σχέδια, τα οποία εγκρίνονται με νομοθετική πράξη. Συγκεκριμένα, το άρθρο 1 § 5 της Οδηγίας 85/ 337/ ΕΟΚ αναφέρει: «Η παρούσα οδηγία δεν εφαρμόζεται στα σχέδια που εγκρίνονται καταλεπτώς με ειδική εθνική νομοθετική πράξη, καθότι οι στόχοι που επιδιώκονται με την παρούσα οδηγία, συμπεριλαμβανομένης και της επιδιωκόμενης παροχής πληροφοριών, επιτυγχάνονται μέσω της νομοθετικής διαδικασίας». Η διατύπωση του άρθρου αυτού είναι σχεδόν ταυτόσημη και με την αντίστοιχη σκέψη στην εισαγωγή της Οδηγίας: «… ότι δεν πρέπει, ωστόσο, να εφαρμόζεται η παρούσα οδηγία στα σχέια που εγκρίνονται λεπτομερώς με ειδική εθνική νομοθετική πράξη, επειδή οι επιδιωκόμενοι με την παρούσα οδηγία στόχοι, συμπεριλαμβανομένου και του στόχου για παροχή πληροφοριών, επιτυγχάνονται με τη νομοθετική διαδικασία».
Είναι σαφές, τόσο από το κείμενο της Οδηγίας, όσο και από την εισήγησή της, ότι η γνωστοποίηση των όρων ενός σημαντικού δημοσίου έργου δεν αποτελεί έναν απλό διαδικαστικό τύπο, αλλά αποσκοπεί στην καλύτερη ενημέρωση του κοινού, καθώς και στην έναρξη διαλόγου, από τον οποίο θα προκύψουν οι βέλτιστες για το περιβάλλον λύσεις και προσαρμογές του σχεδίου. Η ενασχόληση ενός εθνικού κοινοβουλίου με ένα τέτοιο σχέδιο καλύπτει πλήρως, και σε ουσιαστικό βαθμό, τις απαιτήσεις αυτές. Σε ένα εθνικό κοινοβούλιο (και όχι σε μια δημόσια υπηρεσία) διεξάγεται ανοικτός διάλογος, με δημοσιότητα. Οι βουλευτές έχουν τη δυνατότητα να παρέμβουν και να υποδείξουν φιλικότερες προς το περιβάλλον λύσεις. Όλοι οι πολίτες μπορούν να πληροφορηθούν το διάλογο που διεξήχθη και έχουν τη δυνατότητα να υποβάλουν στον εκλεγμένο βουλευτή της εκλογικής περιφερείας τους απόψεις και προτάσεις, προκειμένου αυτές να μεταφερθούν στο εθνικό κοινοβούλιο. Είναι γνωστό, άλλωστε, και στο Δικαστήριό Σας ότι η διπλή ανάπλαση των περιοχών Βοτανικού και Λεωφόρου Αλεξάνδρας είναι ζήτημα, το οποίο έχει απασχολήσει για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα την πολιτική επικαιρότητα και έχουν τοποθετηθεί επ’ αυτού τόσο τα πολιτικά κόμματα, όσο και μεμονωμένοι βουλευτές. Έτσι, η απαίτηση της οδηγίας για ουσιαστικό διάλογο πριν από την λήψη αποφάσεως για τα συγκεκριμένα έργα έχει καλυφθεί όχι μόνο τυπικά, αλλά και ουσιαστικά.
Σε κάθε περίπτωση, όμως, οι κατασκευές που πρόκειται να γίνουν βάσει των προσβαλλομένων πράξεων δεν εμπίπτουν στα έργα εκείνα, για τα οποία η Οδηγία 85/ 337/ ΕΟΚ, όπως αντικαταστάθηκε από την Οδηγία 97/ 11/ ΕΚ. Τα έργα, για τα οποία καθιερώνονται οι υποχρεώσεις της Οδηγίας 85/ 337, είναι αυτά που περιγράφονται στα Παραρτήματα Ι και ΙΙ της Οδηγίας, τα οποία αντικαταστάθηκαν με την Οδηγία 97/ 11. Τα έργα που περιγράφονται κατά τρόπο περιοριστικό στα παραρτήματα είναι έργα, τα οποία έχουν ιδιαιτέρως επιβαρυντικές συνέπειες για το περιβάλλον και είναι πολύ μεγάλης κλίμακος, πολύ μεγαλύτερης από την επιχειρούμενη διπλή ανάπλαση.

4. Δεν συντρέχει περίπτωση μη επιτρεπόμενης από το Σύνταγμα μεταφοράς συντελεστή δόμησης

Οι αιτούντες προβάλλουν με τον όγδοο και τον ένατο λόγο ακύρωσης ότι η αύξηση του συντελεστή δόμησης σε ένα οικόπεδο δεν είναι νόμιμος τρόπος αποζημίωσης, καθώς και ότι ο υπολογισμός της αποζημίωσης δεν είναι ορθός. Οι λόγοι αυτοί προβάλλονται χωρίς έννομο συμφέρον των αιτούντων• σε κάθε περίπτωση, όμως, η αύξηση (δεν πρόκειται για δικαίωμα μεταφοράς) του Συντελεστή Δόμησης δεν παρέχεται ως αποζημίωση (και οπωσδήποτε δεν πρόκειται για μεταφορά συντελεστή δόμησης), αλλά με σκοπό την ορθολογικότερη ρυμοτομική αναδιάταξη του χώρου, ώστε αυτή να είναι συμβατή με τις χρήσεις, για τις οποίες προορίζεται. Οπωσδήποτε, πάντως, το Δικαστήριό Σας πρέπει να κρίνει στην προκειμένη περίπτωση ως νόμιμη την αποζημίωση διά της μεταφοράς συντελεστή δομήσεως, αν την θεωρήσει ως τέτοια.
Από τις προπαρασκευαστικές εργασίες του ν. 3481/2006 προκύπτει ότι η αύξηση του συντελεστή δόμησης στο ένα οικοδομικό τετράγωνο γίνεται με σκοπό την αύξηση των κοινοχρήστων χώρων στην περιοχή του Βοτανικού με τη δυνατότητα, παράλληλα, να διαμορφωθούν οι δομήσιμοι χώροι με τον τρόπο που προβλέπει η στρατηγική επιλογή της διπλής ανάπλασης (βλ. σελ. 3 της αιτιολογικής έκθεσης: «Για να είναι εφικτή η συμπλήρωση του απαιτούμενου χώρου για τις αθλητικές εγκαταστάσεις …»). Αυτό όμως προκύπτει και από το νομοθετικό κείμενο, καθώς προϋπόθεση για τη μεταφορά συντελεστή δόμησης είναι η κατεδάφιση των κτηρίων που υφίστανται σήμερα στην περιοχή. Είναι προφανές, δηλαδή, ότι η μεταβολή του συντελεστή δόμησης εντάσσεται στη μεταβολή του πολεοδομικού σχεδιασμού της περιοχής, κατά την οποία θα υπάρχει μικρότερη συνολική κάλυψη της περιοχής και δεν παρέχεται ως αντάλλαγμα αντί των ρυμοτομουμένων εκτάσεων.
Αλλά ακόμη και αν ιδωθεί η μεταβολή αυτή του συντελεστή δόμησης ως αποζημίωση, θα πρέπει σε κάθε περίπτωση να κριθεί σύμφωνη με το Σύνταγμα. Συγκεκριμένα, το Δικαστήριό Σας είχε αποκλείσει την αποζημίωση διά της μεταφοράς συντελεστή δόμησης πιο πρόσφατα με την υπ’ αριθμόν 2366/2007 απόφαση της Ολομελείας του, κρίνοντας ότι ο τρόπος αυτός «θα οδηγούσε στη νόθευση του ορθολογικού πολεοδομικού σχεδιασμού …». Ωστόσο, όπως προκύπτει από τις προπαρασκευαστικές εργασίες, αλλά και το κείμενο των άρθρων 11 και 12 ν. 3481/2006, η μεταφορά αυτή εντάσσεται σε ολοκληρωμένη στρατηγική παρέμβαση, διά της οποίας αλλάζουν οι χρήσεις και ο χαρακτήρας της περιοχής Ελαιώνα/ Βοτανικού. Άλλωστε, δεν πρόκειται για γενική παροχή δικαιώματος μεταφοράς συντελεστή δόμησης, το οποίο θα μπορούσε να αξιοποιήσει ο ιδιοκτήτης του βαρυνομένου ακινήτου κατά το δοκούν, αλλά για καθορισμό, από το νομοθέτη, της περιοχής, στην οποία ο νέος συντελεστής δόμησης θα ισχύσει.

Επειδή λοιπόν οι προβαλλόμενοι λόγοι ακυρώσεως είναι μη νόμιμοι και πρέπει να απορριφθούν.
Επειδή έχουμε έννομο συμφέρον για την απόρριψη της αιτήσεως ακυρώσεως, καθώς η επιχειρούμενη διπλή ανάπλαση των περιοχών Αμπελοκήπων (Λ. Αλεξάνδρας) και Ελαιώνα/ Βοτανικού θα επιφέρει σημαντικές βελτιώσεις στους τόπους, στους οποίους ζούμε και εργαζόμαστε, αλλά και στο πολεοδομικό περιβάλλον του Λεκανοπεδίου Αττικής γενικότερα.
Επειδή η παρούσα παρέμβασή μας είναι νόμιμη, βάσιμη και αληθινή.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Α Ι Τ Ο Υ Μ Ε Θ Α: Να γίνει δεκτή η παρέμβασή μας αυτή. Να απορριφθεί η υπ’ αριθμόν καταθέσεως 6567/2008 αίτηση αναιρέσεως ενώπιον του Δικαστηρίου Σας και Να καταδικασθούν οι αιτούντες στη δικαστική μας δαπάνη. Αντίκλητό μας διορίζουμε το Δικηγόρο Αθηνών…

Αθήνα, 23 Φεβρουαρίου 2009
Οι Πληρεξούσιοι Δικηγόροι

Αθανάσιος Δ. Τσιούρας
Δικηγόρος Θεσσαλονίκης

Αναστάσιος Ι. Αβραντίνης
Δικηγόρος Αθηνών