- e-rooster.gr - http://e-rooster.gr -

Υπάρχει έξαρση αντισημιτισμού στην Ευρώπη;

Ένα ενδιαφέρον πρόσφατο φαινόμενο σε συνδυασμό με τα γεγονότα στη Γάζα ήταν ότι η κριτική εναντίον της πολιτικής του Ισραήλ ορισμένες φορές μετουσιώθηκε σε κριτική εναντίον γενικώς των Εβραίων. Ορισμένα παραδείγματα:

το πιο θλιβερό γεγονός συνέβη στην ανεκτική Δανία: εκεί ένας γυμνασιάρχης αρνήθηκε να δεχτεί παιδιά Εβραίων, με το αιτιολογικό ότι αυτό θα προκαλούσε αναστάτωση στα παιδιά των μουσουλμάνων που φοιτούσαν στο σχολείο

Στη Λάρισα σε πορεία στα μέσα Ιανουαρίου έγιναν επανειλημμένες απόπειρες από αυτοχαρακτηριζόμενους αναρχικούς βεβήλωσης εβραϊκών κτιρίων και μνημείων που όμως αποτράπηκαν από παρεμβάσεις άλλων διαδηλωτών. Στις διαδηλώσεις στο Αμστερνταμ και στο Λονδίνο ακούστηκε πολλές φορές το σύνθημα «Χαμάς Χαμάς, οι Εβραίοι στους φούρνους», ενώ παράλληλα τα εβραϊκής ιδιοκτησίας καταστήματα Marks & Spencer και Starbucks βρέθηκαν στον στόχο πολλών διαδηλωτών. Στη Ρώμη ο εκπρόσωπος του συνδικάτου Flaica-Club κάλεσε για μποϊκοτάρισμα των εβραϊκών καταστημάτων, ενώ παράλληλα μια προκήρυξη του συνδικάτου πληροφορούσε τους κατοίκους της πόλης ότι οτιδήποτε αγοράσουν από Εβραίους ιδιοκτήτες θα είναι «βαμμένο στο αίμα». Στην Τουρκία αφίσες καλούσαν τους πολίτες να μποϊκοτάρουν εβραϊκά καταστήματα. Ομως ίσως το πιο θλιβερό γεγονός συνέβη στην ανεκτική Δανία: εκεί ένας γυμνασιάρχης αρνήθηκε να δεχτεί παιδιά Εβραίων, με το αιτιολογικό ότι αυτό θα προκαλούσε αναστάτωση στα παιδιά των μουσουλμάνων που φοιτούσαν στο σχολείο (Φυσικά η οργισμένη αντίδραση του υπουργού Παιδείας της χώρας υπήρξε άμεση, αλλά το κακό είχε γίνει.)

Νέες παράμετροι

Αντιπροσωπεύουν αυτά τα γεγονότα μια έξαρση του αντισημιτισμού στην Ευρώπη, όπως υποστηρίζουν πολλοί αναλυτές; Το πρόβλημα με αυτόν τον τρόπο διατύπωσης του ερωτήματος είναι ότι αντιμετωπίζει αυτά τα γεγονότα ως μια ακόμα παραλλαγή ενός διαχρονικού «αντισημιτισμού» και παραβλέπει πολλές σημαντικές νέες παραμέτρους. Οπως αναφέρει οι κοινωνιολόγος Φρανκ Φουρέντι, ορισμένες από τις νέες παραμέτρους που διαφοροποιούν τη σημερινή κατάσταση από παλαιότερες είναι:

* Η ύπαρξη του κράτους του Ισραήλ και η προπαγάνδα των απολογητών του.

* Η μαζική παρουσία πολλών νεαρών μουσουλμάνων σε ευρωπαϊκές πόλεις.

* Η «γραφειοκρατική αγιοποίηση» του Ολοκαυτώματος από την Ευρωπαϊκή Ενωση.

* Η διάδοση αντιεβραϊκών στερεότυπων στον χώρο της Αριστεράς.

Οσον αφορά τον πρώτο παράγοντα, για πολλά χρόνια οι υποστηρικτές του σιωνισμού αντιμετώπιζαν οποιαδήποτε κριτική του Ισραήλ ως μορφή αντισημιτισμού. Στόχος τους ήταν φυσικά να απαξιώσουν τους επικριτές του Ισραήλ και να αποφύγουν να απαντήσουν στα δύσκολα ερωτήματα, τα οποία έθεταν. Ομως το μόνο το οποίο κατάφερε σε τελική ανάλυση η ταύτιση του αντισιωνισμού με τον αντισημιτισμό από τους προπαγανδιστές του Ισραήλ ήταν να οδηγήσει πολλούς επικριτές του Ισραήλ -ιδιαίτερα μεταξύ των νέων- να χάσουν την ικανότητα της εννοιολογικής διάκρισης μεταξύ σιωνισμού και Εβραίων.

σε μια πρόσφατη συζήτηση σε ένα φόρουμ κοινωνιολόγων όταν κάποιος έκανε μια θετική αναφορά σε άρθρο της Αμερικανοεβραίας αριστερής Ναόμι Κλάιν, έλαβε αμέσως την απάντηση από έναν μουσουλμάνο κοινωνιολόγο ότι «οι πραγματικοί πιστοί δεν πρέπει να διαβάζουν αυτά τα φίδια»

Μια δεύτερη σημαντική αλλαγή είναι η μαζική παρουσία στις ευρωπαϊκές πόλεις πολλών νεαρών μουσουλμάνων που δεν έχουν τις ίδιες ιστορικές ευαισθησίες και βιώματα με τους υπόλοιπους Ευρωπαίους. Γι’ αυτούς το Ισραήλ είναι εβραϊκό κράτος και κατά συνεπεια κάθε Εβραίος είναι εχθρός. Είναι χαρακτηριστικό ότι τέτοιες απόψεις βρίσκει κανείς και μεταξύ μορφωμένων μουσουλμάνων. Ετσι σε μια πρόσφατη συζήτηση σε ένα φόρουμ κοινωνιολόγων όταν κάποιος έκανε μια θετική αναφορά σε άρθρο της Αμερικανοεβραίας αριστερής Ναόμι Κλάιν, έλαβε αμέσως την απάντηση από έναν μουσουλμάνο κοινωνιολόγο ότι «οι πραγματικοί πιστοί δεν πρέπει να διαβάζουν αυτά τα φίδια». Από την άλλη πλευρά θα πρέπει να επισημανθεί μια πρόσφατη επιστολή, που υπέγραψαν διάφορα εξέχοντα μέλη της μουσουλμανικής κοινότητας στη Βρετανία, με την οποία καταδίκαζαν τις επιθέσεις εναντίον των συναγωγών.

«Αγιοποίηση» Ολοκαυτώματος

Ενας τρίτος παράγοντας είναι η «γραφειοκρατική αγιοποίηση» του Ολοκαυτώματος με την ψήφιση νόμων που ποινικοποιούν την άρνηση πραγματικών συμβάντων του παρελθόντος. «Δυστυχώς», γράφει ο Φουρέντι, «αυτό δεν βοηθάει τους ανθρώπους να κατανοήσουν το τραγικό αυτό γεγονός. Αντίθετα, πολλοί Ευρωπαίοι βιώνουν την πολιτικοποίηση του Ολοκαυτώματος ως μια γραφειοκρατική ατζέντα που δεν έχει καμία σχέση με τις ζωές τους. Μία από τις πιο ανησυχητικές επιπτώσεις αυτών των νόμων είναι ότι καθίσταται πιο δύσκολο να μάθει κανείς τι πιστεύει πραγματικά για τους Εβραίους η κοινή γνώμη, στον βαθμό που η έκφραση αρνητικής άποψης μπορεί να οδηγήσει σε ποινική δίωξη». Επιπλέον η ύπαρξη αυτών των νόμων επιτρέπει σε δεδηλωμένους αντισημίτες να εμφανίζονται ως μάρτυρες στον βωμό της ελευθερίας της έκφρασης.

ενώ παλαιότερα στην Ευρώπη τα αρνητικά στερεότυπα των Εβραίων αποτελούσαν μονοπώλιο ενός τμήματος της Δεξιάς, σήμερα απαντώνται σε ολοένα μεγαλύτερο βαθμό στην Αριστερά

Ενα τελευταίο στοιχείο που διαφοροποιεί τη σημερινή κατάσταση είναι ότι, ενώ παλαιότερα στην Ευρώπη τα αρνητικά στερεότυπα των Εβραίων αποτελούσαν μονοπώλιο ενός τμήματος της Δεξιάς, σήμερα απαντώνται σε ολοένα μεγαλύτερο βαθμό στην Αριστερά. Μια έρευνα με τίτλο «Αρνητικές αντιλήψεις για τους Εβραίους και για τους μουσουλμάνους», που έκανε το γνωστό Pew Research Center και δημοσεύτηκε τον Σεπτέμβριο του 2007 (πριν, δηλαδή, από τα γεγονότα της Γάζας), βρήκε ότι το 34% αυτών που αυτοχαρακτηρίζονται ως «δεξιοί» και το 28% αυτών που αυτοχαρακτηρίζονταν ως «αριστεροί» είχαν αρνητική εικόνα για τους Εβραίους. Το μικρότερο ποσοστό ανθρώπων που δεν είχαν τέτοιες προκαταλήψεις (26%) ταυτιζόταν με το πολιτικό Κέντρο.

Τάκης Μίχας