Είναι κοινό μυστικό ότι ζούμε στην εποχή των δημοσκοπήσεων. Όλοι πλέον παραγγέλνουν δημοσκοπήσεις, από βιομηχανίες, μέχρι τράπεζες και εμπορικές επιχειρήσεις. Οι δε εταιρίες δημοσκοπήσεων έχουν τρομερή άνθηση και κάθε λίγο και λιγάκι ξεφυτρώνει και κάποια καινούρια, αφού πλέον οι υπάρχουσες δεν μπορούν να καλύψουν την «υψηλή πελατεία» τους.
Και φυσικά καλύτεροι πελάτες απ’ όλους είναι οι πολιτικοί και τα πολιτικά κόμματα, οι οποίοι θεωρούν τις δημοσκοπήσεις «εργαλείο» και τις παραγγέλνουν με κάθε ευκαιρία. Δημοσκοπήσεις για τις δημοτικές εκλογές, δημοσκοπήσεις για το ποιος είναι ο πιο δημοφιλής πολιτικός, δημοσκοπήσεις για την επόμενη εκλογική μάχη, για τον επόμενο ανασχηματισμό, δημοσκοπήσεις για τις δημοσκοπήσεις. Κάποια δε κόμματα, έφτασαν σε σημείο να προσλάβουν δημοσκόπους για “image makers” οι οποίοι με κατάλληλες δημοσκοπήσεις προσπαθούν να αναμορφώσουν το προφίλ των πολιτικών φορέων-εργοδοτών.
Τίποτα το μεμπτό ως εδώ θα μπορούσε να πει κάποιος καλοπροαίρετος αναγνώστης. Αλλά τα μεμπτά σημεία όμως για κάποιον που δεν αρκείται σε μια επιφανειακή ανάγνωση αριθμών και φθηνούς εντυπωσιασμούς, είναι δύο.
Ένα για τους ίδιους τους δημοσκόπους, που στην προσπάθειά τους να μην δυσαρεστήσουν κάποιον πελάτη πολλές φορές «μαγειρεύουν» τις ερωτήσεις ή το δείγμα για να βγάλουν το επιθυμητό αποτέλεσμα. Φυσικά θα μου πείτε είναι αντιεπαγγελματικό κλπ κλπ και δεν μπορεί κάποιος να θίγει ολόκληρο κλάδο, αλλά τέτοια φαινόμενα έχουν παρατηρηθεί και δυστυχώς συνεχίζουν να παρατηρούνται. Ας δει κάποιος για παράδειγμα τι αποτελέσματα έδιναν οι δημοσκοπήσεις και το exit poll [1] συγκεκριμένης εταιρίας στο ΠΑΣΟΚ παραμονές των εκλογών του 2004, αλλά και τα αποτελέσματα των δημοσκοπήσεων που δίνει η ίδια εταιρία ακόμα και σήμερα.. Στην συνέχεια ας συνδέσει τα αποτελέσματα με την λεπτομέρεια ότι ο διευθύνων σύμβουλος [2] της εταιρίας ήταν ο image maker του ΠΑΣΟΚ στις εκλογές αυτές [3].
Αν ο κλάδος των εταιριών δημοσκοπήσεων θέλει να προστατευθεί από παρόμοια περιστατικά σύγκρουσης συμφερόντων ας συντάξει κάποιους κανόνες δεοντολογίας για την διενέργεια των δημοσκοπήσεων και ας φροντίσει να τους τηρούν όλα τα μέλη του κλάδου.
Το δεύτερο μεμπτό σημείο όμως είναι το πιο σημαντικό. Έχει να κάνει με τους ίδιους τους πολιτικούς αλλά και τα κόμματα, οι οποίοι για να παραμείνουν δημοφιλείς στις δημοσκοπήσεις αλλάζουν θέσεις σαν τα πουκάμισα. Έτσι γίνονται κοινωνοί του χειρότερου λαϊκισμού, προσπαθώντας να συμφωνήσουν με την απρόσωπη «μάζα».
Ο πολιτικός πρέπει να έχει θέσεις, να γεννά ιδέες και να προτείνει λύσεις , και όχι να αντιγράφει και να οικειοποιείται τις θέσεις των δημοσκοπήσεων, γλύφοντας έτσι τα αυτιά του κόσμου. Δυστυχώς όμως δεν το έχει αντιληφθεί κανένας αυτό ή μάλλον καλύτερα δεν θέλει να το αντιληφθεί. Έτσι βλέπουμε σήμερα π.χ. την όξυνση των θέσεων του ΠΑΣΟΚ και του προέδρου του, συνήθως αμέσως μετά από μια δημοσκόπηση που δείχνει ότι δεν τραβάει, αλλά δυστυχώς αυτή η όξυνση είναι και άκαιρη και ανούσια μιας που επικεντρώνετε συνήθως σε δευτερευούσης σημασίας θέματα. Τα ίδια φυσικά ισχύουν και για την κυβέρνηση αλλά και για τα υπόλοιπα κόμματα. Αυτή η τακτική όμως είναι καταστρεπτική για τον τόπο και άκρως λαϊκίστικη.
Ας δώσω ένα απλό παράδειγμα του πόσο καταστρεπτική θα μπορούσε να ήταν αυτή η τακτική. Έστω ότι προεκλογικά γίνεται μία δημοσκόπηση για το πόσο άμεσο φόρο επιθυμεί να πληρώνει ο κάθε πολίτης. Υπάρχει κανείς που πιστεύει ότι το αποτέλεσμα θα ήταν άλλο από το ότι οι πολίτες δεν επιθυμούν να πληρώνουν φόρους; Και σκεφθείτε λοιπόν κάποιον «φωτισμένο Νέστωρα» της πολιτικής μας που οικειοποιείται μία τέτοια θέση με σκοπό να κερδίσει μερικές ψήφους στις επερχόμενες εκλογές… Τα αποτελέσματα θα ήταν καταστροφικά για την οικονομία αλλά και για την κοινωνική συνοχή (μιας που κατάργηση των άμεσων φόρων θα σήμαινε αύξηση των έμμεσων φόρων).
Το ερώτημα είναι λοιπόν ανάλογο του γνωστού «που βαδίζουμε κύριοι;».
Έχει αντιληφθεί ο πολιτικός κόσμος το επικίνδυνο μονοπάτι που έχει διαλέξει;
Είναι σίγουροι αυτοί που έχουν κάνει τις δημοσκοπήσεις σημαία τους ότι πράττουν το σωστό;
Είναι σίγουρος ο λαός ότι αυτοί που κυβερνούν με τις δημοσκοπήσεις κυβερνούν σωστά;